Parva.Adhyaya 8.30

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

ततः पुनर्महाराज मद्रराजमरिंदमम्अभ्यभाषत राधेयः संनिवार्योत्तरं वचः

tataḥ punarmahārāja madrarājamariṃdamamabhyabhāṣata rādheyaḥ saṃnivāryottaraṃ vacaḥ

यत्त्वं निदर्शनार्थं मां शल्य जल्पितवानसिनाहं शक्यस्त्वया वाचा विभीषयितुमाहवे

yattvaṃ nidarśanārthaṃ māṃ śalya jalpitavānasināhaṃ śakyastvayā vācā vibhīṣayitumāhave

यदि मां देवताः सर्वा योधयेयुः सवासवाःतथापि मे भयं न स्यात्किमु पार्थात्सकेशवात्

yadi māṃ devatāḥ sarvā yodhayeyuḥ savāsavāḥtathāpi me bhayaṃ na syātkimu pārthātsakeśavāt

नाहं भीषयितुं शक्यो वाङ्मात्रेण कथंचनअन्यं जानीहि यः शक्यस्त्वया भीषयितुं रणे

nāhaṃ bhīṣayituṃ śakyo vāṅmātreṇa kathaṃcanaanyaṃ jānīhi yaḥ śakyastvayā bhīṣayituṃ raṇe

नीचस्य बलमेतावत्पारुष्यं यत्त्वमात्थ माम्अशक्तोऽस्मद्गुणान्प्राप्तुं वल्गसे बहु दुर्मते

nīcasya balametāvatpāruṣyaṃ yattvamāttha māmaśakto'smadguṇānprāptuṃ valgase bahu durmate

न हि कर्णः समुद्भूतो भयार्थमिह मारिषविक्रमार्थमहं जातो यशोर्थं च तथैव च

na hi karṇaḥ samudbhūto bhayārthamiha māriṣavikramārthamahaṃ jāto yaśorthaṃ ca tathaiva ca

इदं तु मे त्वमेकाग्रः शृणु मद्रजनाधिपसंनिधौ धृतराष्ट्रस्य प्रोच्यमानं मया श्रुतम्

idaṃ tu me tvamekāgraḥ śṛṇu madrajanādhipasaṃnidhau dhṛtarāṣṭrasya procyamānaṃ mayā śrutam

देशांश्च विविधांश्चित्रान्पूर्ववृत्तांश्च पार्थिवान्ब्राह्मणाः कथयन्तः स्म धृतराष्ट्रमुपासते

deśāṃśca vividhāṃścitrānpūrvavṛttāṃśca pārthivānbrāhmaṇāḥ kathayantaḥ sma dhṛtarāṣṭramupāsate

तत्र वृद्धः पुरावृत्ताः कथाः काश्चिद्द्विजोत्तमःबाह्लीकदेशं मद्रांश्च कुत्सयन्वाक्यमब्रवीत्

tatra vṛddhaḥ purāvṛttāḥ kathāḥ kāściddvijottamaḥbāhlīkadeśaṃ madrāṃśca kutsayanvākyamabravīt

बहिष्कृता हिमवता गङ्गया च तिरस्कृताःसरस्वत्या यमुनया कुरुक्षेत्रेण चापि ये

bahiṣkṛtā himavatā gaṅgayā ca tiraskṛtāḥsarasvatyā yamunayā kurukṣetreṇa cāpi ye

पञ्चानां सिन्धुषष्ठानां नदीनां येऽन्तराश्रिताःतान्धर्मबाह्यानशुचीन्बाह्लीकान्परिवर्जयेत्

pañcānāṃ sindhuṣaṣṭhānāṃ nadīnāṃ ye'ntarāśritāḥtāndharmabāhyānaśucīnbāhlīkānparivarjayet

गोवर्धनो नाम वटः सुभाण्डं नाम चत्वरम्एतद्राजकुलद्वारमाकुमारः स्मराम्यहम्

govardhano nāma vaṭaḥ subhāṇḍaṃ nāma catvarametadrājakuladvāramākumāraḥ smarāmyaham

