Parva.Adhyaya 8.26

दुर्योधन उवाच · duryodhana uvāca

अयं ते कर्ण सारथ्यं मद्रराजः करिष्यतिकृष्णादभ्यधिको यन्ता देवेन्द्रस्येव मातलिः

ayaṃ te karṇa sārathyaṃ madrarājaḥ kariṣyatikṛṣṇādabhyadhiko yantā devendrasyeva mātaliḥ

यथा हरिहयैर्युक्तं संगृह्णाति स मातलिःशल्यस्तव तथाद्यायं संयन्ता रथवाजिनाम्

yathā harihayairyuktaṃ saṃgṛhṇāti sa mātaliḥśalyastava tathādyāyaṃ saṃyantā rathavājinām

योधे त्वयि रथस्थे च मद्रराजे च सारथौरथश्रेष्ठो ध्रुवं संख्ये पार्थो नाभिभविष्यति

yodhe tvayi rathasthe ca madrarāje ca sārathaurathaśreṣṭho dhruvaṃ saṃkhye pārtho nābhibhaviṣyati

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

ततो दुर्योधनो भूयो मद्रराजं तरस्विनम्उवाच राजन्संग्रामे संयच्छन्तं हयोत्तमान्

tato duryodhano bhūyo madrarājaṃ tarasvinamuvāca rājansaṃgrāme saṃyacchantaṃ hayottamān

त्वयाभिगुप्तो राधेयो विजेष्यति धनंजयम्इत्युक्तो रथमास्थाय तथेति प्राह भारत

tvayābhigupto rādheyo vijeṣyati dhanaṃjayamityukto rathamāsthāya tatheti prāha bhārata

शल्येऽभ्युपगते कर्णः सारथिं सुमनोऽब्रवीत्स्वं सूत स्यन्दनं मह्यं कल्पयेत्यसकृत्त्वरन्

śalye'bhyupagate karṇaḥ sārathiṃ sumano'bravītsvaṃ sūta syandanaṃ mahyaṃ kalpayetyasakṛttvaran

ततो जैत्रं रथवरं गन्धर्वनगरोपमम्विधिवत्कल्पितं भर्त्रे जयेत्युक्त्वा न्यवेदयत्

tato jaitraṃ rathavaraṃ gandharvanagaropamamvidhivatkalpitaṃ bhartre jayetyuktvā nyavedayat

तं रथं रथिनां श्रेष्ठः कर्णोऽभ्यर्च्य यथाविधिसंपादितं ब्रह्मविदा पूर्वमेव पुरोधसा

taṃ rathaṃ rathināṃ śreṣṭhaḥ karṇo'bhyarcya yathāvidhisaṃpāditaṃ brahmavidā pūrvameva purodhasā

कृत्वा प्रदक्षिणं यत्नादुपस्थाय च भास्करम्समीपस्थं मद्रराजं समारोपयदग्रतः

kṛtvā pradakṣiṇaṃ yatnādupasthāya ca bhāskaramsamīpasthaṃ madrarājaṃ samāropayadagrataḥ

ततः कर्णस्य दुर्धर्षं स्यन्दनप्रवरं महत्आरुरोह महातेजाः शल्यः सिंह इवाचलम्

tataḥ karṇasya durdharṣaṃ syandanapravaraṃ mahatāruroha mahātejāḥ śalyaḥ siṃha ivācalam

ततः शल्यास्थितं राजन्कर्णः स्वरथमुत्तमम्अध्यतिष्ठद्यथाम्भोदं विद्युत्वन्तं दिवाकरः

tataḥ śalyāsthitaṃ rājankarṇaḥ svarathamuttamamadhyatiṣṭhadyathāmbhodaṃ vidyutvantaṃ divākaraḥ

तावेकरथमारूढावादित्याग्निसमत्विषौव्यभ्राजेतां यथा मेघं सूर्याग्नी सहितौ दिवि

tāvekarathamārūḍhāvādityāgnisamatviṣauvyabhrājetāṃ yathā meghaṃ sūryāgnī sahitau divi

