Parva.Adhyaya 7.65

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

तस्मिन्प्रभग्ने सैन्याग्रे वध्यमाने किरीटिनाके नु तत्र रणे वीराः प्रत्युदीयुर्धनंजयम्

tasminprabhagne sainyāgre vadhyamāne kirīṭināke nu tatra raṇe vīrāḥ pratyudīyurdhanaṃjayam

आहोस्विच्छकटव्यूहं प्रविष्टा मोघनिश्चयाःद्रोणमाश्रित्य तिष्ठन्तः प्राकारमकुतोभयाः

āhosvicchakaṭavyūhaṃ praviṣṭā moghaniścayāḥdroṇamāśritya tiṣṭhantaḥ prākāramakutobhayāḥ

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

तथार्जुनेन संभग्ने तस्मिंस्तव बले तदाहतवीरे हतोत्साहे पलायनकृतक्षणे

tathārjunena saṃbhagne tasmiṃstava bale tadāhatavīre hatotsāhe palāyanakṛtakṣaṇe

पाकशासनिनाभीक्ष्णं वध्यमाने शरोत्तमैःन तत्र कश्चित्संग्रामे शशाकार्जुनमीक्षितुम्

pākaśāsaninābhīkṣṇaṃ vadhyamāne śarottamaiḥna tatra kaścitsaṃgrāme śaśākārjunamīkṣitum

ततस्तव सुतो राजन्दृष्ट्वा सैन्यं तथागतम्दुःशासनो भृशं क्रुद्धो युद्धायार्जुनमभ्ययात्

tatastava suto rājandṛṣṭvā sainyaṃ tathāgatamduḥśāsano bhṛśaṃ kruddho yuddhāyārjunamabhyayāt

स काञ्चनविचित्रेण कवचेन समावृतःजाम्बूनदशिरस्त्राणः शूरस्तीव्रपराक्रमः

sa kāñcanavicitreṇa kavacena samāvṛtaḥjāmbūnadaśirastrāṇaḥ śūrastīvraparākramaḥ

नागानीकेन महता ग्रसन्निव महीमिमाम्दुःशासनो महाराज सव्यसाचिनमावृणोत्

nāgānīkena mahatā grasanniva mahīmimāmduḥśāsano mahārāja savyasācinamāvṛṇot

ह्रादेन गजघण्टानां शङ्खानां निनदेन चज्याक्षेपनिनदैश्चैव विरावेण च दन्तिनाम्

hrādena gajaghaṇṭānāṃ śaṅkhānāṃ ninadena cajyākṣepaninadaiścaiva virāveṇa ca dantinām

भूर्दिशश्चान्तरिक्षं च शब्देनासीत्समावृतम्स मुहूर्तं प्रतिभयो दारुणः समपद्यत

bhūrdiśaścāntarikṣaṃ ca śabdenāsītsamāvṛtamsa muhūrtaṃ pratibhayo dāruṇaḥ samapadyata

तान्दृष्ट्वा पततस्तूर्णमङ्कुशैरभिचोदितान्व्यालम्बहस्तान्संरब्धान्सपक्षानिव पर्वतान्

tāndṛṣṭvā patatastūrṇamaṅkuśairabhicoditānvyālambahastānsaṃrabdhānsapakṣāniva parvatān

सिंहनादेन महता नरसिंहो धनंजयःगजानीकममित्राणामभितो व्यधमच्छरैः

siṃhanādena mahatā narasiṃho dhanaṃjayaḥgajānīkamamitrāṇāmabhito vyadhamaccharaiḥ

महोर्मिणमिवोद्धूतं श्वसनेन महार्णवम्किरीटी तद्गजानीकं प्राविशन्मकरो यथा

mahormiṇamivoddhūtaṃ śvasanena mahārṇavamkirīṭī tadgajānīkaṃ prāviśanmakaro yathā

काष्ठातीत इवादित्यः प्रतपन्युगसंक्षयेददृशे दिक्षु सर्वासु पार्थः परपुरंजयः

kāṣṭhātīta ivādityaḥ pratapanyugasaṃkṣayedadṛśe dikṣu sarvāsu pārthaḥ parapuraṃjayaḥ

खुरशब्देन चाश्वानां नेमिघोषेण तेन चतेन चोत्क्रुष्टशब्देन ज्यानिनादेन तेन चदेवदत्तस्य घोषेण गाण्डीवनिनदेन च

khuraśabdena cāśvānāṃ nemighoṣeṇa tena catena cotkruṣṭaśabdena jyāninādena tena cadevadattasya ghoṣeṇa gāṇḍīvaninadena ca

मन्दवेगतरा नागा बभूवुस्ते विचेतसःशरैराशीविषस्पर्शैर्निर्भिन्नाः सव्यसाचिना

mandavegatarā nāgā babhūvuste vicetasaḥśarairāśīviṣasparśairnirbhinnāḥ savyasācinā

ते गजा विशिखैस्तीक्ष्णैर्युधि गाण्डीवचोदितैःअनेकशतसाहस्रैः सर्वाङ्गेषु समर्पिताः

te gajā viśikhaistīkṣṇairyudhi gāṇḍīvacoditaiḥanekaśatasāhasraiḥ sarvāṅgeṣu samarpitāḥ

