Parva.Adhyaya 7.156

अर्जुन उवाच · arjuna uvāca

कथमस्मद्धितार्थं ते कैश्च योगैर्जनार्दनजरासंधप्रभृतयो घातिताः पृथिवीष्वराः

kathamasmaddhitārthaṃ te kaiśca yogairjanārdanajarāsaṃdhaprabhṛtayo ghātitāḥ pṛthivīṣvarāḥ

वासुदेव उवाच · vāsudeva uvāca

जरासंधश्चेदिराजो नैषादिश्च महाबलःयदि स्युर्न हताः पूर्वमिदानीं स्युर्भयंकराः

jarāsaṃdhaścedirājo naiṣādiśca mahābalaḥyadi syurna hatāḥ pūrvamidānīṃ syurbhayaṃkarāḥ

सुयोधनस्तानवश्यं वृणुयाद्रथसत्तमान्तेऽस्माभिर्नित्यसंदुष्टाः संश्रयेयुश्च कौरवान्

suyodhanastānavaśyaṃ vṛṇuyādrathasattamānte'smābhirnityasaṃduṣṭāḥ saṃśrayeyuśca kauravān

ते हि वीरा महात्मानः कृतास्त्रा दृढयोधिनःधार्तराष्ट्रीं चमूं कृत्स्नां रक्षेयुरमरा इव

te hi vīrā mahātmānaḥ kṛtāstrā dṛḍhayodhinaḥdhārtarāṣṭrīṃ camūṃ kṛtsnāṃ rakṣeyuramarā iva

सूतपुत्रो जरासंधश्चेदिराजो निषादजःसुयोधनं समाश्रित्य तपेरन्पृथिवीमिमाम्

sūtaputro jarāsaṃdhaścedirājo niṣādajaḥsuyodhanaṃ samāśritya taperanpṛthivīmimām

योगैरपि हता यैस्ते तान्मे शृणु धनंजयअजय्या हि विना योगैर्मृधे ते दैवतैरपि

yogairapi hatā yaiste tānme śṛṇu dhanaṃjayaajayyā hi vinā yogairmṛdhe te daivatairapi

एकैको हि पृथक्तेषां समस्तां सुरवाहिनीम्योधयेत्समरे पार्थ लोकपालाभिरक्षिताम्

ekaiko hi pṛthakteṣāṃ samastāṃ suravāhinīmyodhayetsamare pārtha lokapālābhirakṣitām

जरासंधो हि रुषितो रौहिणेयप्रधर्षितःअस्मद्वधार्थं चिक्षेप गदां वै लोहितामुखीम्

jarāsaṃdho hi ruṣito rauhiṇeyapradharṣitaḥasmadvadhārthaṃ cikṣepa gadāṃ vai lohitāmukhīm

सीमन्तमिव कुर्वाणां नभसः पावकप्रभाम्व्यदृश्यतापतन्ती सा शक्रमुक्ता यथाशनिः

sīmantamiva kurvāṇāṃ nabhasaḥ pāvakaprabhāmvyadṛśyatāpatantī sā śakramuktā yathāśaniḥ

तामापतन्तीं दृष्ट्वैव गदां रोहिणिनन्दनःप्रतिघातार्थमस्त्रं वै स्थूणाकर्णमवासृजत्

tāmāpatantīṃ dṛṣṭvaiva gadāṃ rohiṇinandanaḥpratighātārthamastraṃ vai sthūṇākarṇamavāsṛjat

अस्त्रवेगप्रतिहता सा गदा प्रापतद्भुविदारयन्ती धरां देवीं कम्पयन्तीव पर्वतान्

astravegapratihatā sā gadā prāpatadbhuvidārayantī dharāṃ devīṃ kampayantīva parvatān

तत्र स्म राक्षसी घोरा जरा नामाशुविक्रमासंधयामास तं जातं जरासंधमरिंदमम्

tatra sma rākṣasī ghorā jarā nāmāśuvikramāsaṃdhayāmāsa taṃ jātaṃ jarāsaṃdhamariṃdamam

द्वाभ्यां जातो हि मातृभ्यामर्धदेहः पृथक्पृथक्तया स संधितो यस्माज्जरासंधस्ततः स्मृतः

dvābhyāṃ jāto hi mātṛbhyāmardhadehaḥ pṛthakpṛthaktayā sa saṃdhito yasmājjarāsaṃdhastataḥ smṛtaḥ

सा तु भूमिगता पार्थ हता ससुतबान्धवागदया तेन चास्त्रेण स्थूणाकर्णेन राक्षसी

sā tu bhūmigatā pārtha hatā sasutabāndhavāgadayā tena cāstreṇa sthūṇākarṇena rākṣasī

विनाभूतः स गदया जरासंधो महामृधेनिहतो भीमसेनेन पश्यतस्ते धनंजय

vinābhūtaḥ sa gadayā jarāsaṃdho mahāmṛdhenihato bhīmasenena paśyataste dhanaṃjaya

यदि हि स्याद्गदापाणिर्जरासंधः प्रतापवान्सेन्द्रा देवा न तं हन्तुं रणे शक्ता नरोत्तम

yadi hi syādgadāpāṇirjarāsaṃdhaḥ pratāpavānsendrā devā na taṃ hantuṃ raṇe śaktā narottama

त्वद्धितार्थं हि नैषादिरङ्गुष्ठेन वियोजितःद्रोणेनाचार्यकं कृत्वा छद्मना सत्यविक्रमः

tvaddhitārthaṃ hi naiṣādiraṅguṣṭhena viyojitaḥdroṇenācāryakaṃ kṛtvā chadmanā satyavikramaḥ