संस्तूयमानौ तौ वीरौ तदास्तां द्युतिमत्तरौऋत्विक्सदस्यैरिन्द्राग्नी हूयमानाविवाध्वरे

saṃstūyamānau tau vīrau tadāstāṃ dyutimattarauṛtviksadasyairindrāgnī hūyamānāvivādhvare

स शल्यसंगृहीताश्वे रथे कर्णः स्थितोऽभवत्धनुर्विस्फारयन्घोरं परिवेषीव भास्करः

sa śalyasaṃgṛhītāśve rathe karṇaḥ sthito'bhavatdhanurvisphārayanghoraṃ pariveṣīva bhāskaraḥ

आस्थितः स रथश्रेष्ठं कर्णः शरगभस्तिमान्प्रबभौ पुरुषव्याघ्रो मन्दरस्थ इवांशुमान्

āsthitaḥ sa rathaśreṣṭhaṃ karṇaḥ śaragabhastimānprababhau puruṣavyāghro mandarastha ivāṃśumān

तं रथस्थं महावीरं यान्तं चामिततेजसम्दुर्योधनः स्म राधेयमिदं वचनमब्रवीत्

taṃ rathasthaṃ mahāvīraṃ yāntaṃ cāmitatejasamduryodhanaḥ sma rādheyamidaṃ vacanamabravīt

अकृतं द्रोणभीष्माभ्यां दुष्करं कर्म संयुगेकुरुष्वाधिरथे वीर मिषतां सर्वधन्विनाम्

akṛtaṃ droṇabhīṣmābhyāṃ duṣkaraṃ karma saṃyugekuruṣvādhirathe vīra miṣatāṃ sarvadhanvinām

मनोगतं मम ह्यासीद्भीष्मद्रोणौ महारथौअर्जुनं भीमसेनं च निहन्ताराविति ध्रुवम्

manogataṃ mama hyāsīdbhīṣmadroṇau mahārathauarjunaṃ bhīmasenaṃ ca nihantārāviti dhruvam

ताभ्यां यदकृतं वीर वीरकर्म महामृधेतत्कर्म कुरु राधेय वज्रपाणिरिवापरः

tābhyāṃ yadakṛtaṃ vīra vīrakarma mahāmṛdhetatkarma kuru rādheya vajrapāṇirivāparaḥ

गृहाण धर्मराजं वा जहि वा त्वं धनंजयम्भीमसेनं च राधेय माद्रीपुत्रौ यमावपि

gṛhāṇa dharmarājaṃ vā jahi vā tvaṃ dhanaṃjayambhīmasenaṃ ca rādheya mādrīputrau yamāvapi

जयश्च तेऽस्तु भद्रं च प्रयाहि पुरुषर्षभपाण्डुपुत्रस्य सैन्यानि कुरु सर्वाणि भस्मसात्

jayaśca te'stu bhadraṃ ca prayāhi puruṣarṣabhapāṇḍuputrasya sainyāni kuru sarvāṇi bhasmasāt

ततस्तूर्यसहस्राणि भेरीणामयुतानि चवाद्यमानान्यरोचन्त मेघशब्दा यथा दिवि

tatastūryasahasrāṇi bherīṇāmayutāni cavādyamānānyarocanta meghaśabdā yathā divi

प्रतिगृह्य तु तद्वाक्यं रथस्थो रथसत्तमःअभ्यभाषत राधेयः शल्यं युद्धविशारदम्

pratigṛhya tu tadvākyaṃ rathastho rathasattamaḥabhyabhāṣata rādheyaḥ śalyaṃ yuddhaviśāradam

चोदयाश्वान्महाबाहो यावद्धन्मि धनंजयम्भीमसेनं यमौ चोभौ राजानं च युधिष्ठिरम्

codayāśvānmahābāho yāvaddhanmi dhanaṃjayambhīmasenaṃ yamau cobhau rājānaṃ ca yudhiṣṭhiram

अद्य पश्यतु मे शल्य बाहुवीर्यं धनंजयःअस्यतः कङ्कपत्राणां सहस्राणि शतानि च

adya paśyatu me śalya bāhuvīryaṃ dhanaṃjayaḥasyataḥ kaṅkapatrāṇāṃ sahasrāṇi śatāni ca

