Parva.Adhyaya 7.18

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

दृष्ट्वा तु संनिवृत्तांस्तान्संशप्तकगणान्पुनःवासुदेवं महात्मानमर्जुनः समभाषत

dṛṣṭvā tu saṃnivṛttāṃstānsaṃśaptakagaṇānpunaḥvāsudevaṃ mahātmānamarjunaḥ samabhāṣata

चोदयाश्वान्हृषीकेश संशप्तकगणान्प्रतिनैते हास्यन्ति संग्रामं जीवन्त इति मे मतिः

codayāśvānhṛṣīkeśa saṃśaptakagaṇānpratinaite hāsyanti saṃgrāmaṃ jīvanta iti me matiḥ

पश्य मेऽस्त्रबलं घोरं बाह्वोरिष्वसनस्य चअद्यैतान्पातयिष्यामि क्रुद्धो रुद्रः पशूनिव

paśya me'strabalaṃ ghoraṃ bāhvoriṣvasanasya caadyaitānpātayiṣyāmi kruddho rudraḥ paśūniva

ततः कृष्णः स्मितं कृत्वा परिणन्द्य शिवेन तम्प्रावेशयत दुर्धर्षो यत्र यत्रैच्छदर्जुनः

tataḥ kṛṣṇaḥ smitaṃ kṛtvā pariṇandya śivena tamprāveśayata durdharṣo yatra yatraicchadarjunaḥ

बभ्राजे स रथोऽत्यर्थमुह्यमानो रणे तदाउह्यमानमिवाकाशे विमानं पाण्डुरैर्हयैः

babhrāje sa ratho'tyarthamuhyamāno raṇe tadāuhyamānamivākāśe vimānaṃ pāṇḍurairhayaiḥ

मण्डलानि ततश्चक्रे गतप्रत्यागतानि चयथा शक्ररथो राजन्युद्धे देवासुरे पुरा

maṇḍalāni tataścakre gatapratyāgatāni cayathā śakraratho rājanyuddhe devāsure purā

अथ नारायणाः क्रुद्धा विविधायुधपाणयःछादयन्तः शरव्रातैः परिवव्रुर्धनंजयम्

atha nārāyaṇāḥ kruddhā vividhāyudhapāṇayaḥchādayantaḥ śaravrātaiḥ parivavrurdhanaṃjayam

अदृश्यं च मुहूर्तेन चक्रुस्ते भरतर्षभकृष्णेन सहितं युद्धे कुन्तीपुत्रं धनंजयम्

adṛśyaṃ ca muhūrtena cakruste bharatarṣabhakṛṣṇena sahitaṃ yuddhe kuntīputraṃ dhanaṃjayam

क्रुद्धस्तु फल्गुनः संख्ये द्विगुणीकृतविक्रमःगाण्डीवमुपसंमृज्य तूर्णं जग्राह संयुगे

kruddhastu phalgunaḥ saṃkhye dviguṇīkṛtavikramaḥgāṇḍīvamupasaṃmṛjya tūrṇaṃ jagrāha saṃyuge

बद्ध्वा च भृकुटीं वक्त्रे क्रोधस्य प्रतिलक्षणम्देवदत्तं महाशङ्खं पूरयामास पाण्डवः

baddhvā ca bhṛkuṭīṃ vaktre krodhasya pratilakṣaṇamdevadattaṃ mahāśaṅkhaṃ pūrayāmāsa pāṇḍavaḥ

अथास्त्रमरिसंघघ्नं त्वाष्ट्रमभ्यस्यदर्जुनःततो रूपसहस्राणि प्रादुरासन्पृथक्पृथक्

athāstramarisaṃghaghnaṃ tvāṣṭramabhyasyadarjunaḥtato rūpasahasrāṇi prādurāsanpṛthakpṛthak

आत्मनः प्रतिरूपैस्तैर्नानारूपैर्विमोहिताःअन्योन्यमर्जुनं मत्वा स्वमात्मानं च जघ्निरे

ātmanaḥ pratirūpaistairnānārūpairvimohitāḥanyonyamarjunaṃ matvā svamātmānaṃ ca jaghnire

अयमर्जुनोऽयं गोविन्द इमौ यादवपाण्डवौइति ब्रुवाणाः संमूढा जघ्नुरन्योन्यमाहवे

ayamarjuno'yaṃ govinda imau yādavapāṇḍavauiti bruvāṇāḥ saṃmūḍhā jaghnuranyonyamāhave