कार्येणात्यर्थगाढेन बाह्लीकेषूषितं मयातत एषां समाचारः संवासाद्विदितो मम

kāryeṇātyarthagāḍhena bāhlīkeṣūṣitaṃ mayātata eṣāṃ samācāraḥ saṃvāsādvidito mama

शाकलं नाम नगरमापगा नाम निम्नगाजर्तिका नाम बाह्लीकास्तेषां वृत्तं सुनिन्दितम्

śākalaṃ nāma nagaramāpagā nāma nimnagājartikā nāma bāhlīkāsteṣāṃ vṛttaṃ suninditam

धानागौडासवे पीत्वा गोमांसं लशुनैः सहअपूपमांसवाट्यानामाशिनः शीलवर्जिताः

dhānāgauḍāsave pītvā gomāṃsaṃ laśunaiḥ sahaapūpamāṃsavāṭyānāmāśinaḥ śīlavarjitāḥ

हसन्ति गान्ति नृत्यन्ति स्त्रीभिर्मत्ता विवाससःनगरागारवप्रेषु बहिर्माल्यानुलेपनाः

hasanti gānti nṛtyanti strībhirmattā vivāsasaḥnagarāgāravapreṣu bahirmālyānulepanāḥ

मत्तावगीतैर्विविधैः खरोष्ट्रनिनदोपमैःआहुरन्योन्यमुक्तानि प्रब्रुवाणा मदोत्कटाः

mattāvagītairvividhaiḥ kharoṣṭraninadopamaiḥāhuranyonyamuktāni prabruvāṇā madotkaṭāḥ

हा हते हा हतेत्येव स्वामिभर्तृहतेति चआक्रोशन्त्यः प्रनृत्यन्ति मन्दाः पर्वस्वसंयताः

hā hate hā hatetyeva svāmibhartṛhateti caākrośantyaḥ pranṛtyanti mandāḥ parvasvasaṃyatāḥ

तेषां किलावलिप्तानां निवसन्कुरुजाङ्गलेकश्चिद्बाह्लीकमुख्यानां नातिहृष्टमना जगौ

teṣāṃ kilāvaliptānāṃ nivasankurujāṅgalekaścidbāhlīkamukhyānāṃ nātihṛṣṭamanā jagau

सा नूनं बृहती गौरी सूक्ष्मकम्बलवासिनीमामनुस्मरती शेते बाह्लीकं कुरुवासिनम्

sā nūnaṃ bṛhatī gaurī sūkṣmakambalavāsinīmāmanusmaratī śete bāhlīkaṃ kuruvāsinam

शतद्रुकनदीं तीर्त्वा तां च रम्यामिरावतीम्गत्वा स्वदेशं द्रक्ष्यामि स्थूलशङ्खाः शुभाः स्त्रियः

śatadrukanadīṃ tīrtvā tāṃ ca ramyāmirāvatīmgatvā svadeśaṃ drakṣyāmi sthūlaśaṅkhāḥ śubhāḥ striyaḥ

मनःशिलोज्ज्वलापाङ्गा गौर्यस्त्रिककुदाञ्जनाःकेवलाजिनसंवीताः कूर्दन्त्यः प्रियदर्शनाः

manaḥśilojjvalāpāṅgā gauryastrikakudāñjanāḥkevalājinasaṃvītāḥ kūrdantyaḥ priyadarśanāḥ

मृदङ्गानकशङ्खानां मर्दलानां च निस्वनैःखरोष्ट्राश्वतरैश्चैव मत्ता यास्यामहे सुखम्

mṛdaṅgānakaśaṅkhānāṃ mardalānāṃ ca nisvanaiḥkharoṣṭrāśvataraiścaiva mattā yāsyāmahe sukham

