Parva.Adhyaya 7.32

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

पूर्वमस्मासु भग्नेषु फल्गुनेनामितौजसाद्रोणे च मोघसंकल्पे रक्षिते च युधिष्ठिरे

pūrvamasmāsu bhagneṣu phalgunenāmitaujasādroṇe ca moghasaṃkalpe rakṣite ca yudhiṣṭhire

सर्वे विध्वस्तकवचास्तावका युधि निर्जिताःरजस्वला भृशोद्विग्ना वीक्षमाणा दिशो दश

sarve vidhvastakavacāstāvakā yudhi nirjitāḥrajasvalā bhṛśodvignā vīkṣamāṇā diśo daśa

अवहारं ततः कृत्वा भारद्वाजस्य संमतेलब्धलक्ष्यैः परैर्दीना भृशावहसिता रणे

avahāraṃ tataḥ kṛtvā bhāradvājasya saṃmatelabdhalakṣyaiḥ parairdīnā bhṛśāvahasitā raṇe

श्लाघमानेषु भूतेषु फल्गुनस्यामितान्गुणान्केशवस्य च सौहार्दे कीर्त्यमानेऽर्जुनं प्रतिअभिशस्ता इवाभूवन्ध्यानमूकत्वमास्थिताः

ślāghamāneṣu bhūteṣu phalgunasyāmitānguṇānkeśavasya ca sauhārde kīrtyamāne'rjunaṃ pratiabhiśastā ivābhūvandhyānamūkatvamāsthitāḥ

ततः प्रभातसमये द्रोणं दुर्योधनोऽब्रवीत्प्रणयादभिमानाच्च द्विषद्वृद्ध्या च दुर्मनाःशृण्वतां सर्वभूतानां संरब्धो वाक्यकोविदः

tataḥ prabhātasamaye droṇaṃ duryodhano'bravītpraṇayādabhimānācca dviṣadvṛddhyā ca durmanāḥśṛṇvatāṃ sarvabhūtānāṃ saṃrabdho vākyakovidaḥ

नूनं वयं वध्यपक्षे भवतो ब्रह्मवित्तमतथा हि नाग्रहीः प्राप्तं समीपेऽद्य युधिष्ठिरम्

nūnaṃ vayaṃ vadhyapakṣe bhavato brahmavittamatathā hi nāgrahīḥ prāptaṃ samīpe'dya yudhiṣṭhiram

इच्छतस्ते न मुच्येत चक्षुःप्राप्तो रणे रिपुःजिघृक्षतो रक्ष्यमाणः सामरैरपि पाण्डवैः

icchataste na mucyeta cakṣuḥprāpto raṇe ripuḥjighṛkṣato rakṣyamāṇaḥ sāmarairapi pāṇḍavaiḥ

वरं दत्त्वा मम प्रीतः पश्चाद्विकृतवानसिआशाभङ्गं न कुर्वन्ति भक्तस्यार्याः कथंचन

varaṃ dattvā mama prītaḥ paścādvikṛtavānasiāśābhaṅgaṃ na kurvanti bhaktasyāryāḥ kathaṃcana

ततोऽप्रीतस्तथोक्तः स भारद्वाजोऽब्रवीन्नृपम्नार्हसे मान्यथा ज्ञातुं घटमानं तव प्रिये

tato'prītastathoktaḥ sa bhāradvājo'bravīnnṛpamnārhase mānyathā jñātuṃ ghaṭamānaṃ tava priye

ससुरासुरगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाःनालं लोका रणे जेतुं पाल्यमानं किरीटिना

sasurāsuragandharvāḥ sayakṣoragarākṣasāḥnālaṃ lokā raṇe jetuṃ pālyamānaṃ kirīṭinā

विश्वसृग्यत्र गोविन्दः पृतनारिस्तथार्जुनःतत्र कस्य बलं क्रामेदन्यत्र त्र्यम्बकात्प्रभोः

viśvasṛgyatra govindaḥ pṛtanāristathārjunaḥtatra kasya balaṃ krāmedanyatra tryambakātprabhoḥ

सत्यं तु ते ब्रवीम्यद्य नैतज्जात्वन्यथा भवेत्अद्यैषां प्रवरं वीरं पातयिष्ये महारथम्

satyaṃ tu te bravīmyadya naitajjātvanyathā bhavetadyaiṣāṃ pravaraṃ vīraṃ pātayiṣye mahāratham

तं च व्यूहं विधास्यामि योऽभेद्यस्त्रिदशैरपियोगेन केनचिद्राजन्नर्जुनस्त्वपनीयताम्

taṃ ca vyūhaṃ vidhāsyāmi yo'bhedyastridaśairapiyogena kenacidrājannarjunastvapanīyatām

