Parva.Adhyaya 7.17

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

ततः संशप्तका राजन्समे देशे व्यवस्थिताःव्यूह्यानीकं रथैरेव चन्द्रार्धाख्यं मुदान्विताः

tataḥ saṃśaptakā rājansame deśe vyavasthitāḥvyūhyānīkaṃ rathaireva candrārdhākhyaṃ mudānvitāḥ

ते किरीटिनमायान्तं दृष्ट्वा हर्षेण मारिषउदक्रोशन्नरव्याघ्राः शब्देन महता तदा

te kirīṭinamāyāntaṃ dṛṣṭvā harṣeṇa māriṣaudakrośannaravyāghrāḥ śabdena mahatā tadā

स शब्दः प्रदिशः सर्वा दिशः खं च समावृणोत्आवृतत्वाच्च लोकस्य नासीत्तत्र प्रतिस्वनः

sa śabdaḥ pradiśaḥ sarvā diśaḥ khaṃ ca samāvṛṇotāvṛtatvācca lokasya nāsīttatra pratisvanaḥ

अतीव संप्रहृष्टांस्तानुपलभ्य धनंजयःकिंचिदभ्युत्स्मयन्कृष्णमिदं वचनमब्रवीत्

atīva saṃprahṛṣṭāṃstānupalabhya dhanaṃjayaḥkiṃcidabhyutsmayankṛṣṇamidaṃ vacanamabravīt

पश्यैतान्देवकीमातर्मुमूर्षूनद्य संयुगेभ्रातॄंस्त्रैगर्तकानेवं रोदितव्ये प्रहर्षितान्

paśyaitāndevakīmātarmumūrṣūnadya saṃyugebhrātṝṃstraigartakānevaṃ roditavye praharṣitān

अथ वा हर्षकालोऽयं त्रैगर्तानामसंशयम्कुनरैर्दुरवापान्हि लोकान्प्राप्स्यन्त्यनुत्तमान्

atha vā harṣakālo'yaṃ traigartānāmasaṃśayamkunarairduravāpānhi lokānprāpsyantyanuttamān

एवमुक्त्वा महाबाहुर्हृषीकेशं ततोऽर्जुनःआससाद रणे व्यूढां त्रैगर्तानामनीकिनीम्

evamuktvā mahābāhurhṛṣīkeśaṃ tato'rjunaḥāsasāda raṇe vyūḍhāṃ traigartānāmanīkinīm

स देवदत्तमादाय शङ्खं हेमपरिष्कृतम्दध्मौ वेगेन महता फल्गुनः पूरयन्दिशः

sa devadattamādāya śaṅkhaṃ hemapariṣkṛtamdadhmau vegena mahatā phalgunaḥ pūrayandiśaḥ

तेन शब्देन वित्रस्ता संशप्तकवरूथिनीनिश्चेष्टावस्थिता संख्ये अश्मसारमयी यथा

tena śabdena vitrastā saṃśaptakavarūthinīniśceṣṭāvasthitā saṃkhye aśmasāramayī yathā

वाहास्तेषां विवृत्ताक्षाः स्तब्धकर्णशिरोधराःविष्टब्धचरणा मूत्रं रुधिरं च प्रसुस्रुवुः

vāhāsteṣāṃ vivṛttākṣāḥ stabdhakarṇaśirodharāḥviṣṭabdhacaraṇā mūtraṃ rudhiraṃ ca prasusruvuḥ

उपलभ्य च ते संज्ञामवस्थाप्य च वाहिनीम्युगपत्पाण्डुपुत्राय चिक्षिपुः कङ्कपत्रिणः

upalabhya ca te saṃjñāmavasthāpya ca vāhinīmyugapatpāṇḍuputrāya cikṣipuḥ kaṅkapatriṇaḥ

तान्यर्जुनः सहस्राणि दश पञ्चैव चाशुगैःअनागतान्येव शरैश्चिच्छेदाशुपराक्रमः

tānyarjunaḥ sahasrāṇi daśa pañcaiva cāśugaiḥanāgatānyeva śaraiścicchedāśuparākramaḥ

ततोऽर्जुनं शितैर्बाणैर्दशभिर्दशभिः पुनःप्रत्यविध्यंस्ततः पार्थस्तानविध्यत्त्रिभिस्त्रिभिः

tato'rjunaṃ śitairbāṇairdaśabhirdaśabhiḥ punaḥpratyavidhyaṃstataḥ pārthastānavidhyattribhistribhiḥ

एकैकस्तु ततः पार्थं राजन्विव्याध पञ्चभिःस च तान्प्रतिविव्याध द्वाभ्यां द्वाभ्यां पराक्रमी

ekaikastu tataḥ pārthaṃ rājanvivyādha pañcabhiḥsa ca tānprativivyādha dvābhyāṃ dvābhyāṃ parākramī

भूय एव तु संरब्धास्तेऽर्जुनं सहकेशवम्आपूरयञ्शरैस्तीक्ष्णैस्तटाकमिव वृष्टिभिः

bhūya eva tu saṃrabdhāste'rjunaṃ sahakeśavamāpūrayañśaraistīkṣṇaistaṭākamiva vṛṣṭibhiḥ