शमीपीलुकरीराणां वनेषु सुखवर्त्मसुअपूपान्सक्तुपिण्डीश्च खादन्तो मथितान्विताः

śamīpīlukarīrāṇāṃ vaneṣu sukhavartmasuapūpānsaktupiṇḍīśca khādanto mathitānvitāḥ

पथिषु प्रबला भूत्वा कदासमृदितेऽध्वनिखलोपहारं कुर्वाणास्ताडयिष्याम भूयसः

pathiṣu prabalā bhūtvā kadāsamṛdite'dhvanikhalopahāraṃ kurvāṇāstāḍayiṣyāma bhūyasaḥ

एवं हीनेषु व्रात्येषु बाह्लीकेषु दुरात्मसुकश्चेतयानो निवसेन्मुहूर्तमपि मानवः

evaṃ hīneṣu vrātyeṣu bāhlīkeṣu durātmasukaścetayāno nivasenmuhūrtamapi mānavaḥ

ईदृशा ब्राह्मणेनोक्ता बाह्लीका मोघचारिणःयेषां षड्भागहर्ता त्वमुभयोः शुभपापयोः

īdṛśā brāhmaṇenoktā bāhlīkā moghacāriṇaḥyeṣāṃ ṣaḍbhāgahartā tvamubhayoḥ śubhapāpayoḥ

इत्युक्त्वा ब्राह्मणः साधुरुत्तरं पुनरुक्तवान्बाह्लीकेष्वविनीतेषु प्रोच्यमानं निबोधत

ityuktvā brāhmaṇaḥ sādhuruttaraṃ punaruktavānbāhlīkeṣvavinīteṣu procyamānaṃ nibodhata

तत्र स्म राक्षसी गाति सदा कृष्णचतुर्दशीम्नगरे शाकले स्फीते आहत्य निशि दुन्दुभिम्

tatra sma rākṣasī gāti sadā kṛṣṇacaturdaśīmnagare śākale sphīte āhatya niśi dundubhim

कदा वा घोषिका गाथाः पुनर्गास्यन्ति शाकलेगव्यस्य तृप्ता मांसस्य पीत्वा गौडं महासवम्

kadā vā ghoṣikā gāthāḥ punargāsyanti śākalegavyasya tṛptā māṃsasya pītvā gauḍaṃ mahāsavam

गौरीभिः सह नारीभिर्बृहतीभिः स्वलंकृताःपलाण्डुगण्डूषयुतान्खादन्ते चैडकान्बहून्

gaurībhiḥ saha nārībhirbṛhatībhiḥ svalaṃkṛtāḥpalāṇḍugaṇḍūṣayutānkhādante caiḍakānbahūn

वाराहं कौक्कुटं मांसं गव्यं गार्दभमौष्ट्रकम्ऐडं च ये न खादन्ति तेषां जन्म निरर्थकम्

vārāhaṃ kaukkuṭaṃ māṃsaṃ gavyaṃ gārdabhamauṣṭrakamaiḍaṃ ca ye na khādanti teṣāṃ janma nirarthakam

इति गायन्ति ये मत्ताः शीधुना शाकलावतःसबालवृद्धाः कूर्दन्तस्तेषु वृत्तं कथं भवेत्

iti gāyanti ye mattāḥ śīdhunā śākalāvataḥsabālavṛddhāḥ kūrdantasteṣu vṛttaṃ kathaṃ bhavet

इति शल्य विजानीहि हन्त भूयो ब्रवीमि तेयदन्योऽप्युक्तवानस्मान्ब्राह्मणः कुरुसंसदि

iti śalya vijānīhi hanta bhūyo bravīmi teyadanyo'pyuktavānasmānbrāhmaṇaḥ kurusaṃsadi

पञ्च नद्यो वहन्त्येता यत्र पीलुवनान्यपिशतद्रुश्च विपाशा च तृतीयेरावती तथाचन्द्रभागा वितस्ता च सिन्धुषष्ठा बहिर्गताः

pañca nadyo vahantyetā yatra pīluvanānyapiśatadruśca vipāśā ca tṛtīyerāvatī tathācandrabhāgā vitastā ca sindhuṣaṣṭhā bahirgatāḥ