मोहिताः परमास्त्रेण क्षयं जग्मुः परस्परम्अशोभन्त रणे योधाः पुष्पिता इव किंशुकाः

mohitāḥ paramāstreṇa kṣayaṃ jagmuḥ parasparamaśobhanta raṇe yodhāḥ puṣpitā iva kiṃśukāḥ

ततः शरसहस्राणि तैर्विमुक्तानि भस्मसात्कृत्वा तदस्त्रं तान्वीराननयद्यमसादनम्

tataḥ śarasahasrāṇi tairvimuktāni bhasmasātkṛtvā tadastraṃ tānvīrānanayadyamasādanam

अथ प्रहस्य बीभत्सुर्ललित्थान्मालवानपिमाचेल्लकांस्त्रिगर्तांश्च यौधेयांश्चार्दयच्छरैः

atha prahasya bībhatsurlalitthānmālavānapimācellakāṃstrigartāṃśca yaudheyāṃścārdayaccharaiḥ

ते वध्यमाना वीरेण क्षत्रियाः कालचोदिताःव्यसृजञ्शरवर्षाणि पार्थे नानाविधानि च

te vadhyamānā vīreṇa kṣatriyāḥ kālacoditāḥvyasṛjañśaravarṣāṇi pārthe nānāvidhāni ca

ततो नैवार्जुनस्तत्र न रथो न च केशवःप्रत्यदृश्यत घोरेण शरवर्षेण संवृतः

tato naivārjunastatra na ratho na ca keśavaḥpratyadṛśyata ghoreṇa śaravarṣeṇa saṃvṛtaḥ

ततस्ते लब्धलक्ष्यत्वादन्योन्यमभिचुक्रुशुःहतौ कृष्णाविति प्रीता वासांस्यादुधुवुस्तदा

tataste labdhalakṣyatvādanyonyamabhicukruśuḥhatau kṛṣṇāviti prītā vāsāṃsyādudhuvustadā

भेरीमृदङ्गशङ्खांश्च दध्मुर्वीराः सहस्रशःसिंहनादरवांश्चोग्रांश्चक्रिरे तत्र मारिष

bherīmṛdaṅgaśaṅkhāṃśca dadhmurvīrāḥ sahasraśaḥsiṃhanādaravāṃścogrāṃścakrire tatra māriṣa

ततः प्रसिष्विदे कृष्णः खिन्नश्चार्जुनमब्रवीत्क्वासि पार्थ न पश्ये त्वां कच्चिज्जीवसि शत्रुहन्

tataḥ prasiṣvide kṛṣṇaḥ khinnaścārjunamabravītkvāsi pārtha na paśye tvāṃ kaccijjīvasi śatruhan

तस्य तं मानुषं भावं भावज्ञोऽऽज्ञाय पाण्डवःवायव्यास्त्रेण तैरस्तां शरवृष्टिमपाहरत्

tasya taṃ mānuṣaṃ bhāvaṃ bhāvajño''jñāya pāṇḍavaḥvāyavyāstreṇa tairastāṃ śaravṛṣṭimapāharat

ततः संशप्तकव्रातान्साश्वद्विपरथायुधान्उवाह भगवान्वायुः शुष्कपर्णचयानिव

tataḥ saṃśaptakavrātānsāśvadviparathāyudhānuvāha bhagavānvāyuḥ śuṣkaparṇacayāniva

उह्यमानास्तु ते राजन्बह्वशोभन्त वायुनाप्रडीनाः पक्षिणः काले वृक्षेभ्य इव मारिष

uhyamānāstu te rājanbahvaśobhanta vāyunāpraḍīnāḥ pakṣiṇaḥ kāle vṛkṣebhya iva māriṣa

तांस्तथा व्याकुलीकृत्य त्वरमाणो धनंजयःजघान निशितैर्बाणैः सहस्राणि शतानि च

tāṃstathā vyākulīkṛtya tvaramāṇo dhanaṃjayaḥjaghāna niśitairbāṇaiḥ sahasrāṇi śatāni ca

शिरांसि भल्लैरहरद्बाहूनपि च सायुधान्हस्तिहस्तोपमांश्चोरूञ्शरैरुर्व्यामपातयत्

śirāṃsi bhallairaharadbāhūnapi ca sāyudhānhastihastopamāṃścorūñśarairurvyāmapātayat

