Mahabharata · 20 verses
Read this chapter as a bookसंजय उवाच · saṃjaya uvāca
समरेऽत्युग्रकर्माणः कर्मभिर्व्यञ्जितश्रमाःसकृष्णाः पाण्डवाः पञ्च देवैरपि दुरासदाः
samare'tyugrakarmāṇaḥ karmabhirvyañjitaśramāḥsakṛṣṇāḥ pāṇḍavāḥ pañca devairapi durāsadāḥ
सत्त्वकर्मान्वयैर्बुद्ध्या प्रकृत्या यशसा श्रियानैव भूतो न भविता कृष्णतुल्यगुणः पुमान्
sattvakarmānvayairbuddhyā prakṛtyā yaśasā śriyānaiva bhūto na bhavitā kṛṣṇatulyaguṇaḥ pumān
सत्यधर्मपरो दाता विप्रपूजादिभिर्गुणैःसदैव त्रिदिवं प्राप्तो राजा किल युधिष्ठिरः
satyadharmaparo dātā viprapūjādibhirguṇaiḥsadaiva tridivaṃ prāpto rājā kila yudhiṣṭhiraḥ
युगान्ते चान्तको राजञ्जामदग्न्यश्च वीर्यवान्रणस्थो भीमसेनश्च कथ्यन्ते सदृशास्त्रयः
yugānte cāntako rājañjāmadagnyaśca vīryavānraṇastho bhīmasenaśca kathyante sadṛśāstrayaḥ
प्रतिज्ञाकर्मदक्षस्य रणे गाण्डीवधन्वनःउपमां नाधिगच्छामि पार्थस्य सदृशीं क्षितौ
pratijñākarmadakṣasya raṇe gāṇḍīvadhanvanaḥupamāṃ nādhigacchāmi pārthasya sadṛśīṃ kṣitau
गुरुवात्सल्यमत्यन्तं नैभृत्यं विनयो दमःनकुलेऽप्रातिरूप्यं च शौर्यं च नियतानि षट्
guruvātsalyamatyantaṃ naibhṛtyaṃ vinayo damaḥnakule'prātirūpyaṃ ca śauryaṃ ca niyatāni ṣaṭ
श्रुतगाम्भीर्यमाधुर्यसत्त्ववीर्यपराक्रमैःसदृशो देवयोर्वीरः सहदेवः किलाश्विनोः
śrutagāmbhīryamādhuryasattvavīryaparākramaiḥsadṛśo devayorvīraḥ sahadevaḥ kilāśvinoḥ
ये च कृष्णे गुणाः स्फीताः पाण्डवेषु च ये गुणाःअभिमन्यौ किलैकस्था दृश्यन्ते गुणसंचयाः
ye ca kṛṣṇe guṇāḥ sphītāḥ pāṇḍaveṣu ca ye guṇāḥabhimanyau kilaikasthā dṛśyante guṇasaṃcayāḥ
युधिष्ठिरस्य धैर्येण कृष्णस्य चरितेन चकर्मभिर्भीमसेनस्य सदृशो भीमकर्मणः
yudhiṣṭhirasya dhairyeṇa kṛṣṇasya caritena cakarmabhirbhīmasenasya sadṛśo bhīmakarmaṇaḥ
धनंजयस्य रूपेण विक्रमेण श्रुतेन चविनयात्सहदेवस्य सदृशो नकुलस्य च
dhanaṃjayasya rūpeṇa vikrameṇa śrutena cavinayātsahadevasya sadṛśo nakulasya ca
धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca
अभिमन्युमहं सूत सौभद्रमपराजितम्श्रोतुमिच्छामि कार्त्स्न्येन कथमायोधने हतः
abhimanyumahaṃ sūta saubhadramaparājitamśrotumicchāmi kārtsnyena kathamāyodhane hataḥ
संजय उवाच · saṃjaya uvāca
चक्रव्यूहो महाराज आचार्येणाभिकल्पितःतत्र शक्रोपमाः सर्वे राजानो विनिवेशिताः
cakravyūho mahārāja ācāryeṇābhikalpitaḥtatra śakropamāḥ sarve rājāno viniveśitāḥ
संघातो राजपुत्राणां सर्वेषामभवत्तदाकृताभिसमयाः सर्वे सुवर्णविकृतध्वजाः
saṃghāto rājaputrāṇāṃ sarveṣāmabhavattadākṛtābhisamayāḥ sarve suvarṇavikṛtadhvajāḥ
रक्ताम्बरधराः सर्वे सर्वे रक्तविभूषणाःसर्वे रक्तपताकाश्च सर्वे वै हेममालिनः
raktāmbaradharāḥ sarve sarve raktavibhūṣaṇāḥsarve raktapatākāśca sarve vai hemamālinaḥ
तेषां दशसहस्राणि बभूवुर्दृढधन्विनाम्पौत्रं तव पुरस्कृत्य लक्ष्मणं प्रियदर्शनम्
teṣāṃ daśasahasrāṇi babhūvurdṛḍhadhanvināmpautraṃ tava puraskṛtya lakṣmaṇaṃ priyadarśanam
अन्योन्यसमदुःखास्ते अन्योन्यसमसाहसाःअन्योन्यं स्पर्धमानाश्च अन्योन्यस्य हिते रताः
anyonyasamaduḥkhāste anyonyasamasāhasāḥanyonyaṃ spardhamānāśca anyonyasya hite ratāḥ
कर्णदुःशासनकृपैर्वृतो राजा महारथैःदेवराजोपमः श्रीमाञ्श्वेतच्छत्राभिसंवृतःचामरव्यजनाक्षेपैरुदयन्निव भास्करः
karṇaduḥśāsanakṛpairvṛto rājā mahārathaiḥdevarājopamaḥ śrīmāñśvetacchatrābhisaṃvṛtaḥcāmaravyajanākṣepairudayanniva bhāskaraḥ
प्रमुखे तस्य सैन्यस्य द्रोणोऽवस्थितनायकेसिन्धुराजस्तथातिष्ठच्छ्रीमान्मेरुरिवाचलः
pramukhe tasya sainyasya droṇo'vasthitanāyakesindhurājastathātiṣṭhacchrīmānmerurivācalaḥ
सिन्धुराजस्य पार्श्वस्था अश्वत्थामपुरोगमाःसुतास्तव महाराज त्रिंशत्त्रिदशसंनिभाः
sindhurājasya pārśvasthā aśvatthāmapurogamāḥsutāstava mahārāja triṃśattridaśasaṃnibhāḥ
गान्धारराजः कितवः शल्यो भूरिश्रवास्तथापार्श्वतः सिन्धुराजस्य व्यराजन्त महारथाः
gāndhārarājaḥ kitavaḥ śalyo bhūriśravāstathāpārśvataḥ sindhurājasya vyarājanta mahārathāḥ