आरट्टा नाम ते देशा नष्टधर्मान्न तान्व्रजेत्व्रात्यानां दासमीयानां विदेहानामयज्वनाम्

āraṭṭā nāma te deśā naṣṭadharmānna tānvrajetvrātyānāṃ dāsamīyānāṃ videhānāmayajvanām

न देवाः प्रतिगृह्णन्ति पितरो ब्राह्मणास्तथातेषां प्रनष्टधर्माणां बाह्लीकानामिति श्रुतिः

na devāḥ pratigṛhṇanti pitaro brāhmaṇāstathāteṣāṃ pranaṣṭadharmāṇāṃ bāhlīkānāmiti śrutiḥ

ब्राह्मणेन तथा प्रोक्तं विदुषा साधुसंसदिकाष्ठकुण्डेषु बाह्लीका मृण्मयेषु च भुञ्जतेसक्तुवाट्यावलिप्तेषु श्वादिलीढेषु निर्घृणाः

brāhmaṇena tathā proktaṃ viduṣā sādhusaṃsadikāṣṭhakuṇḍeṣu bāhlīkā mṛṇmayeṣu ca bhuñjatesaktuvāṭyāvalipteṣu śvādilīḍheṣu nirghṛṇāḥ

आविकं चौष्ट्रिकं चैव क्षीरं गार्दभमेव चतद्विकारांश्च बाह्लीकाः खादन्ति च पिबन्ति च

āvikaṃ cauṣṭrikaṃ caiva kṣīraṃ gārdabhameva catadvikārāṃśca bāhlīkāḥ khādanti ca pibanti ca

पुत्रसंकरिणो जाल्माः सर्वान्नक्षीरभोजनाःआरट्टा नाम बाह्लीका वर्जनीया विपश्चिता

putrasaṃkariṇo jālmāḥ sarvānnakṣīrabhojanāḥāraṭṭā nāma bāhlīkā varjanīyā vipaścitā

उत शल्य विजानीहि हन्त भूयो ब्रवीमि तेयदन्योऽप्युक्तवान्सभ्यो ब्राह्मणः कुरुसंसदि

uta śalya vijānīhi hanta bhūyo bravīmi teyadanyo'pyuktavānsabhyo brāhmaṇaḥ kurusaṃsadi

युगंधरे पयः पीत्वा प्रोष्य चाप्यच्युतस्थलेतद्वद्भूतिलये स्नात्वा कथं स्वर्गं गमिष्यति

yugaṃdhare payaḥ pītvā proṣya cāpyacyutasthaletadvadbhūtilaye snātvā kathaṃ svargaṃ gamiṣyati

पञ्च नद्यो वहन्त्येता यत्र निःसृत्य पर्वतात्आरट्टा नाम बाह्लीका न तेष्वार्यो द्व्यहं वसेत्

pañca nadyo vahantyetā yatra niḥsṛtya parvatātāraṭṭā nāma bāhlīkā na teṣvāryo dvyahaṃ vaset

बहिश्च नाम ह्लीकश्च विपाशायां पिशाचकौतयोरपत्यं बाह्लीका नैषा सृष्टिः प्रजापतेः

bahiśca nāma hlīkaśca vipāśāyāṃ piśācakautayorapatyaṃ bāhlīkā naiṣā sṛṣṭiḥ prajāpateḥ

कारस्करान्महिषकान्कलिङ्गान्कीकटाटवीन्कर्कोटकान्वीरकांश्च दुर्धर्मांश्च विवर्जयेत्

kāraskarānmahiṣakānkaliṅgānkīkaṭāṭavīnkarkoṭakānvīrakāṃśca durdharmāṃśca vivarjayet