अद्य क्षेप्स्याम्यहं शल्य शरान्परमतेजनान्पाण्डवानां विनाशाय दुर्योधनजयाय च

adya kṣepsyāmyahaṃ śalya śarānparamatejanānpāṇḍavānāṃ vināśāya duryodhanajayāya ca

शल्य उवाच · śalya uvāca

सूतपुत्र कथं नु त्वं पाण्डवानवमन्यसेसर्वास्त्रज्ञान्महेष्वासान्सर्वानेव महारथान्

sūtaputra kathaṃ nu tvaṃ pāṇḍavānavamanyasesarvāstrajñānmaheṣvāsānsarvāneva mahārathān

अनिवर्तिनो महाभागानजेयान्सत्यविक्रमान्अपि संजनयेयुर्ये भयं साक्षाच्छतक्रतोः

anivartino mahābhāgānajeyānsatyavikramānapi saṃjanayeyurye bhayaṃ sākṣācchatakratoḥ

यदा श्रोष्यसि निर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेःराधेय गाण्डिवस्याजौ तदा नैवं वदिष्यसि

yadā śroṣyasi nirghoṣaṃ visphūrjitamivāśaneḥrādheya gāṇḍivasyājau tadā naivaṃ vadiṣyasi

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

अनादृत्य तु तद्वाक्यं मद्रराजेन भाषितम्द्रक्ष्यस्यद्येत्यवोचद्वै शल्यं कर्णो नरेश्वर

anādṛtya tu tadvākyaṃ madrarājena bhāṣitamdrakṣyasyadyetyavocadvai śalyaṃ karṇo nareśvara

दृष्ट्वा कर्णं महेष्वासं युयुत्सुं समवस्थितम्चुक्रुशुः कुरवः सर्वे हृष्टरूपाः परंतप

dṛṣṭvā karṇaṃ maheṣvāsaṃ yuyutsuṃ samavasthitamcukruśuḥ kuravaḥ sarve hṛṣṭarūpāḥ paraṃtapa

ततो दुन्दुभिघोषेण भेरीणां निनदेन चबाणशब्दैश्च विविधैर्गर्जितैश्च तरस्विनाम्निर्ययुस्तावका युद्धे मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्

tato dundubhighoṣeṇa bherīṇāṃ ninadena cabāṇaśabdaiśca vividhairgarjitaiśca tarasvināmniryayustāvakā yuddhe mṛtyuṃ kṛtvā nivartanam

प्रयाते तु ततः कर्णे योधेषु मुदितेषु चचचाल पृथिवी राजन्ररास च सुविस्वरम्

prayāte tu tataḥ karṇe yodheṣu muditeṣu cacacāla pṛthivī rājanrarāsa ca suvisvaram

निश्चरन्तो व्यदृश्यन्त सूर्यात्सप्त महाग्रहाःउल्कापातश्च संजज्ञे दिशां दाहस्तथैव चतथाशन्यश्च संपेतुर्ववुर्वाताश्च दारुणाः

niścaranto vyadṛśyanta sūryātsapta mahāgrahāḥulkāpātaśca saṃjajñe diśāṃ dāhastathaiva catathāśanyaśca saṃpeturvavurvātāśca dāruṇāḥ

मृगपक्षिगणाश्चैव बहुशः पृतनां तवअपसव्यं तदा चक्रुर्वेदयन्तो महद्भयम्

mṛgapakṣigaṇāścaiva bahuśaḥ pṛtanāṃ tavaapasavyaṃ tadā cakrurvedayanto mahadbhayam

प्रस्थितस्य च कर्णस्य निपेतुस्तुरगा भुविअस्थिवर्षं च पतितमन्तरिक्षाद्भयानकम्

prasthitasya ca karṇasya nipetusturagā bhuviasthivarṣaṃ ca patitamantarikṣādbhayānakam

जज्वलुश्चैव शस्त्राणि ध्वजाश्चैव चकम्पिरेअश्रूणि च व्यमुञ्चन्त वाहनानि विशां पते

jajvaluścaiva śastrāṇi dhvajāścaiva cakampireaśrūṇi ca vyamuñcanta vāhanāni viśāṃ pate

