Parva.Adhyaya 7.62

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

हन्त ते संप्रवक्ष्यामि सर्वं प्रत्यक्षदर्शिवान्शुश्रूषस्व स्थिरो भूत्वा तव ह्यपनयो महान्

hanta te saṃpravakṣyāmi sarvaṃ pratyakṣadarśivānśuśrūṣasva sthiro bhūtvā tava hyapanayo mahān

गतोदके सेतुबन्धो यादृक्तादृगयं तवविलापो निष्फलो राजन्मा शुचो भरतर्षभ

gatodake setubandho yādṛktādṛgayaṃ tavavilāpo niṣphalo rājanmā śuco bharatarṣabha

अनतिक्रमणीयोऽयं कृतान्तस्याद्भुतो विधिःमा शुचो भरतश्रेष्ठ दिष्टमेतत्पुरातनम्

anatikramaṇīyo'yaṃ kṛtāntasyādbhuto vidhiḥmā śuco bharataśreṣṭha diṣṭametatpurātanam

यदि हि त्वं पुरा द्यूतात्कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम्निवर्तयेथाः पुत्रांश्च न त्वां व्यसनमाव्रजेत्

yadi hi tvaṃ purā dyūtātkuntīputraṃ yudhiṣṭhiramnivartayethāḥ putrāṃśca na tvāṃ vyasanamāvrajet

युद्धकाले पुनः प्राप्ते तदैव भवता यदिनिवर्तिताः स्युः संरब्धा न त्वां व्यसनमाव्रजेत्

yuddhakāle punaḥ prāpte tadaiva bhavatā yadinivartitāḥ syuḥ saṃrabdhā na tvāṃ vyasanamāvrajet

दुर्योधनं चाविधेयं बध्नीतेति पुरा यदिकुरूनचोदयिष्यस्त्वं न त्वां व्यसनमाव्रजेत्

duryodhanaṃ cāvidheyaṃ badhnīteti purā yadikurūnacodayiṣyastvaṃ na tvāṃ vyasanamāvrajet

तत्ते बुद्धिव्यभीचारमुपलप्स्यन्ति पाण्डवाःपाञ्चाला वृष्णयः सर्वे ये चान्येऽपि महाजनाः

tatte buddhivyabhīcāramupalapsyanti pāṇḍavāḥpāñcālā vṛṣṇayaḥ sarve ye cānye'pi mahājanāḥ

स कृत्वा पितृकर्म त्वं पुत्रं संस्थाप्य सत्पथेवर्तेथा यदि धर्मेण न त्वां व्यसनमाव्रजेत्

sa kṛtvā pitṛkarma tvaṃ putraṃ saṃsthāpya satpathevartethā yadi dharmeṇa na tvāṃ vyasanamāvrajet

त्वं तु प्राज्ञतमो लोके हित्वा धर्मं सनातनम्दुर्योधनस्य कर्णस्य शकुनेश्चान्वगा मतम्

tvaṃ tu prājñatamo loke hitvā dharmaṃ sanātanamduryodhanasya karṇasya śakuneścānvagā matam

तत्ते विलपितं सर्वं मया राजन्निशामितम्अर्थे निविशमानस्य विषमिश्रं यथा मधु

tatte vilapitaṃ sarvaṃ mayā rājanniśāmitamarthe niviśamānasya viṣamiśraṃ yathā madhu

न तथा मन्यते कृष्णो राजानं पाण्डवं पुरान भीष्मं नैव च द्रोणं यथा त्वां मन्यते नृप

na tathā manyate kṛṣṇo rājānaṃ pāṇḍavaṃ purāna bhīṣmaṃ naiva ca droṇaṃ yathā tvāṃ manyate nṛpa

व्यजानत यदा तु त्वां राजधर्मादधश्च्युतम्तदा प्रभृति कृष्णस्त्वां न तथा बहु मन्यते

vyajānata yadā tu tvāṃ rājadharmādadhaścyutamtadā prabhṛti kṛṣṇastvāṃ na tathā bahu manyate

