Parva.Adhyaya 7.139

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

प्रकाशिते तथा लोके रजसा च तमोवृतेसमाजग्मुरथो वीराः परस्परवधैषिणः

prakāśite tathā loke rajasā ca tamovṛtesamājagmuratho vīrāḥ parasparavadhaiṣiṇaḥ

ते समेत्य रणे राजञ्शस्त्रप्रासासिधारिणःपरस्परमुदैक्षन्त परस्परकृतागसः

te sametya raṇe rājañśastraprāsāsidhāriṇaḥparasparamudaikṣanta parasparakṛtāgasaḥ

प्रदीपानां सहस्रैश्च दीप्यमानैः समन्ततःविरराज तदा भूमिर्द्यौर्ग्रहैरिव भारत

pradīpānāṃ sahasraiśca dīpyamānaiḥ samantataḥvirarāja tadā bhūmirdyaurgrahairiva bhārata

उल्काशतैः प्रज्वलितै रणभूमिर्व्यराजतदह्यमानेव लोकानामभावे वै वसुंधरा

ulkāśataiḥ prajvalitai raṇabhūmirvyarājatadahyamāneva lokānāmabhāve vai vasuṃdharā

प्रादीप्यन्त दिशः सर्वाः प्रदीपैस्तैः समन्ततःवर्षाप्रदोषे खद्योतैर्वृता वृक्षा इवाबभुः

prādīpyanta diśaḥ sarvāḥ pradīpaistaiḥ samantataḥvarṣāpradoṣe khadyotairvṛtā vṛkṣā ivābabhuḥ

असज्जन्त ततो वीरा वीरेष्वेव पृथक्पृथक्नागा नागैः समाजग्मुस्तुरगाः सह वाजिभिः

asajjanta tato vīrā vīreṣveva pṛthakpṛthaknāgā nāgaiḥ samājagmusturagāḥ saha vājibhiḥ

रथा रथवरैरेव समाजग्मुर्मुदान्विताःतस्मिन्रात्रिमुखे घोरे पुत्रस्य तव शासनात्

rathā rathavaraireva samājagmurmudānvitāḥtasminrātrimukhe ghore putrasya tava śāsanāt

ततोऽर्जुनो महाराज कौरवाणामनीकिनीम्व्यधमत्त्वरया युक्तः क्षपयन्सर्वपार्थिवान्

tato'rjuno mahārāja kauravāṇāmanīkinīmvyadhamattvarayā yuktaḥ kṣapayansarvapārthivān

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

तस्मिन्प्रविष्टे संरब्धे मम पुत्रस्य वाहिनीम्अमृष्यमाणे दुर्धर्षे किं व आसीन्मनस्तदा

tasminpraviṣṭe saṃrabdhe mama putrasya vāhinīmamṛṣyamāṇe durdharṣe kiṃ va āsīnmanastadā

किममन्यन्त सैन्यानि प्रविष्टे शत्रुतापनेदुर्योधनश्च किं कृत्यं प्राप्तकालममन्यत

kimamanyanta sainyāni praviṣṭe śatrutāpaneduryodhanaśca kiṃ kṛtyaṃ prāptakālamamanyata

के चैनं समरे वीरं प्रत्युद्ययुररिंदमम्केऽरक्षन्दक्षिणं चक्रं के च द्रोणस्य सव्यतः

ke cainaṃ samare vīraṃ pratyudyayurariṃdamamke'rakṣandakṣiṇaṃ cakraṃ ke ca droṇasya savyataḥ

के पृष्ठतोऽस्य ह्यभवन्वीरा वीरस्य युध्यतःके पुरस्तादगच्छन्त निघ्नतः शात्रवान्रणे

ke pṛṣṭhato'sya hyabhavanvīrā vīrasya yudhyataḥke purastādagacchanta nighnataḥ śātravānraṇe

यत्प्राविशन्महेष्वासः पाञ्चालानपराजितःनृत्यन्निव नरव्याघ्रो रथमार्गेषु वीर्यवान्

yatprāviśanmaheṣvāsaḥ pāñcālānaparājitaḥnṛtyanniva naravyāghro rathamārgeṣu vīryavān

ददाह च शरैर्द्रोणः पाञ्चालानां रथव्रजान्धूमकेतुरिव क्रुद्धः स कथं मृत्युमीयिवान्

dadāha ca śarairdroṇaḥ pāñcālānāṃ rathavrajāndhūmaketuriva kruddhaḥ sa kathaṃ mṛtyumīyivān

अव्यग्रानेव हि परान्कथयस्यपराजितान्हतांश्चैव विषण्णांश्च विप्रकीर्णांश्च शंससिरथिनो विरथांश्चैव कृतान्युद्धेषु मामकान्

avyagrāneva hi parānkathayasyaparājitānhatāṃścaiva viṣaṇṇāṃśca viprakīrṇāṃśca śaṃsasirathino virathāṃścaiva kṛtānyuddheṣu māmakān

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

द्रोणस्य मतमाज्ञाय योद्धुकामस्य तां निशाम्दुर्योधनो महाराज वश्यान्भ्रातॄनभाषत

droṇasya matamājñāya yoddhukāmasya tāṃ niśāmduryodhano mahārāja vaśyānbhrātṝnabhāṣata

विकर्णं चित्रसेनं च महाबाहुं च कौरवम्दुर्धर्षं दीर्घबाहुं च ये च तेषां पदानुगाः

vikarṇaṃ citrasenaṃ ca mahābāhuṃ ca kauravamdurdharṣaṃ dīrghabāhuṃ ca ye ca teṣāṃ padānugāḥ

