Parva.Adhyaya 8.10

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

श्रुतकर्मा महाराज चित्रसेनं महीपतिम्आजघ्ने समरे क्रुद्धः पञ्चाशद्भिः शिलीमुखैः

śrutakarmā mahārāja citrasenaṃ mahīpatimājaghne samare kruddhaḥ pañcāśadbhiḥ śilīmukhaiḥ

अभिसारस्तु तं राजा नवभिर्निशितैः शरैःश्रुतकर्माणमाहत्य सूतं विव्याध पञ्चभिः

abhisārastu taṃ rājā navabhirniśitaiḥ śaraiḥśrutakarmāṇamāhatya sūtaṃ vivyādha pañcabhiḥ

श्रुतकर्मा ततः क्रुद्धश्चित्रसेनं चमूमुखेनाराचेन सुतीक्ष्णेन मर्मदेशे समर्दयत्

śrutakarmā tataḥ kruddhaścitrasenaṃ camūmukhenārācena sutīkṣṇena marmadeśe samardayat

एतस्मिन्नन्तरे चैनं श्रुतकीर्तिर्महायशाःनवत्या जगतीपालं छादयामास पत्रिभिः

etasminnantare cainaṃ śrutakīrtirmahāyaśāḥnavatyā jagatīpālaṃ chādayāmāsa patribhiḥ

प्रतिलभ्य ततः संज्ञां चित्रसेनो महारथःधनुश्चिच्छेद भल्लेन तं च विव्याध सप्तभिः

pratilabhya tataḥ saṃjñāṃ citraseno mahārathaḥdhanuściccheda bhallena taṃ ca vivyādha saptabhiḥ

सोऽन्यत्कार्मुकमादाय वेगघ्नं रुक्मभूषणम्चित्ररूपतरं चक्रे चित्रसेनं शरोर्मिभिः

so'nyatkārmukamādāya vegaghnaṃ rukmabhūṣaṇamcitrarūpataraṃ cakre citrasenaṃ śarormibhiḥ

स शरैश्चित्रितो राजंश्चित्रमाल्यधरो युवायुवेव समशोभत्स गोष्ठीमध्ये स्वलंकृतः

sa śaraiścitrito rājaṃścitramālyadharo yuvāyuveva samaśobhatsa goṣṭhīmadhye svalaṃkṛtaḥ

श्रुतकर्माणमथ वै नाराचेन स्तनान्तरेबिभेद समरे क्रुद्धस्तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्

śrutakarmāṇamatha vai nārācena stanāntarebibheda samare kruddhastiṣṭha tiṣṭheti cābravīt

श्रुतकर्मापि समरे नाराचेन समर्दितःसुस्राव रुधिरं भूरि गैरिकाम्भ इवाचलः

śrutakarmāpi samare nārācena samarditaḥsusrāva rudhiraṃ bhūri gairikāmbha ivācalaḥ

ततः स रुधिराक्ताङ्गो रुधिरेण कृतच्छविःरराज समरे राजन्सपुष्प इव किंशुकः

tataḥ sa rudhirāktāṅgo rudhireṇa kṛtacchaviḥrarāja samare rājansapuṣpa iva kiṃśukaḥ

श्रुतकर्मा ततो राजञ्शत्रूणां समभिद्रुतःशत्रुसंवरणं कृत्वा द्विधा चिच्छेद कार्मुकम्

śrutakarmā tato rājañśatrūṇāṃ samabhidrutaḥśatrusaṃvaraṇaṃ kṛtvā dvidhā ciccheda kārmukam

अथैनं छिन्नधन्वानं नाराचानां त्रिभिः शतैःविव्याध भरतश्रेष्ठ श्रुतकर्मा महायशाः

athainaṃ chinnadhanvānaṃ nārācānāṃ tribhiḥ śataiḥvivyādha bharataśreṣṭha śrutakarmā mahāyaśāḥ

