Parva.Adhyaya 7.52

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

श्रुत्वा तु तं महाशब्दं पाण्डूनां पुत्रगृद्धिनाम्चारैः प्रवेदिते तत्र समुत्थाय जयद्रथः

śrutvā tu taṃ mahāśabdaṃ pāṇḍūnāṃ putragṛddhināmcāraiḥ pravedite tatra samutthāya jayadrathaḥ

शोकसंमूढहृदयो दुःखेनाभिहतो भृशम्मज्जमान इवागाधे विपुले शोकसागरे

śokasaṃmūḍhahṛdayo duḥkhenābhihato bhṛśammajjamāna ivāgādhe vipule śokasāgare

जगाम समितिं राज्ञां सैन्धवो विमृशन्बहुस तेषां नरदेवानां सकाशे परिदेवयन्

jagāma samitiṃ rājñāṃ saindhavo vimṛśanbahusa teṣāṃ naradevānāṃ sakāśe paridevayan

अभिमन्योः पितुर्भीतः सव्रीडो वाक्यमब्रवीत्योऽसौ पाण्डोः किल क्षेत्रे जातः शक्रेण कामिना

abhimanyoḥ piturbhītaḥ savrīḍo vākyamabravītyo'sau pāṇḍoḥ kila kṣetre jātaḥ śakreṇa kāminā

स निनीषति दुर्बुद्धिर्मां किलैकं यमक्षयम्तत्स्वस्ति वोऽस्तु यास्यामि स्वगृहं जीवितेप्सया

sa ninīṣati durbuddhirmāṃ kilaikaṃ yamakṣayamtatsvasti vo'stu yāsyāmi svagṛhaṃ jīvitepsayā

अथ वा स्थ प्रतिबलास्त्रातुं मां क्षत्रियर्षभाःपार्थेन प्रार्थितं वीरास्ते ददन्तु ममाभयम्

atha vā stha pratibalāstrātuṃ māṃ kṣatriyarṣabhāḥpārthena prārthitaṃ vīrāste dadantu mamābhayam

द्रोणदुर्योधनकृपाः कर्णमद्रेशबाह्लिकाःदुःशासनादयः शक्तास्त्रातुमप्यन्तकार्दितम्

droṇaduryodhanakṛpāḥ karṇamadreśabāhlikāḥduḥśāsanādayaḥ śaktāstrātumapyantakārditam

किमङ्ग पुनरेकेन फल्गुनेन जिघांसतान त्रायेयुर्भवन्तो मां समस्ताः पतयः क्षितेः

kimaṅga punarekena phalgunena jighāṃsatāna trāyeyurbhavanto māṃ samastāḥ patayaḥ kṣiteḥ

प्रहर्षं पाण्डवेयानां श्रुत्वा मम महद्भयम्सीदन्तीव च मेऽङ्गानि मुमूर्षोरिव पार्थिवाः

praharṣaṃ pāṇḍaveyānāṃ śrutvā mama mahadbhayamsīdantīva ca me'ṅgāni mumūrṣoriva pārthivāḥ

वधो नूनं प्रतिज्ञातो मम गाण्डीवधन्वनातथा हि हृष्टाः क्रोशन्ति शोककालेऽपि पाण्डवाः

vadho nūnaṃ pratijñāto mama gāṇḍīvadhanvanātathā hi hṛṣṭāḥ krośanti śokakāle'pi pāṇḍavāḥ

न देवा न च गन्धर्वा नासुरोरगराक्षसाःउत्सहन्तेऽन्यथा कर्तुं कुत एव नराधिपाः

na devā na ca gandharvā nāsuroragarākṣasāḥutsahante'nyathā kartuṃ kuta eva narādhipāḥ

तस्मान्मामनुजानीत भद्रं वोऽस्तु नरर्षभाःअदर्शनं गमिष्यामि न मां द्रक्ष्यन्ति पाण्डवाः

tasmānmāmanujānīta bhadraṃ vo'stu nararṣabhāḥadarśanaṃ gamiṣyāmi na māṃ drakṣyanti pāṇḍavāḥ

एवं विलपमानं तं भयाद्व्याकुलचेतसम्आत्मकार्यगरीयस्त्वाद्राजा दुर्योधनोऽब्रवीत्

evaṃ vilapamānaṃ taṃ bhayādvyākulacetasamātmakāryagarīyastvādrājā duryodhano'bravīt

न भेतव्यं नरव्याघ्र को हि त्वा पुरुषर्षभमध्ये क्षत्रियवीराणां तिष्ठन्तं प्रार्थयेद्युधि

na bhetavyaṃ naravyāghra ko hi tvā puruṣarṣabhamadhye kṣatriyavīrāṇāṃ tiṣṭhantaṃ prārthayedyudhi

अहं वैकर्तनः कर्णश्चित्रसेनो विविंशतिःभूरिश्रवाः शलः शल्यो वृषसेनो दुरासदः

ahaṃ vaikartanaḥ karṇaścitraseno viviṃśatiḥbhūriśravāḥ śalaḥ śalyo vṛṣaseno durāsadaḥ

पुरुमित्रो जयो भोजः काम्बोजश्च सुदक्षिणःसत्यव्रतो महाबाहुर्विकर्णो दुर्मुखः सहः

purumitro jayo bhojaḥ kāmbojaśca sudakṣiṇaḥsatyavrato mahābāhurvikarṇo durmukhaḥ sahaḥ

