Parva.Adhyaya 7.29

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

प्रियमिन्द्रस्य सततं सखायममितौजसम्हत्वा प्राग्ज्योतिषं पार्थः प्रदक्षिणमवर्तत

priyamindrasya satataṃ sakhāyamamitaujasamhatvā prāgjyotiṣaṃ pārthaḥ pradakṣiṇamavartata

ततो गान्धारराजस्य सुतौ परपुरंजयौआर्छेतामर्जुनं संख्ये भ्रातरौ वृषकाचलौ

tato gāndhārarājasya sutau parapuraṃjayauārchetāmarjunaṃ saṃkhye bhrātarau vṛṣakācalau

तौ समेत्यार्जुनं वीरौ पुरः पश्चाच्च धन्विनौअविध्येतां महावेगैर्निशितैराशुगैर्भृशम्

tau sametyārjunaṃ vīrau puraḥ paścācca dhanvinauavidhyetāṃ mahāvegairniśitairāśugairbhṛśam

वृषकस्य हयान्सूतं धनुश्छत्रं रथं ध्वजम्तिलशो व्यधमत्पार्थः सौबलस्य शितैः शरैः

vṛṣakasya hayānsūtaṃ dhanuśchatraṃ rathaṃ dhvajamtilaśo vyadhamatpārthaḥ saubalasya śitaiḥ śaraiḥ

ततोऽर्जुनः शरव्रातैर्नानाप्रहरणैरपिगान्धारान्व्याकुलांश्चक्रे सौबलप्रमुखान्पुनः

tato'rjunaḥ śaravrātairnānāpraharaṇairapigāndhārānvyākulāṃścakre saubalapramukhānpunaḥ

ततः पञ्चशतान्वीरान्गान्धारानुद्यतायुधान्प्राहिणोन्मृत्युलोकाय क्रुद्धो बाणैर्धनंजयः

tataḥ pañcaśatānvīrāngāndhārānudyatāyudhānprāhiṇonmṛtyulokāya kruddho bāṇairdhanaṃjayaḥ

हताश्वात्तु रथात्तूर्णमवतीर्य महाभुजःआरुरोह रथं भ्रातुरन्यच्च धनुराददे

hatāśvāttu rathāttūrṇamavatīrya mahābhujaḥāruroha rathaṃ bhrāturanyacca dhanurādade

तावेकरथमारूढौ भ्रातरौ वृषकाचलौशरवर्षेण बीभत्सुमविध्येतां पुनः पुनः

tāvekarathamārūḍhau bhrātarau vṛṣakācalauśaravarṣeṇa bībhatsumavidhyetāṃ punaḥ punaḥ

स्यालौ तव महात्मानौ राजानौ वृषकाचलौभृशं निजघ्नतुः पार्थमिन्द्रं वृत्रबलाविव

syālau tava mahātmānau rājānau vṛṣakācalaubhṛśaṃ nijaghnatuḥ pārthamindraṃ vṛtrabalāviva

लब्धलक्ष्यौ तु गान्धारावहतां पाण्डवं पुनःनिदाघवार्षिकौ मासौ लोकं घर्माम्बुभिर्यथा

labdhalakṣyau tu gāndhārāvahatāṃ pāṇḍavaṃ punaḥnidāghavārṣikau māsau lokaṃ gharmāmbubhiryathā

तौ रथस्थौ नरव्याघ्रौ राजानौ वृषकाचलौसंश्लिष्टाङ्गौ स्थितौ राजञ्जघानैकेषुणार्जुनः

tau rathasthau naravyāghrau rājānau vṛṣakācalausaṃśliṣṭāṅgau sthitau rājañjaghānaikeṣuṇārjunaḥ

तौ रथात्सिंहसंकाशौ लोहिताक्षौ महाभुजौगतासू पेततुर्वीरौ सोदर्यावेकलक्षणौ

tau rathātsiṃhasaṃkāśau lohitākṣau mahābhujaugatāsū petaturvīrau sodaryāvekalakṣaṇau

तयोर्देहौ रथाद्भूमिं गतौ बन्धुजनप्रियौयशो दश दिशः पुण्यं गमयित्वा व्यवस्थितौ

tayordehau rathādbhūmiṃ gatau bandhujanapriyauyaśo daśa diśaḥ puṇyaṃ gamayitvā vyavasthitau

दृष्ट्वा विनिहतौ संख्ये मातुलावपलायिनौभृशं मुमुचुरश्रूणि पुत्रास्तव विशां पते

dṛṣṭvā vinihatau saṃkhye mātulāvapalāyinaubhṛśaṃ mumucuraśrūṇi putrāstava viśāṃ pate