पृष्ठच्छिन्नान्विचरणान्विमस्तिष्केक्षणाङ्गुलीन्नानाङ्गावयवैर्हीनांश्चकारारीन्धनंजयः

pṛṣṭhacchinnānvicaraṇānvimastiṣkekṣaṇāṅgulīnnānāṅgāvayavairhīnāṃścakārārīndhanaṃjayaḥ

गन्धर्वनगराकारान्विधिवत्कल्पितान्रथान्शरैर्विशकलीकुर्वंश्चक्रे व्यश्वरथद्विपान्

gandharvanagarākārānvidhivatkalpitānrathānśarairviśakalīkurvaṃścakre vyaśvarathadvipān

मुण्डतालवनानीव तत्र तत्र चकाशिरेछिन्नध्वजरथव्राताः केचित्केचित्क्वचित्क्वचित्

muṇḍatālavanānīva tatra tatra cakāśirechinnadhvajarathavrātāḥ kecitkecitkvacitkvacit

सोत्तरायुधिनो नागाः सपताकाङ्कुशायुधाःपेतुः शक्राशनिहता द्रुमवन्त इवाचलाः

sottarāyudhino nāgāḥ sapatākāṅkuśāyudhāḥpetuḥ śakrāśanihatā drumavanta ivācalāḥ

चामरापीडकवचाः स्रस्तान्त्रनयनासवःसारोहास्तुरगाः पेतुः पार्थबाणहताः क्षितौ

cāmarāpīḍakavacāḥ srastāntranayanāsavaḥsārohāsturagāḥ petuḥ pārthabāṇahatāḥ kṣitau

विप्रविद्धासिनखराश्छिन्नवर्मर्ष्टिशक्तयःपत्तयश्छिन्नवर्माणः कृपणं शेरते हताः

vipraviddhāsinakharāśchinnavarmarṣṭiśaktayaḥpattayaśchinnavarmāṇaḥ kṛpaṇaṃ śerate hatāḥ

तैर्हतैर्हन्यमानैश्च पतद्भिः पतितैरपिभ्रमद्भिर्निष्टनद्भिश्च घोरमायोधनं बभौ

tairhatairhanyamānaiśca patadbhiḥ patitairapibhramadbhirniṣṭanadbhiśca ghoramāyodhanaṃ babhau

रजश्च महदुद्भूतं शान्तं रुधिरवृष्टिभिःमही चाप्यभवद्दुर्गा कबन्धशतसंकुला

rajaśca mahadudbhūtaṃ śāntaṃ rudhiravṛṣṭibhiḥmahī cāpyabhavaddurgā kabandhaśatasaṃkulā

तद्बभौ रौद्रबीभत्सं बीभत्सोर्यानमाहवेआक्रीड इव रुद्रस्य घ्नतः कालात्यये पशून्

tadbabhau raudrabībhatsaṃ bībhatsoryānamāhaveākrīḍa iva rudrasya ghnataḥ kālātyaye paśūn

ते वध्यमानाः पार्थेन व्याकुलाश्वरथद्विपाःतमेवाभिमुखाः क्षीणाः शक्रस्यातिथितां गताः

te vadhyamānāḥ pārthena vyākulāśvarathadvipāḥtamevābhimukhāḥ kṣīṇāḥ śakrasyātithitāṃ gatāḥ

सा भूमिर्भरतश्रेष्ठ निहतैस्तैर्महारथैःआस्तीर्णा संबभौ सर्वा प्रेतीभूतैः समन्ततः

sā bhūmirbharataśreṣṭha nihataistairmahārathaiḥāstīrṇā saṃbabhau sarvā pretībhūtaiḥ samantataḥ

एतस्मिन्नन्तरे चैव प्रमत्ते सव्यसाचिनिव्यूढानीकस्ततो द्रोणो युधिष्ठिरमुपाद्रवत्

etasminnantare caiva pramatte savyasācinivyūḍhānīkastato droṇo yudhiṣṭhiramupādravat

तं प्रत्यगृह्णंस्त्वरिता व्यूढानीकाः प्रहारिणःयुधिष्ठिरं परीप्सन्तस्तदासीत्तुमुलं महत्

taṃ pratyagṛhṇaṃstvaritā vyūḍhānīkāḥ prahāriṇaḥyudhiṣṭhiraṃ parīpsantastadāsīttumulaṃ mahat