एते चान्ये च बहव उत्पातास्तत्र मारिषसमुत्पेतुर्विनाशाय कौरवाणां सुदारुणाः

ete cānye ca bahava utpātāstatra māriṣasamutpeturvināśāya kauravāṇāṃ sudāruṇāḥ

न च तान्गणयामासुः सर्वे ते दैवमोहिताःप्रस्थितं सूतपुत्रं च जयेत्यूचुर्नरा भुविनिर्जितान्पाण्डवांश्चैव मेनिरे तव कौरवाः

na ca tāngaṇayāmāsuḥ sarve te daivamohitāḥprasthitaṃ sūtaputraṃ ca jayetyūcurnarā bhuvinirjitānpāṇḍavāṃścaiva menire tava kauravāḥ

ततो रथस्थः परवीरहन्ता; भीष्मद्रोणावात्तवीर्यौ निरीक्ष्यसमज्वलद्भारत पावकाभो; वैकर्तनोऽसौ रथकुञ्जरो वृषः

tato rathasthaḥ paravīrahantā; bhīṣmadroṇāvāttavīryau nirīkṣyasamajvaladbhārata pāvakābho; vaikartano'sau rathakuñjaro vṛṣaḥ

स शल्यमाभाष्य जगाद वाक्यं; पार्थस्य कर्माप्रतिमं च दृष्ट्वामानेन दर्पेण च दह्यमानः; क्रोधेन दीप्यन्निव निःश्वसित्वा

sa śalyamābhāṣya jagāda vākyaṃ; pārthasya karmāpratimaṃ ca dṛṣṭvāmānena darpeṇa ca dahyamānaḥ; krodhena dīpyanniva niḥśvasitvā

नाहं महेन्द्रादपि वज्रपाणेः; क्रुद्धाद्बिभेम्यात्तधनू रथस्थःदृष्ट्वा तु भीष्मप्रमुखाञ्शयाना;न्न त्वेव मां स्थिरता संजहाति

nāhaṃ mahendrādapi vajrapāṇeḥ; kruddhādbibhemyāttadhanū rathasthaḥdṛṣṭvā tu bhīṣmapramukhāñśayānā;nna tveva māṃ sthiratā saṃjahāti

महेन्द्रविष्णुप्रतिमावनिन्दितौ; रथाश्वनागप्रवरप्रमाथिनौअवध्यकल्पौ निहतौ यदा परै;स्ततो ममाद्यापि रणेऽस्ति साध्वसम्

mahendraviṣṇupratimāvaninditau; rathāśvanāgapravarapramāthinauavadhyakalpau nihatau yadā parai;stato mamādyāpi raṇe'sti sādhvasam

समीक्ष्य संख्येऽतिबलान्नराधिपै;र्नराश्वमातङ्गरथाञ्शरैर्हतान्कथं न सर्वानहितान्रणेऽवधी;न्महास्त्रविद्ब्राह्मणपुंगवो गुरुः

samīkṣya saṃkhye'tibalānnarādhipai;rnarāśvamātaṅgarathāñśarairhatānkathaṃ na sarvānahitānraṇe'vadhī;nmahāstravidbrāhmaṇapuṃgavo guruḥ

स संस्मरन्द्रोणहवं महाहवे; ब्रवीमि सत्यं कुरवो निबोधतन वो मदन्यः प्रसहेद्रणेऽर्जुनं; क्रमागतं मृत्युमिवोग्ररूपिणम्

sa saṃsmarandroṇahavaṃ mahāhave; bravīmi satyaṃ kuravo nibodhatana vo madanyaḥ prasahedraṇe'rjunaṃ; kramāgataṃ mṛtyumivograrūpiṇam

शिक्षा प्रसादश्च बलं धृतिश्च; द्रोणे महास्त्राणि च संनतिश्चस चेदगान्मृत्युवशं महात्मा; सर्वानन्यानातुरानद्य मन्ये

śikṣā prasādaśca balaṃ dhṛtiśca; droṇe mahāstrāṇi ca saṃnatiścasa cedagānmṛtyuvaśaṃ mahātmā; sarvānanyānāturānadya manye