आरावं परमं कृत्वा वध्यमानाः किरीटिनानिपेतुरनिशं भूमौ छिन्नपक्षा इवाद्रयः

ārāvaṃ paramaṃ kṛtvā vadhyamānāḥ kirīṭinānipeturaniśaṃ bhūmau chinnapakṣā ivādrayaḥ

अपरे दन्तवेष्टेषु कुम्भेषु च कटेषु चशरैः समर्पिता नागाः क्रौञ्चवद्व्यनदन्मुहुः

apare dantaveṣṭeṣu kumbheṣu ca kaṭeṣu caśaraiḥ samarpitā nāgāḥ krauñcavadvyanadanmuhuḥ

गजस्कन्धगतानां च पुरुषाणां किरीटिनाआच्छिद्यन्तोत्तमाङ्गानि भल्लैः संनतपर्वभिः

gajaskandhagatānāṃ ca puruṣāṇāṃ kirīṭināācchidyantottamāṅgāni bhallaiḥ saṃnataparvabhiḥ

सकुण्डलानां पततां शिरसां धरणीतलेपद्मानामिव संघातैः पार्थश्चक्रे निवेदनम्

sakuṇḍalānāṃ patatāṃ śirasāṃ dharaṇītalepadmānāmiva saṃghātaiḥ pārthaścakre nivedanam

यन्त्रबद्धा विकवचा व्रणार्ता रुधिरोक्षिताःभ्रमत्सु युधि नागेषु मनुष्या विललम्बिरे

yantrabaddhā vikavacā vraṇārtā rudhirokṣitāḥbhramatsu yudhi nāgeṣu manuṣyā vilalambire

केचिदेकेन बाणेन सुमुक्तेन पतत्रिणाद्वौ त्रयश्च विनिर्भिन्ना निपेतुर्धरणीतले

kecidekena bāṇena sumuktena patatriṇādvau trayaśca vinirbhinnā nipeturdharaṇītale

मौर्वीं धनुर्ध्वजं चैव युगानीषास्तथैव चरथिनां कुट्टयामास भल्लैः संनतपर्वभिः

maurvīṃ dhanurdhvajaṃ caiva yugānīṣāstathaiva carathināṃ kuṭṭayāmāsa bhallaiḥ saṃnataparvabhiḥ

न संदधन्न चाप्यस्यन्न विमुञ्चन्न चोद्धरन्मण्डलेनैव धनुषा नृत्यन्पार्थः स्म दृश्यते

na saṃdadhanna cāpyasyanna vimuñcanna coddharanmaṇḍalenaiva dhanuṣā nṛtyanpārthaḥ sma dṛśyate

अतिविद्धाश्च नाराचैर्वमन्तो रुधिरं मुखैःमुहूर्तान्निपतन्त्यन्ये वारणा वसुधातले

atividdhāśca nārācairvamanto rudhiraṃ mukhaiḥmuhūrtānnipatantyanye vāraṇā vasudhātale

उत्थितान्यगणेयानि कबन्धानि समन्ततःअदृश्यन्त महाराज तस्मिन्परमसंकुले

utthitānyagaṇeyāni kabandhāni samantataḥadṛśyanta mahārāja tasminparamasaṃkule

सचापाः साङ्गुलित्राणाः सखड्गाः साङ्गदा रणेअदृश्यन्त भुजाश्छिन्ना हेमाभरणभूषिताः

sacāpāḥ sāṅgulitrāṇāḥ sakhaḍgāḥ sāṅgadā raṇeadṛśyanta bhujāśchinnā hemābharaṇabhūṣitāḥ

सूपस्करैरधिष्ठानैरीषादण्डकबन्धुरैःचक्रैर्विमथितैरक्षै भग्नैश्च बहुधा युगैः

sūpaskarairadhiṣṭhānairīṣādaṇḍakabandhuraiḥcakrairvimathitairakṣai bhagnaiśca bahudhā yugaiḥ

वर्मचापशरैश्चैव व्यवकीर्णैस्ततस्ततःस्रग्भिराभरणैर्वस्त्रैः पतितैश्च महाध्वजैः

varmacāpaśaraiścaiva vyavakīrṇaistatastataḥsragbhirābharaṇairvastraiḥ patitaiśca mahādhvajaiḥ

निहतैर्वारणैरश्वैः क्षत्रियैश्च निपातितैःअदृश्यत मही तत्र दारुणप्रतिदर्शना

nihatairvāraṇairaśvaiḥ kṣatriyaiśca nipātitaiḥadṛśyata mahī tatra dāruṇapratidarśanā

एवं दुःशासनबलं वध्यमानं किरीटिनासंप्राद्रवन्महाराज व्यथितं वै सनायकम्

evaṃ duḥśāsanabalaṃ vadhyamānaṃ kirīṭināsaṃprādravanmahārāja vyathitaṃ vai sanāyakam

ततो दुःशासनस्त्रस्तः सहानीकः शरार्दितःद्रोणं त्रातारमाकाङ्क्षञ्शकटव्यूहमभ्यगात्

tato duḥśāsanastrastaḥ sahānīkaḥ śarārditaḥdroṇaṃ trātāramākāṅkṣañśakaṭavyūhamabhyagāt