ततोऽपरेण भल्लेन भृशं तीक्ष्णेन सत्वरःजहार सशिरस्त्राणं शिरस्तस्य महात्मनः

tato'pareṇa bhallena bhṛśaṃ tīkṣṇena satvaraḥjahāra saśirastrāṇaṃ śirastasya mahātmanaḥ

तच्छिरो न्यपतद्भूमौ सुमहच्चित्रवर्मणःयदृच्छया यथा चन्द्रश्च्युतः स्वर्गान्महीतले

tacchiro nyapatadbhūmau sumahaccitravarmaṇaḥyadṛcchayā yathā candraścyutaḥ svargānmahītale

राजानं निहतं दृष्ट्वा अभिसारं च मारिषअभ्यद्रवन्त वेगेन चित्रसेनस्य सैनिकाः

rājānaṃ nihataṃ dṛṣṭvā abhisāraṃ ca māriṣaabhyadravanta vegena citrasenasya sainikāḥ

ततः क्रुद्धो महेष्वासस्तत्सैन्यं प्राद्रवच्छरैःअन्तकाले यथा क्रुद्धः सर्वभूतानि प्रेतराट्द्रावयन्निषुभिस्तूर्णं श्रुतकर्मा व्यरोचत

tataḥ kruddho maheṣvāsastatsainyaṃ prādravaccharaiḥantakāle yathā kruddhaḥ sarvabhūtāni pretarāṭdrāvayanniṣubhistūrṇaṃ śrutakarmā vyarocata

प्रतिविन्ध्यस्ततश्चित्रं भित्त्वा पञ्चभिराशुगैःसारथिं त्रिभिरानर्च्छद्ध्वजमेकेषुणा ततः

prativindhyastataścitraṃ bhittvā pañcabhirāśugaiḥsārathiṃ tribhirānarcchaddhvajamekeṣuṇā tataḥ

तं चित्रो नवभिर्भल्लैर्बाह्वोरुरसि चार्दयत्स्वर्णपुङ्खैः शिलाधौतैः कङ्कबर्हिणवाजितैः

taṃ citro navabhirbhallairbāhvorurasi cārdayatsvarṇapuṅkhaiḥ śilādhautaiḥ kaṅkabarhiṇavājitaiḥ

प्रतिविन्ध्यो धनुस्तस्य छित्त्वा भारत सायकैःपञ्चभिर्निशितैर्बाणैरथैनं संप्रजघ्निवान्

prativindhyo dhanustasya chittvā bhārata sāyakaiḥpañcabhirniśitairbāṇairathainaṃ saṃprajaghnivān

ततः शक्तिं महाराज हेमदण्डां दुरासदाम्प्राहिणोत्तव पुत्राय घोरामग्निशिखामिव

tataḥ śaktiṃ mahārāja hemadaṇḍāṃ durāsadāmprāhiṇottava putrāya ghorāmagniśikhāmiva

तामापतन्तीं सहसा शक्तिमुल्कामिवाम्बरात्द्विधा चिच्छेद समरे प्रतिविन्ध्यो हसन्निव

tāmāpatantīṃ sahasā śaktimulkāmivāmbarātdvidhā ciccheda samare prativindhyo hasanniva

सा पपात तदा छिन्ना प्रतिविन्ध्यशरैः शितैःयुगान्ते सर्वभूतानि त्रासयन्ती यथाशनिः

sā papāta tadā chinnā prativindhyaśaraiḥ śitaiḥyugānte sarvabhūtāni trāsayantī yathāśaniḥ

शक्तिं तां प्रहतां दृष्ट्वा चित्रो गृह्य महागदाम्प्रतिविन्ध्याय चिक्षेप रुक्मजालविभूषिताम्

śaktiṃ tāṃ prahatāṃ dṛṣṭvā citro gṛhya mahāgadāmprativindhyāya cikṣepa rukmajālavibhūṣitām