निहतौ भ्रातरौ दृष्ट्वा मायाशतविशारदःकृष्णौ संमोहयन्मायां विदधे शकुनिस्ततः

nihatau bhrātarau dṛṣṭvā māyāśataviśāradaḥkṛṣṇau saṃmohayanmāyāṃ vidadhe śakunistataḥ

लगुडायोगुडाश्मानः शतघ्न्यश्च सशक्तयःगदापरिघनिस्त्रिंशशूलमुद्गरपट्टिशाः

laguḍāyoguḍāśmānaḥ śataghnyaśca saśaktayaḥgadāparighanistriṃśaśūlamudgarapaṭṭiśāḥ

सकम्पनर्ष्टिनखरा मुसलानि परश्वधाःक्षुराः क्षुरप्रनालीका वत्सदन्तास्त्रिसंधिनः

sakampanarṣṭinakharā musalāni paraśvadhāḥkṣurāḥ kṣurapranālīkā vatsadantāstrisaṃdhinaḥ

चक्राणि विशिखाः प्रासा विविधान्यायुधानि चप्रपेतुः सर्वतो दिग्भ्यः प्रदिग्भ्यश्चार्जुनं प्रति

cakrāṇi viśikhāḥ prāsā vividhānyāyudhāni caprapetuḥ sarvato digbhyaḥ pradigbhyaścārjunaṃ prati

खरोष्ट्रमहिषाः सिंहा व्याघ्राः सृमरचिल्लिकाःऋक्षाः सालावृका गृध्राः कपयोऽथ सरीसृपाः

kharoṣṭramahiṣāḥ siṃhā vyāghrāḥ sṛmaracillikāḥṛkṣāḥ sālāvṛkā gṛdhrāḥ kapayo'tha sarīsṛpāḥ

विविधानि च रक्षांसि क्षुधितान्यर्जुनं प्रतिसंक्रुद्धान्यभ्यधावन्त विविधानि वयांसि च

vividhāni ca rakṣāṃsi kṣudhitānyarjunaṃ pratisaṃkruddhānyabhyadhāvanta vividhāni vayāṃsi ca

ततो दिव्यास्त्रविच्छूरः कुन्तीपुत्रो धनंजयःविसृजन्निषुजालानि सहसा तान्यताडयत्

tato divyāstravicchūraḥ kuntīputro dhanaṃjayaḥvisṛjanniṣujālāni sahasā tānyatāḍayat

ते हन्यमानाः शूरेण प्रवरैः सायकैर्दृढैःविरुवन्तो महारावान्विनेशुः सर्वतो हताः

te hanyamānāḥ śūreṇa pravaraiḥ sāyakairdṛḍhaiḥviruvanto mahārāvānvineśuḥ sarvato hatāḥ

ततस्तमः प्रादुरभूदर्जुनस्य रथं प्रतितस्माच्च तमसो वाचः क्रूराः पार्थमभर्त्सयन्

tatastamaḥ prādurabhūdarjunasya rathaṃ pratitasmācca tamaso vācaḥ krūrāḥ pārthamabhartsayan

तत्तमोऽस्त्रेण महता ज्योतिषेणार्जुनोऽवधीत्हते तस्मिञ्जलौघास्तु प्रादुरासन्भयानकाः

tattamo'streṇa mahatā jyotiṣeṇārjuno'vadhīthate tasmiñjalaughāstu prādurāsanbhayānakāḥ

अम्भसस्तस्य नाशार्थमादित्यास्त्रमथार्जुनःप्रायुङ्क्ताम्भस्ततस्तेन प्रायशोऽस्त्रेण शोषितम्

ambhasastasya nāśārthamādityāstramathārjunaḥprāyuṅktāmbhastatastena prāyaśo'streṇa śoṣitam

एवं बहुविधा मायाः सौबलस्य कृताः कृताःजघानास्त्रबलेनाशु प्रहसन्नर्जुनस्तदा

evaṃ bahuvidhā māyāḥ saubalasya kṛtāḥ kṛtāḥjaghānāstrabalenāśu prahasannarjunastadā

तथा हतासु मायासु त्रस्तोऽर्जुनशराहतःअपायाज्जवनैरश्वैः शकुनिः प्राकृतो यथा

tathā hatāsu māyāsu trasto'rjunaśarāhataḥapāyājjavanairaśvaiḥ śakuniḥ prākṛto yathā

ततोऽर्जुनोऽस्त्रविच्छ्रैष्ठ्यं दर्शयन्नात्मनोऽरिषुअभ्यवर्षच्छरौघेण कौरवाणामनीकिनीम्

tato'rjuno'stravicchraiṣṭhyaṃ darśayannātmano'riṣuabhyavarṣaccharaugheṇa kauravāṇāmanīkinīm