द्रोणं यत्ताः पराक्रान्ताः सर्वे रक्षत पृष्ठतःहार्दिक्यो दक्षिणं चक्रं शल्यश्चैवोत्तरं तथा

droṇaṃ yattāḥ parākrāntāḥ sarve rakṣata pṛṣṭhataḥhārdikyo dakṣiṇaṃ cakraṃ śalyaścaivottaraṃ tathā

त्रिगर्तानां च ये शूरा हतशिष्टा महारथाःतांश्चैव सर्वान्पुत्रस्ते समचोदयदग्रतः

trigartānāṃ ca ye śūrā hataśiṣṭā mahārathāḥtāṃścaiva sarvānputraste samacodayadagrataḥ

आचार्यो हि सुसंयत्तो भृशं यत्ताश्च पाण्डवाःतं रक्षत सुसंयत्ता निघ्नन्तं शात्रवान्रणे

ācāryo hi susaṃyatto bhṛśaṃ yattāśca pāṇḍavāḥtaṃ rakṣata susaṃyattā nighnantaṃ śātravānraṇe

द्रोणो हि बलवान्युद्धे क्षिप्रहस्तः पराक्रमीनिर्जयेत्त्रिदशान्युद्धे किमु पार्थान्ससोमकान्

droṇo hi balavānyuddhe kṣiprahastaḥ parākramīnirjayettridaśānyuddhe kimu pārthānsasomakān

ते यूयं सहिताः सर्वे भृशं यत्ता महारथाःद्रोणं रक्षत पाञ्चाल्याद्धृष्टद्युम्नान्महारथात्

te yūyaṃ sahitāḥ sarve bhṛśaṃ yattā mahārathāḥdroṇaṃ rakṣata pāñcālyāddhṛṣṭadyumnānmahārathāt

पाण्डवेयेषु सैन्येषु योधं पश्याम्यहं न तम्यो जयेत रणे द्रोणं धृष्टद्युम्नादृते नृपाः

pāṇḍaveyeṣu sainyeṣu yodhaṃ paśyāmyahaṃ na tamyo jayeta raṇe droṇaṃ dhṛṣṭadyumnādṛte nṛpāḥ

तस्य सर्वात्मना मन्ये भारद्वाजस्य रक्षणम्स गुप्तः सोमकान्हन्यात्सृञ्जयांश्च सराजकान्

tasya sarvātmanā manye bhāradvājasya rakṣaṇamsa guptaḥ somakānhanyātsṛñjayāṃśca sarājakān

सृञ्जयेष्वथ सर्वेषु निहतेषु चमूमुखेधृष्टद्युम्नं रणे द्रौणिर्नाशयिष्यत्यसंशयम्

sṛñjayeṣvatha sarveṣu nihateṣu camūmukhedhṛṣṭadyumnaṃ raṇe drauṇirnāśayiṣyatyasaṃśayam

तथार्जुनं रणे कर्णो विजेष्यति महारथःभीमसेनमहं चापि युद्धे जेष्यामि दंशितः

tathārjunaṃ raṇe karṇo vijeṣyati mahārathaḥbhīmasenamahaṃ cāpi yuddhe jeṣyāmi daṃśitaḥ

सोऽयं मम जयो व्यक्तं दीर्घकालं भविष्यतितस्माद्रक्षत संग्रामे द्रोणमेव महारथाः

so'yaṃ mama jayo vyaktaṃ dīrghakālaṃ bhaviṣyatitasmādrakṣata saṃgrāme droṇameva mahārathāḥ

इत्युक्त्वा भरतश्रेष्ठ पुत्रो दुर्योधनस्तवव्यादिदेश ततः सैन्यं तस्मिंस्तमसि दारुणे

ityuktvā bharataśreṣṭha putro duryodhanastavavyādideśa tataḥ sainyaṃ tasmiṃstamasi dāruṇe

ततः प्रववृते युद्धं रात्रौ तद्भरतर्षभउभयोः सेनयोर्घोरं विजयं प्रति काङ्क्षिणोः

tataḥ pravavṛte yuddhaṃ rātrau tadbharatarṣabhaubhayoḥ senayorghoraṃ vijayaṃ prati kāṅkṣiṇoḥ

अर्जुनः कौरवं सैन्यमर्जुनं चापि कौरवाःनानाशस्त्रसमावापैरन्योन्यं पर्यपीडयन्

arjunaḥ kauravaṃ sainyamarjunaṃ cāpi kauravāḥnānāśastrasamāvāpairanyonyaṃ paryapīḍayan

द्रौणिः पाञ्चालराजानं भारद्वाजश्च सृञ्जयान्छादयामासतुः संख्ये शरैः संनतपर्वभिः

drauṇiḥ pāñcālarājānaṃ bhāradvājaśca sṛñjayānchādayāmāsatuḥ saṃkhye śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ

पाण्डुपाञ्चालसेनानां कौरवाणां च मारिषआसीन्निष्टानको घोरो निघ्नतामितरेतरम्

pāṇḍupāñcālasenānāṃ kauravāṇāṃ ca māriṣaāsīnniṣṭānako ghoro nighnatāmitaretaram

नैवास्माभिर्न पूर्वैर्नो दृष्टं पूर्वं तथाविधम्युद्धं यादृशमेवासीत्तां रात्रिं सुमहाभयम्

naivāsmābhirna pūrvairno dṛṣṭaṃ pūrvaṃ tathāvidhamyuddhaṃ yādṛśamevāsīttāṃ rātriṃ sumahābhayam