न ह्यज्ञातमसाध्यं वा तस्य संख्येऽस्ति किंचनतेन ह्युपात्तं बलवत्सर्वज्ञानमितस्ततः

na hyajñātamasādhyaṃ vā tasya saṃkhye'sti kiṃcanatena hyupāttaṃ balavatsarvajñānamitastataḥ

द्रोणेन व्याहृते त्वेवं संशप्तकगणाः पुनःआह्वयन्नर्जुनं संख्ये दक्षिणामभितो दिशम्

droṇena vyāhṛte tvevaṃ saṃśaptakagaṇāḥ punaḥāhvayannarjunaṃ saṃkhye dakṣiṇāmabhito diśam

तत्रार्जुनस्याथ परैः सार्धं समभवद्रणःतादृशो यादृशो नान्यः श्रुतो दृष्टोऽपि वा क्वचित्

tatrārjunasyātha paraiḥ sārdhaṃ samabhavadraṇaḥtādṛśo yādṛśo nānyaḥ śruto dṛṣṭo'pi vā kvacit

ततो द्रोणेन विहितो राजन्व्यूहो व्यरोचतचरन्मध्यंदिने सूर्यः प्रतपन्निव दुर्दृशः

tato droṇena vihito rājanvyūho vyarocatacaranmadhyaṃdine sūryaḥ pratapanniva durdṛśaḥ

तं चाभिमन्युर्वचनात्पितुर्ज्येष्ठस्य भारतबिभेद दुर्भिदं संख्ये चक्रव्यूहमनेकधा

taṃ cābhimanyurvacanātpiturjyeṣṭhasya bhāratabibheda durbhidaṃ saṃkhye cakravyūhamanekadhā

स कृत्वा दुष्करं कर्म हत्वा वीरान्सहस्रशःषट्सु वीरेषु संसक्तो दौःशासनिवशं गतः

sa kṛtvā duṣkaraṃ karma hatvā vīrānsahasraśaḥṣaṭsu vīreṣu saṃsakto dauḥśāsanivaśaṃ gataḥ

वयं परमसंहृष्टाः पाण्डवाः शोककर्शिताःसौभद्रे निहते राजन्नवहारमकुर्वत

vayaṃ paramasaṃhṛṣṭāḥ pāṇḍavāḥ śokakarśitāḥsaubhadre nihate rājannavahāramakurvata

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

पुत्रं पुरुषसिंहस्य संजयाप्राप्तयौवनम्रणे विनिहतं श्रुत्वा भृशं मे दीर्यते मनः

putraṃ puruṣasiṃhasya saṃjayāprāptayauvanamraṇe vinihataṃ śrutvā bhṛśaṃ me dīryate manaḥ

दारुणः क्षत्रधर्मोऽयं विहितो धर्मकर्तृभिःयत्र राज्येप्सवः शूरा बाले शस्त्रमपातयन्

dāruṇaḥ kṣatradharmo'yaṃ vihito dharmakartṛbhiḥyatra rājyepsavaḥ śūrā bāle śastramapātayan

बालमत्यन्तसुखिनं विचरन्तमभीतवत्कृतास्त्रा बहवो जघ्नुर्ब्रूहि गावल्गणे कथम्

bālamatyantasukhinaṃ vicarantamabhītavatkṛtāstrā bahavo jaghnurbrūhi gāvalgaṇe katham

बिभित्सता रथानीकं सौभद्रेणामितौजसाविक्रीडितं यथा संख्ये तन्ममाचक्ष्व संजय

bibhitsatā rathānīkaṃ saubhadreṇāmitaujasāvikrīḍitaṃ yathā saṃkhye tanmamācakṣva saṃjaya

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

यन्मां पृच्छसि राजेन्द्र सौभद्रस्य निपातनम्तत्ते कार्त्स्न्येन वक्ष्यामि शृणु राजन्समाहितःविक्रीडितं कुमारेण यथानीकं बिभित्सता

yanmāṃ pṛcchasi rājendra saubhadrasya nipātanamtatte kārtsnyena vakṣyāmi śṛṇu rājansamāhitaḥvikrīḍitaṃ kumāreṇa yathānīkaṃ bibhitsatā

दावाग्न्यभिपरीतानां भूरिगुल्मतृणद्रुमेवनौकसामिवारण्ये त्वदीयानामभूद्भयम्

dāvāgnyabhiparītānāṃ bhūrigulmatṛṇadrumevanaukasāmivāraṇye tvadīyānāmabhūdbhayam