परुषाण्युच्यमानांश्च यथा पार्थानुपेक्षसेतस्यानुबन्धः प्राप्तस्त्वां पुत्राणां राज्यकामुकम्

paruṣāṇyucyamānāṃśca yathā pārthānupekṣasetasyānubandhaḥ prāptastvāṃ putrāṇāṃ rājyakāmukam

पितृपैतामहं राज्यमपवृत्तं तदानघअथ पार्थैर्जितां कृत्स्नां पृथिवीं प्रत्यपद्यथाः

pitṛpaitāmahaṃ rājyamapavṛttaṃ tadānaghaatha pārthairjitāṃ kṛtsnāṃ pṛthivīṃ pratyapadyathāḥ

पाण्डुनावर्जितं राज्यं कौरवाणां यशस्तथाततश्चाभ्यधिकं भूयः पाण्डवैर्धर्मचारिभिः

pāṇḍunāvarjitaṃ rājyaṃ kauravāṇāṃ yaśastathātataścābhyadhikaṃ bhūyaḥ pāṇḍavairdharmacāribhiḥ

तेषां तत्तादृशं कर्म त्वामासाद्य सुनिष्फलम्यत्पित्र्याद्भ्रंशिता राज्यात्त्वयेहामिषगृद्धिना

teṣāṃ tattādṛśaṃ karma tvāmāsādya suniṣphalamyatpitryādbhraṃśitā rājyāttvayehāmiṣagṛddhinā

यत्पुनर्युद्धकाले त्वं पुत्रान्गर्हयसे नृपबहुधा व्याहरन्दोषान्न तदद्योपपद्यते

yatpunaryuddhakāle tvaṃ putrāngarhayase nṛpabahudhā vyāharandoṣānna tadadyopapadyate

न हि रक्षन्ति राजानो युध्यन्तो जीवितं रणेचमूं विगाह्य पार्थानां युध्यन्ते क्षत्रियर्षभाः

na hi rakṣanti rājāno yudhyanto jīvitaṃ raṇecamūṃ vigāhya pārthānāṃ yudhyante kṣatriyarṣabhāḥ

यां तु कृष्णार्जुनौ सेनां यां सात्यकिवृकोदरौरक्षेरन्को नु तां युध्येच्चमूमन्यत्र कौरवैः

yāṃ tu kṛṣṇārjunau senāṃ yāṃ sātyakivṛkodaraurakṣeranko nu tāṃ yudhyeccamūmanyatra kauravaiḥ

येषां योद्धा गुडाकेशो येषां मन्त्री जनार्दनःयेषां च सात्यकिर्गोप्ता येषां गोप्ता वृकोदरः

yeṣāṃ yoddhā guḍākeśo yeṣāṃ mantrī janārdanaḥyeṣāṃ ca sātyakirgoptā yeṣāṃ goptā vṛkodaraḥ

को हि तान्विषहेद्योद्धुं मर्त्यधर्मा धनुर्धरःअन्यत्र कौरवेयेभ्यो ये वा तेषां पदानुगाः

ko hi tānviṣahedyoddhuṃ martyadharmā dhanurdharaḥanyatra kauraveyebhyo ye vā teṣāṃ padānugāḥ

यावत्तु शक्यते कर्तुमनुरक्तैर्जनाधिपैःक्षत्रधर्मरतैः शूरैस्तावत्कुर्वन्ति कौरवाः

yāvattu śakyate kartumanuraktairjanādhipaiḥkṣatradharmarataiḥ śūraistāvatkurvanti kauravāḥ

यथा तु पुरुषव्याघ्रैर्युद्धं परमसङ्कटम्कुरूणां पाण्डवैः सार्धं तत्सर्वं शृणु तत्त्वतः

yathā tu puruṣavyāghrairyuddhaṃ paramasaṅkaṭamkurūṇāṃ pāṇḍavaiḥ sārdhaṃ tatsarvaṃ śṛṇu tattvataḥ