दुःशासनः सुबाहुश्च कलिङ्गश्चाप्युदायुधःविन्दानुविन्दावावन्त्यौ द्रोणो द्रौणिः ससौबलः

duḥśāsanaḥ subāhuśca kaliṅgaścāpyudāyudhaḥvindānuvindāvāvantyau droṇo drauṇiḥ sasaubalaḥ

त्वं चापि रथिनां श्रेष्ठः स्वयं शूरोऽमितद्युतिःस कथं पाण्डवेयेभ्यो भयं पश्यसि सैन्धव

tvaṃ cāpi rathināṃ śreṣṭhaḥ svayaṃ śūro'mitadyutiḥsa kathaṃ pāṇḍaveyebhyo bhayaṃ paśyasi saindhava

अक्षौहिण्यो दशैका च मदीयास्तव रक्षणेयत्ता योत्स्यन्ति मा भैस्त्वं सैन्धव व्येतु ते भयम्

akṣauhiṇyo daśaikā ca madīyāstava rakṣaṇeyattā yotsyanti mā bhaistvaṃ saindhava vyetu te bhayam

एवमाश्वासितो राजन्पुत्रेण तव सैन्धवःदुर्योधनेन सहितो द्रोणं रात्रावुपागमत्

evamāśvāsito rājanputreṇa tava saindhavaḥduryodhanena sahito droṇaṃ rātrāvupāgamat

उपसंग्रहणं कृत्वा द्रोणाय स विशां पतेउपोपविश्य प्रणतः पर्यपृच्छदिदं तदा

upasaṃgrahaṇaṃ kṛtvā droṇāya sa viśāṃ pateupopaviśya praṇataḥ paryapṛcchadidaṃ tadā

निमित्ते दूरपातित्वे लघुत्वे दृढवेधनेमम ब्रवीतु भगवान्विशेषं फल्गुनस्य च

nimitte dūrapātitve laghutve dṛḍhavedhanemama bravītu bhagavānviśeṣaṃ phalgunasya ca

विद्याविशेषमिच्छामि ज्ञातुमाचार्य तत्त्वतःममार्जुनस्य च विभो यथातत्त्वं प्रचक्ष्व मे

vidyāviśeṣamicchāmi jñātumācārya tattvataḥmamārjunasya ca vibho yathātattvaṃ pracakṣva me

द्रोण उवाच · droṇa uvāca

सममाचार्यकं तात तव चैवार्जुनस्य चयोगाद्दुःखोचितत्वाच्च तस्मात्त्वत्तोऽधिकोऽर्जुनः

samamācāryakaṃ tāta tava caivārjunasya cayogādduḥkhocitatvācca tasmāttvatto'dhiko'rjunaḥ

न तु ते युधि संत्रासः कार्यः पार्थात्कथंचनअहं हि रक्षिता तात भयात्त्वां नात्र संशयः

na tu te yudhi saṃtrāsaḥ kāryaḥ pārthātkathaṃcanaahaṃ hi rakṣitā tāta bhayāttvāṃ nātra saṃśayaḥ

न हि मद्बाहुगुप्तस्य प्रभवन्त्यमरा अपिव्यूहिष्यामि च तं व्यूहं यं पार्थो न तरिष्यति

na hi madbāhuguptasya prabhavantyamarā apivyūhiṣyāmi ca taṃ vyūhaṃ yaṃ pārtho na tariṣyati

तस्माद्युध्यस्व मा भैस्त्वं स्वधर्ममनुपालयपितृपैतामहं मार्गमनुयाहि नराधिप

tasmādyudhyasva mā bhaistvaṃ svadharmamanupālayapitṛpaitāmahaṃ mārgamanuyāhi narādhipa

अधीत्य विधिवद्वेदानग्नयः सुहुतास्त्वयाइष्टं च बहुभिर्यज्ञैर्न ते मृत्युभयाद्भयम्

adhītya vidhivadvedānagnayaḥ suhutāstvayāiṣṭaṃ ca bahubhiryajñairna te mṛtyubhayādbhayam

दुर्लभं मानुषैर्मन्दैर्महाभाग्यमवाप्य तुभुजवीर्यार्जिताँल्लोकान्दिव्यान्प्राप्स्यस्यनुत्तमान्

durlabhaṃ mānuṣairmandairmahābhāgyamavāpya tubhujavīryārjitām̐llokāndivyānprāpsyasyanuttamān

कुरवः पाण्डवाश्चैव वृष्णयोऽन्ये च मानवाःअहं च सह पुत्रेण अध्रुवा इति चिन्त्यताम्

kuravaḥ pāṇḍavāścaiva vṛṣṇayo'nye ca mānavāḥahaṃ ca saha putreṇa adhruvā iti cintyatām

पर्यायेण वयं सर्वे कालेन बलिना हताःपरलोकं गमिष्यामः स्वैः स्वैः कर्मभिरन्विताः

paryāyeṇa vayaṃ sarve kālena balinā hatāḥparalokaṃ gamiṣyāmaḥ svaiḥ svaiḥ karmabhiranvitāḥ

तपस्तप्त्वा तु याँल्लोकान्प्राप्नुवन्ति तपस्विनःक्षत्रधर्माश्रिताः शूराः क्षत्रियाः प्राप्नुवन्ति तान्

tapastaptvā tu yām̐llokānprāpnuvanti tapasvinaḥkṣatradharmāśritāḥ śūrāḥ kṣatriyāḥ prāpnuvanti tān

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

एवमाश्वासितो राजन्भारद्वाजेन सैन्धवःअपानुदद्भयं पार्थाद्युद्धाय च मनो दधे

evamāśvāsito rājanbhāradvājena saindhavaḥapānudadbhayaṃ pārthādyuddhāya ca mano dadhe