स तु बद्धाङ्गुलित्राणो नैषादिर्दृढविक्रमःअस्यन्नेको वनचरो बभौ राम इवापरः

sa tu baddhāṅgulitrāṇo naiṣādirdṛḍhavikramaḥasyanneko vanacaro babhau rāma ivāparaḥ

एकलव्यं हि साङ्गुष्ठमशक्ता देवदानवाःसराक्षसोरगाः पार्थ विजेतुं युधि कर्हिचित्

ekalavyaṃ hi sāṅguṣṭhamaśaktā devadānavāḥsarākṣasoragāḥ pārtha vijetuṃ yudhi karhicit

किमु मानुषमात्रेण शक्यः स्यात्प्रतिवीक्षितुम्दृढमुष्टिः कृती नित्यमस्यमानो दिवानिशम्

kimu mānuṣamātreṇa śakyaḥ syātprativīkṣitumdṛḍhamuṣṭiḥ kṛtī nityamasyamāno divāniśam

त्वद्धितार्थं तु स मया हतः संग्राममूर्धनिचेदिराजश्च विक्रान्तः प्रत्यक्षं निहतस्तव

tvaddhitārthaṃ tu sa mayā hataḥ saṃgrāmamūrdhanicedirājaśca vikrāntaḥ pratyakṣaṃ nihatastava

स चाप्यशक्यः संग्रामे जेतुं सर्वैः सुरासुरैःवधार्थं तस्य जातोऽहमन्येषां च सुरद्विषाम्

sa cāpyaśakyaḥ saṃgrāme jetuṃ sarvaiḥ surāsuraiḥvadhārthaṃ tasya jāto'hamanyeṣāṃ ca suradviṣām

त्वत्सहायो नरव्याघ्र लोकानां हितकाम्ययाहिडिम्बबककिर्मीरा भीमसेनेन पातिताःरावणेन समप्राणा ब्रह्मयज्ञविनाशनाः

tvatsahāyo naravyāghra lokānāṃ hitakāmyayāhiḍimbabakakirmīrā bhīmasenena pātitāḥrāvaṇena samaprāṇā brahmayajñavināśanāḥ

हतस्तथैव मायावी हैडिम्बेनाप्यलायुधःहैडिम्बश्चाप्युपायेन शक्त्या कर्णेन घातितः

hatastathaiva māyāvī haiḍimbenāpyalāyudhaḥhaiḍimbaścāpyupāyena śaktyā karṇena ghātitaḥ

यदि ह्येनं नाहनिष्यत्कर्णः शक्त्या महामृधेमया वध्योऽभविष्यत्स भैमसेनिर्घटोत्कचः

yadi hyenaṃ nāhaniṣyatkarṇaḥ śaktyā mahāmṛdhemayā vadhyo'bhaviṣyatsa bhaimasenirghaṭotkacaḥ

मया न निहतः पूर्वमेष युष्मत्प्रियेप्सयाएष हि ब्राह्मणद्वेषी यज्ञद्वेषी च राक्षसः

mayā na nihataḥ pūrvameṣa yuṣmatpriyepsayāeṣa hi brāhmaṇadveṣī yajñadveṣī ca rākṣasaḥ

धर्मस्य लोप्ता पापात्मा तस्मादेष निपातितःव्यंसिता चाप्युपायेन शक्रदत्ता मयानघ

dharmasya loptā pāpātmā tasmādeṣa nipātitaḥvyaṃsitā cāpyupāyena śakradattā mayānagha

ये हि धर्मस्य लोप्तारो वध्यास्ते मम पाण्डवधर्मसंस्थापनार्थं हि प्रतिज्ञैषा ममाव्यया

ye hi dharmasya loptāro vadhyāste mama pāṇḍavadharmasaṃsthāpanārthaṃ hi pratijñaiṣā mamāvyayā

ब्रह्म सत्यं दमः शौचं धर्मो ह्रीः श्रीर्धृतिः क्षमायत्र तत्र रमे नित्यमहं सत्येन ते शपे

brahma satyaṃ damaḥ śaucaṃ dharmo hrīḥ śrīrdhṛtiḥ kṣamāyatra tatra rame nityamahaṃ satyena te śape

न विषादस्त्वया कार्यः कर्णं वैकर्तनं प्रतिउपदेक्ष्याम्युपायं ते येन तं प्रसहिष्यसि

na viṣādastvayā kāryaḥ karṇaṃ vaikartanaṃ pratiupadekṣyāmyupāyaṃ te yena taṃ prasahiṣyasi

सुयोधनं चापि रणे हनिष्यति वृकोदरःतस्य चापि वधोपायं वक्ष्यामि तव पाण्डव

suyodhanaṃ cāpi raṇe haniṣyati vṛkodaraḥtasya cāpi vadhopāyaṃ vakṣyāmi tava pāṇḍava

वर्धते तुमुलस्त्वेष शब्दः परचमूं प्रतिविद्रवन्ति च सैन्यानि त्वदीयानि दिशो दश

vardhate tumulastveṣa śabdaḥ paracamūṃ pratividravanti ca sainyāni tvadīyāni diśo daśa

लब्धलक्ष्या हि कौरव्या विधमन्ति चमूं तवदहत्येष च वः सैन्यं द्रोणः प्रहरतां वरः

labdhalakṣyā hi kauravyā vidhamanti camūṃ tavadahatyeṣa ca vaḥ sainyaṃ droṇaḥ praharatāṃ varaḥ