नेह ध्रुवं किंचिदपि प्रचिन्त्यं; विदुर्लोके कर्मणोऽनित्ययोगात्सूर्योदये को हि विमुक्तसंशयो; गर्वं कुर्वीताद्य गुरौ निपातिते

neha dhruvaṃ kiṃcidapi pracintyaṃ; vidurloke karmaṇo'nityayogātsūryodaye ko hi vimuktasaṃśayo; garvaṃ kurvītādya gurau nipātite

न नूनमस्त्राणि बलं पराक्रमः; क्रिया सुनीतं परमायुधानि वाअलं मनुष्यस्य सुखाय वर्तितुं; तथा हि युद्धे निहतः परैर्गुरुः

na nūnamastrāṇi balaṃ parākramaḥ; kriyā sunītaṃ paramāyudhāni vāalaṃ manuṣyasya sukhāya vartituṃ; tathā hi yuddhe nihataḥ parairguruḥ

हुताशनादित्यसमानतेजसं; पराक्रमे विष्णुपुरंदरोपमम्नये बृहस्पत्युशनःसमं सदा; न चैनमस्त्रं तदपात्सुदुःसहम्

hutāśanādityasamānatejasaṃ; parākrame viṣṇupuraṃdaropamamnaye bṛhaspatyuśanaḥsamaṃ sadā; na cainamastraṃ tadapātsuduḥsaham

संप्रक्रुष्टे रुदितस्त्रीकुमारे; पराभूते पौरुषे धार्तराष्ट्रेमया कृत्यमिति जानामि शल्य; प्रयाहि तस्माद्द्विषतामनीकम्

saṃprakruṣṭe ruditastrīkumāre; parābhūte pauruṣe dhārtarāṣṭremayā kṛtyamiti jānāmi śalya; prayāhi tasmāddviṣatāmanīkam

यत्र राजा पाण्डवः सत्यसंधो; व्यवस्थितो भीमसेनार्जुनौ चवासुदेवः सृञ्जयाः सात्यकिश्च; यमौ च कस्तौ विषहेन्मदन्यः

yatra rājā pāṇḍavaḥ satyasaṃdho; vyavasthito bhīmasenārjunau cavāsudevaḥ sṛñjayāḥ sātyakiśca; yamau ca kastau viṣahenmadanyaḥ

तस्मात्क्षिप्रं मद्रपते प्रयाहि; रणे पाञ्चालान्पाण्डवान्सृञ्जयांश्चतान्वा हनिष्यामि समेत्य संख्ये; यास्यामि वा द्रोणमुखाय मन्ये

tasmātkṣipraṃ madrapate prayāhi; raṇe pāñcālānpāṇḍavānsṛñjayāṃścatānvā haniṣyāmi sametya saṃkhye; yāsyāmi vā droṇamukhāya manye

न त्वेवाहं न गमिष्यामि मध्यं; तेषां शूराणामिति मा शल्य विद्धिमित्रद्रोहो मर्षणीयो न मेऽयं; त्यक्त्वा प्राणाननुयास्यामि द्रोणम्

na tvevāhaṃ na gamiṣyāmi madhyaṃ; teṣāṃ śūrāṇāmiti mā śalya viddhimitradroho marṣaṇīyo na me'yaṃ; tyaktvā prāṇānanuyāsyāmi droṇam

प्राज्ञस्य मूढस्य च जीवितान्ते; प्राणप्रमोक्षोऽन्तकवक्त्रगस्यअतो विद्वन्नभियास्यामि पार्थं; दिष्टं न शक्यं व्यतिवर्तितुं वै

prājñasya mūḍhasya ca jīvitānte; prāṇapramokṣo'ntakavaktragasyaato vidvannabhiyāsyāmi pārthaṃ; diṣṭaṃ na śakyaṃ vyativartituṃ vai