सा जघान हयांस्तस्य सारथिं च महारणेरथं प्रमृद्य वेगेन धरणीमन्वपद्यत

sā jaghāna hayāṃstasya sārathiṃ ca mahāraṇerathaṃ pramṛdya vegena dharaṇīmanvapadyata

एतस्मिन्नेव काले तु रथादाप्लुत्य भारतशक्तिं चिक्षेप चित्राय स्वर्णघण्टामलंकृताम्

etasminneva kāle tu rathādāplutya bhārataśaktiṃ cikṣepa citrāya svarṇaghaṇṭāmalaṃkṛtām

तामापतन्तीं जग्राह चित्रो राजन्महामनाःततस्तामेव चिक्षेप प्रतिविन्ध्याय भारत

tāmāpatantīṃ jagrāha citro rājanmahāmanāḥtatastāmeva cikṣepa prativindhyāya bhārata

समासाद्य रणे शूरं प्रतिविन्ध्यं महाप्रभानिर्भिद्य दक्षिणं बाहुं निपपात महीतलेपतिताभासयच्चैव तं देशमशनिर्यथा

samāsādya raṇe śūraṃ prativindhyaṃ mahāprabhānirbhidya dakṣiṇaṃ bāhuṃ nipapāta mahītalepatitābhāsayaccaiva taṃ deśamaśaniryathā

प्रतिविन्ध्यस्ततो राजंस्तोमरं हेमभूषितम्प्रेषयामास संक्रुद्धश्चित्रस्य वधकाम्यया

prativindhyastato rājaṃstomaraṃ hemabhūṣitampreṣayāmāsa saṃkruddhaścitrasya vadhakāmyayā

स तस्य देवावरणं भित्त्वा हृदयमेव चजगाम धरणीं तूर्णं महोरग इवाशयम्

sa tasya devāvaraṇaṃ bhittvā hṛdayameva cajagāma dharaṇīṃ tūrṇaṃ mahoraga ivāśayam

स पपात तदा राजंस्तोमरेण समाहतःप्रसार्य विपुलौ बाहू पीनौ परिघसंनिभौ

sa papāta tadā rājaṃstomareṇa samāhataḥprasārya vipulau bāhū pīnau parighasaṃnibhau

चित्रं संप्रेक्ष्य निहतं तावका रणशोभिनःअभ्यद्रवन्त वेगेन प्रतिविन्ध्यं समन्ततः

citraṃ saṃprekṣya nihataṃ tāvakā raṇaśobhinaḥabhyadravanta vegena prativindhyaṃ samantataḥ

सृजन्तो विविधान्बाणाञ्शतघ्नीश्च सकिङ्किणीःत एनं छादयामासुः सूर्यमभ्रगणा इव

sṛjanto vividhānbāṇāñśataghnīśca sakiṅkiṇīḥta enaṃ chādayāmāsuḥ sūryamabhragaṇā iva

तानपास्य महाबाहुः शरजालेन संयुगेव्यद्रावयत्तव चमूं वज्रहस्त इवासुरीम्

tānapāsya mahābāhuḥ śarajālena saṃyugevyadrāvayattava camūṃ vajrahasta ivāsurīm

ते वध्यमानाः समरे तावकाः पाण्डवैर्नृपविप्रकीर्यन्त सहसा वातनुन्ना घना इव

te vadhyamānāḥ samare tāvakāḥ pāṇḍavairnṛpaviprakīryanta sahasā vātanunnā ghanā iva

विप्रद्रुते बले तस्मिन्वध्यमाने समन्ततःद्रौणिरेकोऽभ्ययात्तूर्णं भीमसेनं महाबलम्

vipradrute bale tasminvadhyamāne samantataḥdrauṇireko'bhyayāttūrṇaṃ bhīmasenaṃ mahābalam

ततः समागमो घोरो बभूव सहसा तयोःयथा देवासुरे युद्धे वृत्रवासवयोरभूत्

tataḥ samāgamo ghoro babhūva sahasā tayoḥyathā devāsure yuddhe vṛtravāsavayorabhūt