इति तीर्थानुसर्तारं राक्षसी काचिदब्रवीत्एकरात्रा शमीगेहे महोलूखलमेखला

iti tīrthānusartāraṃ rākṣasī kācidabravītekarātrā śamīgehe maholūkhalamekhalā

आरट्टा नाम ते देशा बाह्लीका नाम ते जनाःवसातिसिन्धुसौवीरा इति प्रायो विकुत्सिताः

āraṭṭā nāma te deśā bāhlīkā nāma te janāḥvasātisindhusauvīrā iti prāyo vikutsitāḥ

उत शल्य विजानीहि हन्त भूयो ब्रवीमि तेउच्यमानं मया सम्यक्तदेकाग्रमनाः शृणु

uta śalya vijānīhi hanta bhūyo bravīmi teucyamānaṃ mayā samyaktadekāgramanāḥ śṛṇu

ब्राह्मणः शिल्पिनो गेहमभ्यगच्छत्पुरातिथिःआचारं तत्र संप्रेक्ष्य प्रीतः शिल्पिनमब्रवीत्

brāhmaṇaḥ śilpino gehamabhyagacchatpurātithiḥācāraṃ tatra saṃprekṣya prītaḥ śilpinamabravīt

मया हिमवतः शृङ्गमेकेनाध्युषितं चिरम्दृष्टाश्च बहवो देशा नानाधर्मसमाकुलाः

mayā himavataḥ śṛṅgamekenādhyuṣitaṃ ciramdṛṣṭāśca bahavo deśā nānādharmasamākulāḥ

न च केन च धर्मेण विरुध्यन्ते प्रजा इमाःसर्वे हि तेऽब्रुवन्धर्मं यथोक्तं वेदपारगैः

na ca kena ca dharmeṇa virudhyante prajā imāḥsarve hi te'bruvandharmaṃ yathoktaṃ vedapāragaiḥ

अटता तु सदा देशान्नानाधर्मसमाकुलान्आगच्छता महाराज बाह्लीकेषु निशामितम्

aṭatā tu sadā deśānnānādharmasamākulānāgacchatā mahārāja bāhlīkeṣu niśāmitam

तत्रैव ब्राह्मणो भूत्वा ततो भवति क्षत्रियःवैश्यः शूद्रश्च बाह्लीकस्ततो भवति नापितः

tatraiva brāhmaṇo bhūtvā tato bhavati kṣatriyaḥvaiśyaḥ śūdraśca bāhlīkastato bhavati nāpitaḥ

नापितश्च ततो भूत्वा पुनर्भवति ब्राह्मणःद्विजो भूत्वा च तत्रैव पुनर्दासोऽपि जायते

nāpitaśca tato bhūtvā punarbhavati brāhmaṇaḥdvijo bhūtvā ca tatraiva punardāso'pi jāyate

भवत्येकः कुले विप्रः शिष्टान्ये कामचारिणःगान्धारा मद्रकाश्चैव बाह्लीकाः केऽप्यचेतसः

bhavatyekaḥ kule vipraḥ śiṣṭānye kāmacāriṇaḥgāndhārā madrakāścaiva bāhlīkāḥ ke'pyacetasaḥ

एतन्मया श्रुतं तत्र धर्मसंकरकारकम्कृत्स्नामटित्वा पृथिवीं बाह्लीकेषु विपर्ययः

etanmayā śrutaṃ tatra dharmasaṃkarakārakamkṛtsnāmaṭitvā pṛthivīṃ bāhlīkeṣu viparyayaḥ

उत शल्य विजानीहि हन्त भूयो ब्रवीमि तेयदप्यन्योऽब्रवीद्वाक्यं बाह्लीकानां विकुत्सितम्

uta śalya vijānīhi hanta bhūyo bravīmi teyadapyanyo'bravīdvākyaṃ bāhlīkānāṃ vikutsitam

सती पुरा हृता काचिदारट्टा किल दस्युभिःअधर्मतश्चोपयाता सा तानभ्यशपत्ततः

satī purā hṛtā kācidāraṭṭā kila dasyubhiḥadharmataścopayātā sā tānabhyaśapattataḥ