कल्याणवृत्तः सततं हि राज;न्वैचित्रवीर्यस्य सुतो ममासीत्तस्यार्थसिद्ध्यर्थमहं त्यजामि; प्रियान्भोगान्दुस्त्यजं जीवितं च

kalyāṇavṛttaḥ satataṃ hi rāja;nvaicitravīryasya suto mamāsīttasyārthasiddhyarthamahaṃ tyajāmi; priyānbhogāndustyajaṃ jīvitaṃ ca

वैयाघ्रचर्माणमकूजनाक्षं; हैमत्रिकोशं रजतत्रिवेणुम्रथप्रबर्हं तुरगप्रबर्है;र्युक्तं प्रादान्मह्यमिदं हि रामः

vaiyāghracarmāṇamakūjanākṣaṃ; haimatrikośaṃ rajatatriveṇumrathaprabarhaṃ turagaprabarhai;ryuktaṃ prādānmahyamidaṃ hi rāmaḥ

धनूंषि चित्राणि निरीक्ष्य शल्य; ध्वजं गदां सायकांश्चोग्ररूपान्असिं च दीप्तं परमायुधं च; शङ्खं च शुभ्रं स्वनवन्तमुग्रम्

dhanūṃṣi citrāṇi nirīkṣya śalya; dhvajaṃ gadāṃ sāyakāṃścograrūpānasiṃ ca dīptaṃ paramāyudhaṃ ca; śaṅkhaṃ ca śubhraṃ svanavantamugram

पताकिनं वज्रनिपातनिस्वनं; सिताश्वयुक्तं शुभतूणशोभितम्इमं समास्थाय रथं रथर्षभं; रणे हनिष्याम्यहमर्जुनं बलात्

patākinaṃ vajranipātanisvanaṃ; sitāśvayuktaṃ śubhatūṇaśobhitamimaṃ samāsthāya rathaṃ ratharṣabhaṃ; raṇe haniṣyāmyahamarjunaṃ balāt

तं चेन्मृत्युः सर्वहरोऽभिरक्षते; सदाप्रमत्तः समरे पाण्डुपुत्रम्तं वा हनिष्यामि समेत्य युद्धे; यास्यामि वा भीष्ममुखो यमाय

taṃ cenmṛtyuḥ sarvaharo'bhirakṣate; sadāpramattaḥ samare pāṇḍuputramtaṃ vā haniṣyāmi sametya yuddhe; yāsyāmi vā bhīṣmamukho yamāya

यमवरुणकुबेरवासवा वा; यदि युगपत्सगणा महाहवेजुगुपिषव इहैत्य पाण्डवं; किमु बहुना सह तैर्जयामि तम्

yamavaruṇakuberavāsavā vā; yadi yugapatsagaṇā mahāhavejugupiṣava ihaitya pāṇḍavaṃ; kimu bahunā saha tairjayāmi tam

इति रणरभसस्य कत्थत;स्तदुपनिशम्य वचः स मद्रराट्अवहसदवमन्य वीर्यवा;न्प्रतिषिषिधे च जगाद चोत्तरम्

iti raṇarabhasasya katthata;stadupaniśamya vacaḥ sa madrarāṭavahasadavamanya vīryavā;npratiṣiṣidhe ca jagāda cottaram

विरम विरम कर्ण कत्थना;दतिरभसोऽस्यति चाप्ययुक्तवाक्क्व च हि नरवरो धनंजयः; क्व पुनरिह त्वमुपारमाबुध

virama virama karṇa katthanā;datirabhaso'syati cāpyayuktavākkva ca hi naravaro dhanaṃjayaḥ; kva punariha tvamupāramābudha

यदुसदनमुपेन्द्रपालितं; त्रिदिवमिवामरराजरक्षितम्प्रसभमिह विलोक्य को हरे;त्पुरुषवरावरजामृतेऽर्जुनात्

yadusadanamupendrapālitaṃ; tridivamivāmararājarakṣitamprasabhamiha vilokya ko hare;tpuruṣavarāvarajāmṛte'rjunāt

त्रिभुवनसृजमीश्वरेश्वरं; क इह पुमान्भवमाह्वयेद्युधिमृगवधकलहे ऋतेऽर्जुना;त्सुरपतिवीर्यसमप्रभावतः

tribhuvanasṛjamīśvareśvaraṃ; ka iha pumānbhavamāhvayedyudhimṛgavadhakalahe ṛte'rjunā;tsurapativīryasamaprabhāvataḥ

