पर्व.अध्याय 8.2

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

हते द्रोणे महेष्वासे तव पुत्रा महारथाःबभूवुराश्वस्तमुखा विषण्णा गतचेतसः

hate droṇe maheṣvāse tava putrā mahārathāḥbabhūvurāśvastamukhā viṣaṇṇā gatacetasaḥ

अवाङ्मुखाः शस्त्रभृतः सर्व एव विशां पतेअप्रेक्षमाणाः शोकार्ता नाभ्यभाषन्परस्परम्

avāṅmukhāḥ śastrabhṛtaḥ sarva eva viśāṃ pateaprekṣamāṇāḥ śokārtā nābhyabhāṣanparasparam

तान्दृष्ट्वा व्यथिताकारान्सैन्यानि तव भारतऊर्ध्वमेवाभ्यवेक्षन्त दुःखत्रस्तान्यनेकशः

tāndṛṣṭvā vyathitākārānsainyāni tava bhārataūrdhvamevābhyavekṣanta duḥkhatrastānyanekaśaḥ

शस्त्राण्येषां च राजेन्द्र शोणिताक्तान्यशेषतःप्राभ्रश्यन्त कराग्रेभ्यो दृष्ट्वा द्रोणं निपातितम्

śastrāṇyeṣāṃ ca rājendra śoṇitāktānyaśeṣataḥprābhraśyanta karāgrebhyo dṛṣṭvā droṇaṃ nipātitam

तानि बद्धान्यनिष्टानि लम्बमानानि भारतअदृश्यन्त महाराज नक्षत्राणि यथा दिवि

tāni baddhānyaniṣṭāni lambamānāni bhārataadṛśyanta mahārāja nakṣatrāṇi yathā divi

तथार्तं स्तिमितं दृष्ट्वा गतसत्त्वमिव स्थितम्स्वं बलं तन्महाराज राजा दुर्योधनोऽब्रवीत्

tathārtaṃ stimitaṃ dṛṣṭvā gatasattvamiva sthitamsvaṃ balaṃ tanmahārāja rājā duryodhano'bravīt

भवतां बाहुवीर्यं हि समाश्रित्य मया युधिपाण्डवेयाः समाहूता युद्धं चेदं प्रवर्तितम्

bhavatāṃ bāhuvīryaṃ hi samāśritya mayā yudhipāṇḍaveyāḥ samāhūtā yuddhaṃ cedaṃ pravartitam

तदिदं निहते द्रोणे विषण्णमिव लक्ष्यतेयुध्यमानाश्च समरे योधा वध्यन्ति सर्वतः

tadidaṃ nihate droṇe viṣaṇṇamiva lakṣyateyudhyamānāśca samare yodhā vadhyanti sarvataḥ

जयो वापि वधो वापि युध्यमानस्य संयुगेभवेत्किमत्र चित्रं वै युध्यध्वं सर्वतोमुखाः

jayo vāpi vadho vāpi yudhyamānasya saṃyugebhavetkimatra citraṃ vai yudhyadhvaṃ sarvatomukhāḥ

पश्यध्वं च महात्मानं कर्णं वैकर्तनं युधिप्रचरन्तं महेष्वासं दिव्यैरस्त्रैर्महाबलम्

paśyadhvaṃ ca mahātmānaṃ karṇaṃ vaikartanaṃ yudhipracarantaṃ maheṣvāsaṃ divyairastrairmahābalam

यस्य वै युधि संत्रासात्कुन्तीपुत्रो धनंजयःनिवर्तते सदामर्षात्सिंहात्क्षुद्रमृगो यथा

yasya vai yudhi saṃtrāsātkuntīputro dhanaṃjayaḥnivartate sadāmarṣātsiṃhātkṣudramṛgo yathā

येन नागायुतप्राणो भीमसेनो महाबलःमानुषेणैव युद्धेन तामवस्थां प्रवेशितः

yena nāgāyutaprāṇo bhīmaseno mahābalaḥmānuṣeṇaiva yuddhena tāmavasthāṃ praveśitaḥ

येन दिव्यास्त्रविच्छूरो मायावी स घटोत्कचःअमोघया रणे शक्त्या निहतो भैरवं नदन्

yena divyāstravicchūro māyāvī sa ghaṭotkacaḥamoghayā raṇe śaktyā nihato bhairavaṃ nadan

तस्य दुष्पारवीर्यस्य सत्यसंधस्य धीमतःबाह्वोर्द्रविणमक्षय्यमद्य द्रक्ष्यथ संयुगे

tasya duṣpāravīryasya satyasaṃdhasya dhīmataḥbāhvordraviṇamakṣayyamadya drakṣyatha saṃyuge

द्रोणपुत्रस्य विक्रान्तं राधेयस्यैव चोभयोःपाण्डुपाञ्चालसैन्येषु द्रक्ष्यथापि महात्मनोः

droṇaputrasya vikrāntaṃ rādheyasyaiva cobhayoḥpāṇḍupāñcālasainyeṣu drakṣyathāpi mahātmanoḥ

सर्व एव भवन्तश्च शूराः प्राज्ञाः कुलोद्गताःशीलवन्तः कृतास्त्राश्च द्रक्ष्यथाद्य परस्परम्

sarva eva bhavantaśca śūrāḥ prājñāḥ kulodgatāḥśīlavantaḥ kṛtāstrāśca drakṣyathādya parasparam

एवमुक्ते महाराज कर्णो वैकर्तनो नृपःसिंहनादं विनद्योच्चैः प्रायुध्यत महाबलः

evamukte mahārāja karṇo vaikartano nṛpaḥsiṃhanādaṃ vinadyoccaiḥ prāyudhyata mahābalaḥ

स सृञ्जयानां सर्वेषां पाञ्चालानां च पश्यताम्केकयानां विदेहानामकरोत्कदनं महत्

sa sṛñjayānāṃ sarveṣāṃ pāñcālānāṃ ca paśyatāmkekayānāṃ videhānāmakarotkadanaṃ mahat

तस्येषुधाराः शतशः प्रादुरासञ्शरासनात्अग्रे पुङ्खे च संसक्ता यथा भ्रमरपङ्क्तयः

tasyeṣudhārāḥ śataśaḥ prādurāsañśarāsanātagre puṅkhe ca saṃsaktā yathā bhramarapaṅktayaḥ

स पीडयित्वा पाञ्चालान्पाण्डवांश्च तरस्विनःहत्वा सहस्रशो योधानर्जुनेन निपातितः

sa pīḍayitvā pāñcālānpāṇḍavāṃśca tarasvinaḥhatvā sahasraśo yodhānarjunena nipātitaḥ