बालां बन्धुमतीं यन्मामधर्मेणोपगच्छथतस्मान्नार्यो भविष्यन्ति बन्धक्यो वै कुलेषु वःन चैवास्मात्प्रमोक्ष्यध्वं घोरात्पापान्नराधमाः

bālāṃ bandhumatīṃ yanmāmadharmeṇopagacchathatasmānnāryo bhaviṣyanti bandhakyo vai kuleṣu vaḥna caivāsmātpramokṣyadhvaṃ ghorātpāpānnarādhamāḥ

कुरवः सहपाञ्चालाः शाल्वा मत्स्याः सनैमिषाःकोसलाः काशयोऽङ्गाश्च कलिङ्गा मगधास्तथा

kuravaḥ sahapāñcālāḥ śālvā matsyāḥ sanaimiṣāḥkosalāḥ kāśayo'ṅgāśca kaliṅgā magadhāstathā

चेदयश्च महाभागा धर्मं जानन्ति शाश्वतम्नानादेशेषु सन्तश्च प्रायो बाह्या लयादृते

cedayaśca mahābhāgā dharmaṃ jānanti śāśvatamnānādeśeṣu santaśca prāyo bāhyā layādṛte

आ मत्स्येभ्यः कुरुपाञ्चालदेश्या; आ नैमिषाच्चेदयो ये विशिष्टाःधर्मं पुराणमुपजीवन्ति सन्तो; मद्रानृते पञ्चनदांश्च जिह्मान्

ā matsyebhyaḥ kurupāñcāladeśyā; ā naimiṣāccedayo ye viśiṣṭāḥdharmaṃ purāṇamupajīvanti santo; madrānṛte pañcanadāṃśca jihmān

एवं विद्वन्धर्मकथांश्च राजं;स्तूष्णींभूतो जडवच्छल्य भूयाःत्वं तस्य गोप्ता च जनस्य राजा; षड्भागहर्ता शुभदुष्कृतस्य

evaṃ vidvandharmakathāṃśca rājaṃ;stūṣṇīṃbhūto jaḍavacchalya bhūyāḥtvaṃ tasya goptā ca janasya rājā; ṣaḍbhāgahartā śubhaduṣkṛtasya

अथ वा दुष्कृतस्य त्वं हर्ता तेषामरक्षितारक्षिता पुण्यभाग्राजा प्रजानां त्वं त्वपुण्यभाक्

atha vā duṣkṛtasya tvaṃ hartā teṣāmarakṣitārakṣitā puṇyabhāgrājā prajānāṃ tvaṃ tvapuṇyabhāk

पूज्यमाने पुरा धर्मे सर्वदेशेषु शाश्वतेधर्मं पाञ्चनदं दृष्ट्वा धिगित्याह पितामहः

pūjyamāne purā dharme sarvadeśeṣu śāśvatedharmaṃ pāñcanadaṃ dṛṣṭvā dhigityāha pitāmahaḥ

व्रात्यानां दाशमीयानां कृतेऽप्यशुभकर्मणाम्इति पाञ्चनदं धर्ममवमेने पितामहःस्वधर्मस्थेषु वर्णेषु सोऽप्येतं नाभिपूजयेत्

vrātyānāṃ dāśamīyānāṃ kṛte'pyaśubhakarmaṇāmiti pāñcanadaṃ dharmamavamene pitāmahaḥsvadharmastheṣu varṇeṣu so'pyetaṃ nābhipūjayet

उत शल्य विजानीहि हन्त भूयो ब्रवीमि तेकल्माषपादः सरसि निमज्जन्राक्षसोऽब्रवीत्

uta śalya vijānīhi hanta bhūyo bravīmi tekalmāṣapādaḥ sarasi nimajjanrākṣaso'bravīt