सा हन्यमाना पार्थेन पुत्रस्य तव वाहिनीद्वैधीभूता महाराज गङ्गेवासाद्य पर्वतम्

sā hanyamānā pārthena putrasya tava vāhinīdvaidhībhūtā mahārāja gaṅgevāsādya parvatam

द्रोणमेवान्वपद्यन्त केचित्तत्र महारथाःकेचिद्दुर्योधनं राजन्नर्द्यमानाः किरीटिना

droṇamevānvapadyanta kecittatra mahārathāḥkecidduryodhanaṃ rājannardyamānāḥ kirīṭinā

नापश्याम ततस्त्वेतत्सैन्यं वै तमसावृतम्गाण्डीवस्य च निर्घोषः श्रुतो दक्षिणतो मया

nāpaśyāma tatastvetatsainyaṃ vai tamasāvṛtamgāṇḍīvasya ca nirghoṣaḥ śruto dakṣiṇato mayā

शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषं वादित्राणां च निस्वनम्गाण्डीवस्य च निर्घोषो व्यतिक्रम्यास्पृशद्दिवम्

śaṅkhadundubhinirghoṣaṃ vāditrāṇāṃ ca nisvanamgāṇḍīvasya ca nirghoṣo vyatikramyāspṛśaddivam

ततः पुनर्दक्षिणतः संग्रामश्चित्रयोधिनाम्सुयुद्धमर्जुनस्यासीदहं तु द्रोणमन्वगाम्

tataḥ punardakṣiṇataḥ saṃgrāmaścitrayodhināmsuyuddhamarjunasyāsīdahaṃ tu droṇamanvagām

नानाविधान्यनीकानि पुत्राणां तव भारतअर्जुनो व्यधमत्काले दिवीवाभ्राणि मारुतः

nānāvidhānyanīkāni putrāṇāṃ tava bhārataarjuno vyadhamatkāle divīvābhrāṇi mārutaḥ

तं वासवमिवायान्तं भूरिवर्षशरौघिणम्महेष्वासं नरव्याघ्रं नोग्रं कश्चिदवारयत्

taṃ vāsavamivāyāntaṃ bhūrivarṣaśaraughiṇammaheṣvāsaṃ naravyāghraṃ nograṃ kaścidavārayat

ते हन्यमानाः पार्थेन त्वदीया व्यथिता भृशम्स्वानेव बहवो जघ्नुर्विद्रवन्तस्ततस्ततः

te hanyamānāḥ pārthena tvadīyā vyathitā bhṛśamsvāneva bahavo jaghnurvidravantastatastataḥ

तेऽर्जुनेन शरा मुक्ताः कङ्कपत्रास्तनुच्छिदःशलभा इव संपेतुः संवृण्वाना दिशो दश

te'rjunena śarā muktāḥ kaṅkapatrāstanucchidaḥśalabhā iva saṃpetuḥ saṃvṛṇvānā diśo daśa

तुरगं रथिनं नागं पदातिमपि मारिषविनिर्भिद्य क्षितिं जग्मुर्वल्मीकमिव पन्नगाः

turagaṃ rathinaṃ nāgaṃ padātimapi māriṣavinirbhidya kṣitiṃ jagmurvalmīkamiva pannagāḥ

न च द्वितीयं व्यसृजत्कुञ्जराश्वनरेषु सःपृथगेकशरारुग्णा निपेतुस्ते गतासवः

na ca dvitīyaṃ vyasṛjatkuñjarāśvanareṣu saḥpṛthagekaśarārugṇā nipetuste gatāsavaḥ

हतैर्मनुष्यैस्तुरगैश्च सर्वतः; शराभिवृष्टैर्द्विरदैश्च पातितैःतदा श्वगोमायुबडाभिनादितं; विचित्रमायोधशिरो बभूव ह

hatairmanuṣyaisturagaiśca sarvataḥ; śarābhivṛṣṭairdviradaiśca pātitaiḥtadā śvagomāyubaḍābhināditaṃ; vicitramāyodhaśiro babhūva ha

पिता सुतं त्यजति सुहृद्वरं सुहृ;त्तथैव पुत्रः पितरं शरातुरःस्वरक्षणे कृतमतयस्तदा जना;स्त्यजन्ति वाहानपि पार्थपीडिताः

pitā sutaṃ tyajati suhṛdvaraṃ suhṛ;ttathaiva putraḥ pitaraṃ śarāturaḥsvarakṣaṇe kṛtamatayastadā janā;styajanti vāhānapi pārthapīḍitāḥ