असुरसुरमहोरगान्नरा;न्गरुडपिशाचसयक्षराक्षसान्इषुभिरजयदग्निगौरवा;त्स्वभिलषितं च हविर्ददौ जयः

asurasuramahoragānnarā;ngaruḍapiśācasayakṣarākṣasāniṣubhirajayadagnigauravā;tsvabhilaṣitaṃ ca havirdadau jayaḥ

स्मरसि ननु यदा परैर्हृतः; स च धृतराष्ट्रसुतो विमोक्षितःदिनकरज नरोत्तमैर्यदा; मरुषु बहून्विनिहत्य तानरीन्

smarasi nanu yadā parairhṛtaḥ; sa ca dhṛtarāṣṭrasuto vimokṣitaḥdinakaraja narottamairyadā; maruṣu bahūnvinihatya tānarīn

प्रथममपि पलायिते त्वयि; प्रियकलहा धृतराष्ट्रसूनवःस्मरसि ननु यदा प्रमोचिताः; खचरगणानवजित्य पाण्डवैः

prathamamapi palāyite tvayi; priyakalahā dhṛtarāṣṭrasūnavaḥsmarasi nanu yadā pramocitāḥ; khacaragaṇānavajitya pāṇḍavaiḥ

समुदितबलवाहनाः पुनः; पुरुषवरेण जिताः स्थ गोग्रहेसगुरुगुरुसुताः सभीष्मकाः; किमु न जितः स तदा त्वयार्जुनः

samuditabalavāhanāḥ punaḥ; puruṣavareṇa jitāḥ stha gograhesagurugurusutāḥ sabhīṣmakāḥ; kimu na jitaḥ sa tadā tvayārjunaḥ

इदमपरमुपस्थितं पुन;स्तव निधनाय सुयुद्धमद्य वैयदि न रिपुभयात्पलायसे; समरगतोऽद्य हतोऽसि सूतज

idamaparamupasthitaṃ puna;stava nidhanāya suyuddhamadya vaiyadi na ripubhayātpalāyase; samaragato'dya hato'si sūtaja

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

इति बहुपरुषं प्रभाषति; प्रमनसि मद्रपतौ रिपुस्तवम्भृशमतिरुषितः परं वृषः; कुरुपृतनापतिराह मद्रपम्

iti bahuparuṣaṃ prabhāṣati; pramanasi madrapatau ripustavambhṛśamatiruṣitaḥ paraṃ vṛṣaḥ; kurupṛtanāpatirāha madrapam

भवतु भवतु किं विकत्थसे; ननु मम तस्य च युद्धमुद्यतम्यदि स जयति मां महाहवे; तत इदमस्तु सुकत्थितं तव

bhavatu bhavatu kiṃ vikatthase; nanu mama tasya ca yuddhamudyatamyadi sa jayati māṃ mahāhave; tata idamastu sukatthitaṃ tava

एवमस्त्विति मद्रेश उक्त्वा नोत्तरमुक्तवान्याहि मद्रेश चाप्येनं कर्णः प्राह युयुत्सया

evamastviti madreśa uktvā nottaramuktavānyāhi madreśa cāpyenaṃ karṇaḥ prāha yuyutsayā

स रथः प्रययौ शत्रूञ्श्वेताश्वः शल्यसारथिःनिघ्नन्नमित्रान्समरे तमो घ्नन्सविता यथा

sa rathaḥ prayayau śatrūñśvetāśvaḥ śalyasārathiḥnighnannamitrānsamare tamo ghnansavitā yathā

ततः प्रायात्प्रीतिमान्वै रथेन; वैयाघ्रेण श्वेतयुजाथ कर्णःस चालोक्य ध्वजिनीं पाण्डवानां; धनंजयं त्वरया पर्यपृच्छत्

tataḥ prāyātprītimānvai rathena; vaiyāghreṇa śvetayujātha karṇaḥsa cālokya dhvajinīṃ pāṇḍavānāṃ; dhanaṃjayaṃ tvarayā paryapṛcchat