क्षत्रियस्य मलं भैक्षं ब्राह्मणस्यानृतं मलम्मलं पृथिव्या बाह्लीकाः स्त्रीणां मद्रस्त्रियो मलम्

kṣatriyasya malaṃ bhaikṣaṃ brāhmaṇasyānṛtaṃ malammalaṃ pṛthivyā bāhlīkāḥ strīṇāṃ madrastriyo malam

निमज्जमानमुद्धृत्य कश्चिद्राजा निशाचरम्अपृच्छत्तेन चाख्यातं प्रोक्तवान्यन्निबोध तत्

nimajjamānamuddhṛtya kaścidrājā niśācaramapṛcchattena cākhyātaṃ proktavānyannibodha tat

मानुषाणां मलं म्लेच्छा म्लेच्छानां मौष्टिका मलम्मौष्टिकानां मलं शण्डाः शण्डानां राजयाजकाः

mānuṣāṇāṃ malaṃ mlecchā mlecchānāṃ mauṣṭikā malammauṣṭikānāṃ malaṃ śaṇḍāḥ śaṇḍānāṃ rājayājakāḥ

राजयाजकयाज्यानां मद्रकाणां च यन्मलम्तद्भवेद्वै तव मलं यद्यस्मान्न विमुञ्चसि

rājayājakayājyānāṃ madrakāṇāṃ ca yanmalamtadbhavedvai tava malaṃ yadyasmānna vimuñcasi

इति रक्षोपसृष्टेषु विषवीर्यहतेषु चराक्षसं भेषजं प्रोक्तं संसिद्धं वचनोत्तरम्

iti rakṣopasṛṣṭeṣu viṣavīryahateṣu carākṣasaṃ bheṣajaṃ proktaṃ saṃsiddhaṃ vacanottaram

ब्राह्मं पाञ्चालाः कौरवेयाः स्वधर्मः; सत्यं मत्स्याः शूरसेनाश्च यज्ञःप्राच्या दासा वृषला दाक्षिणात्याः; स्तेना बाह्लीकाः संकरा वै सुराष्ट्राः

brāhmaṃ pāñcālāḥ kauraveyāḥ svadharmaḥ; satyaṃ matsyāḥ śūrasenāśca yajñaḥprācyā dāsā vṛṣalā dākṣiṇātyāḥ; stenā bāhlīkāḥ saṃkarā vai surāṣṭrāḥ

कृतघ्नता परवित्तापहारः; सुरापानं गुरुदारावमर्शःयेषां धर्मस्तान्प्रति नास्त्यधर्म; आरट्टकान्पाञ्चनदान्धिगस्तु

kṛtaghnatā paravittāpahāraḥ; surāpānaṃ gurudārāvamarśaḥyeṣāṃ dharmastānprati nāstyadharma; āraṭṭakānpāñcanadāndhigastu

आ पाञ्चालेभ्यः कुरवो नैमिषाश्च; मत्स्याश्चैवाप्यथ जानन्ति धर्मम्कलिङ्गकाश्चाङ्गका मागधाश्च; शिष्टान्धर्मानुपजीवन्ति वृद्धाः

ā pāñcālebhyaḥ kuravo naimiṣāśca; matsyāścaivāpyatha jānanti dharmamkaliṅgakāścāṅgakā māgadhāśca; śiṣṭāndharmānupajīvanti vṛddhāḥ

प्राचीं दिशं श्रिता देवा जातवेदःपुरोगमाःदक्षिणां पितरो गुप्तां यमेन शुभकर्मणा

prācīṃ diśaṃ śritā devā jātavedaḥpurogamāḥdakṣiṇāṃ pitaro guptāṃ yamena śubhakarmaṇā

प्रतीचीं वरुणः पाति पालयन्नसुरान्बलीउदीचीं भगवान्सोमो ब्रह्मण्यो ब्राह्मणैः सह

pratīcīṃ varuṇaḥ pāti pālayannasurānbalīudīcīṃ bhagavānsomo brahmaṇyo brāhmaṇaiḥ saha