ततः शरसहस्राणि प्रापतन्नर्जुनं प्रतिभ्रमराणामिव व्राताः फुल्लद्रुमगणे वने

tataḥ śarasahasrāṇi prāpatannarjunaṃ pratibhramarāṇāmiva vrātāḥ phulladrumagaṇe vane

ततः सुबाहुस्त्रिंशद्भिरद्रिसारमयैर्दृढैःअविध्यदिषुभिर्गाढं किरीटे सव्यसाचिनम्

tataḥ subāhustriṃśadbhiradrisāramayairdṛḍhaiḥavidhyadiṣubhirgāḍhaṃ kirīṭe savyasācinam

तैः किरीटी किरीटस्थैर्हेमपुङ्खैरजिह्मगैःशातकुम्भमयापीडो बभौ यूप इवोच्छ्रितः

taiḥ kirīṭī kirīṭasthairhemapuṅkhairajihmagaiḥśātakumbhamayāpīḍo babhau yūpa ivocchritaḥ

हस्तावापं सुबाहोस्तु भल्लेन युधि पाण्डवःचिच्छेद तं चैव पुनः शरवर्षैरवाकिरत्

hastāvāpaṃ subāhostu bhallena yudhi pāṇḍavaḥciccheda taṃ caiva punaḥ śaravarṣairavākirat

ततः सुशर्मा दशभिः सुरथश्च किरीटिनम्सुधर्मा सुधनुश्चैव सुबाहुश्च समर्पयन्

tataḥ suśarmā daśabhiḥ surathaśca kirīṭinamsudharmā sudhanuścaiva subāhuśca samarpayan

तांस्तु सर्वान्पृथग्बाणैर्वानरप्रवरध्वजःप्रत्यविध्यद्ध्वजांश्चैषां भल्लैश्चिच्छेद काञ्चनान्

tāṃstu sarvānpṛthagbāṇairvānarapravaradhvajaḥpratyavidhyaddhvajāṃścaiṣāṃ bhallaiściccheda kāñcanān

सुधन्वनो धनुश्छित्त्वा हयान्वै न्यवधीच्छरैःअथास्य सशिरस्त्राणं शिरः कायादपाहरत्

sudhanvano dhanuśchittvā hayānvai nyavadhīccharaiḥathāsya saśirastrāṇaṃ śiraḥ kāyādapāharat

तस्मिंस्तु पतिते वीरे त्रस्तास्तस्य पदानुगाःव्यद्रवन्त भयाद्भीता येन दौर्योधनं बलम्

tasmiṃstu patite vīre trastāstasya padānugāḥvyadravanta bhayādbhītā yena dauryodhanaṃ balam

ततो जघान संक्रुद्धो वासविस्तां महाचमूम्शरजालैरविच्छिन्नैस्तमः सूर्य इवांशुभिः

tato jaghāna saṃkruddho vāsavistāṃ mahācamūmśarajālairavicchinnaistamaḥ sūrya ivāṃśubhiḥ

ततो भग्ने बले तस्मिन्विप्रयाते समन्ततःसव्यसाचिनि संक्रुद्धे त्रैगर्तान्भयमाविशत्

tato bhagne bale tasminviprayāte samantataḥsavyasācini saṃkruddhe traigartānbhayamāviśat

ते वध्यमानाः पार्थेन शरैः संनतपर्वभिःअमुह्यंस्तत्र तत्रैव त्रस्ता मृगगणा इव

te vadhyamānāḥ pārthena śaraiḥ saṃnataparvabhiḥamuhyaṃstatra tatraiva trastā mṛgagaṇā iva

ततस्त्रिगर्तराट्क्रुद्धस्तानुवाच महारथान्अलं द्रुतेन वः शूरा न भयं कर्तुमर्हथ

tatastrigartarāṭkruddhastānuvāca mahārathānalaṃ drutena vaḥ śūrā na bhayaṃ kartumarhatha

शप्त्वा तु शपथान्घोरान्सर्वसैन्यस्य पश्यतःगत्वा दौर्योधनं सैन्यं किं वै वक्ष्यथ मुख्यगाः

śaptvā tu śapathānghorānsarvasainyasya paśyataḥgatvā dauryodhanaṃ sainyaṃ kiṃ vai vakṣyatha mukhyagāḥ

नावहास्याः कथं लोके कर्मणानेन संयुगेभवेम सहिताः सर्वे निवर्तध्वं यथाबलम्

nāvahāsyāḥ kathaṃ loke karmaṇānena saṃyugebhavema sahitāḥ sarve nivartadhvaṃ yathābalam

एवमुक्तास्तु ते राजन्नुदक्रोशन्मुहुर्मुहुःशङ्खांश्च दध्मिरे वीरा हर्षयन्तः परस्परम्

evamuktāstu te rājannudakrośanmuhurmuhuḥśaṅkhāṃśca dadhmire vīrā harṣayantaḥ parasparam

ततस्ते संन्यवर्तन्त संशप्तकगणाः पुनःनारायणाश्च गोपालाः कृत्वा मृत्युं निवर्तनम्

tataste saṃnyavartanta saṃśaptakagaṇāḥ punaḥnārāyaṇāśca gopālāḥ kṛtvā mṛtyuṃ nivartanam