रक्षःपिशाचान्हिमवान्गुह्यकान्गन्धमादनःध्रुवः सर्वाणि भूतानि विष्णुर्लोकाञ्जनार्दनः

rakṣaḥpiśācānhimavānguhyakāngandhamādanaḥdhruvaḥ sarvāṇi bhūtāni viṣṇurlokāñjanārdanaḥ

इङ्गितज्ञाश्च मगधाः प्रेक्षितज्ञाश्च कोसलाःअर्धोक्ताः कुरुपाञ्चालाः शाल्वाः कृत्स्नानुशासनाःपार्वतीयाश्च विषमा यथैव गिरयस्तथा

iṅgitajñāśca magadhāḥ prekṣitajñāśca kosalāḥardhoktāḥ kurupāñcālāḥ śālvāḥ kṛtsnānuśāsanāḥpārvatīyāśca viṣamā yathaiva girayastathā

सर्वज्ञा यवना राजञ्शूराश्चैव विशेषतःम्लेच्छाः स्वसंज्ञानियता नानुक्त इतरो जनः

sarvajñā yavanā rājañśūrāścaiva viśeṣataḥmlecchāḥ svasaṃjñāniyatā nānukta itaro janaḥ

प्रतिरब्धास्तु बाह्लीका न च केचन मद्रकाःस त्वमेतादृशः शल्य नोत्तरं वक्तुमर्हसि

pratirabdhāstu bāhlīkā na ca kecana madrakāḥsa tvametādṛśaḥ śalya nottaraṃ vaktumarhasi

एतज्ज्ञात्वा जोषमास्स्व प्रतीपं मा स्म वै कृथाःस त्वां पूर्वमहं हत्वा हनिष्ये केशवार्जुनौ

etajjñātvā joṣamāssva pratīpaṃ mā sma vai kṛthāḥsa tvāṃ pūrvamahaṃ hatvā haniṣye keśavārjunau

शल्य उवाच · śalya uvāca

आतुराणां परित्यागः स्वदारसुतविक्रयःअङ्गेषु वर्तते कर्ण येषामधिपतिर्भवान्

āturāṇāṃ parityāgaḥ svadārasutavikrayaḥaṅgeṣu vartate karṇa yeṣāmadhipatirbhavān

रथातिरथसंख्यायां यत्त्वा भीष्मस्तदाब्रवीत्तान्विदित्वात्मनो दोषान्निर्मन्युर्भव मा क्रुधः

rathātirathasaṃkhyāyāṃ yattvā bhīṣmastadābravīttānviditvātmano doṣānnirmanyurbhava mā krudhaḥ

सर्वत्र ब्राह्मणाः सन्ति सन्ति सर्वत्र क्षत्रियाःवैश्याः शूद्रास्तथा कर्ण स्त्रियः साध्व्यश्च सुव्रताः

sarvatra brāhmaṇāḥ santi santi sarvatra kṣatriyāḥvaiśyāḥ śūdrāstathā karṇa striyaḥ sādhvyaśca suvratāḥ

रमन्ते चोपहासेन पुरुषाः पुरुषैः सहअन्योन्यमवतक्षन्तो देशे देशे समैथुनाः

ramante copahāsena puruṣāḥ puruṣaiḥ sahaanyonyamavatakṣanto deśe deśe samaithunāḥ

परवाच्येषु निपुणः सर्वो भवति सर्वदाआत्मवाच्यं न जानीते जानन्नपि विमुह्यति

paravācyeṣu nipuṇaḥ sarvo bhavati sarvadāātmavācyaṃ na jānīte jānannapi vimuhyati

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

कर्णोऽपि नोत्तरं प्राह शल्योऽप्यभिमुखः परान्पुनः प्रहस्य राधेयः पुनर्याहीत्यचोदयत्

karṇo'pi nottaraṃ prāha śalyo'pyabhimukhaḥ parānpunaḥ prahasya rādheyaḥ punaryāhītyacodayat