Parva.Adhyaya 9.44

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततोऽभिषेकसंभारान्सर्वान्संभृत्य शास्त्रतःबृहस्पतिः समिद्धेऽग्नौ जुहावाज्यं यथाविधि

tato'bhiṣekasaṃbhārānsarvānsaṃbhṛtya śāstrataḥbṛhaspatiḥ samiddhe'gnau juhāvājyaṃ yathāvidhi

ततो हिमवता दत्ते मणिप्रवरशोभितेदिव्यरत्नाचिते दिव्ये निषण्णः परमासने

tato himavatā datte maṇipravaraśobhitedivyaratnācite divye niṣaṇṇaḥ paramāsane

सर्वमङ्गलसंभारैर्विधिमन्त्रपुरस्कृतम्आभिषेचनिकं द्रव्यं गृहीत्वा देवतागणाः

sarvamaṅgalasaṃbhārairvidhimantrapuraskṛtamābhiṣecanikaṃ dravyaṃ gṛhītvā devatāgaṇāḥ

इन्द्राविष्णू महावीर्यौ सूर्याचन्द्रमसौ तथाधाता चैव विधाता च तथा चैवानिलानलौ

indrāviṣṇū mahāvīryau sūryācandramasau tathādhātā caiva vidhātā ca tathā caivānilānalau

पूष्णा भगेनार्यम्णा च अंशेन च विवस्वतारुद्रश्च सहितो धीमान्मित्रेण वरुणेन च

pūṣṇā bhagenāryamṇā ca aṃśena ca vivasvatārudraśca sahito dhīmānmitreṇa varuṇena ca

रुद्रैर्वसुभिरादित्यैरश्विभ्यां च वृतः प्रभुःविश्वेदेवैर्मरुद्भिश्च साध्यैश्च पितृभिः सह

rudrairvasubhirādityairaśvibhyāṃ ca vṛtaḥ prabhuḥviśvedevairmarudbhiśca sādhyaiśca pitṛbhiḥ saha

गन्धर्वैरप्सरोभिश्च यक्षराक्षसपन्नगैःदेवर्षिभिरसंख्येयैस्तथा ब्रह्मर्षिभिर्वरैः

gandharvairapsarobhiśca yakṣarākṣasapannagaiḥdevarṣibhirasaṃkhyeyaistathā brahmarṣibhirvaraiḥ

वैखानसैर्वालखिल्यैर्वाय्वाहारैर्मरीचिपैःभृगुभिश्चाङ्गिरोभिश्च यतिभिश्च महात्मभिःसर्वैर्विद्याधरैः पुण्यैर्योगसिद्धैस्तथा वृतः

vaikhānasairvālakhilyairvāyvāhārairmarīcipaiḥbhṛgubhiścāṅgirobhiśca yatibhiśca mahātmabhiḥsarvairvidyādharaiḥ puṇyairyogasiddhaistathā vṛtaḥ

पितामहः पुलस्त्यश्च पुलहश्च महातपाःअङ्गिराः कश्यपोऽत्रिश्च मरीचिर्भृगुरेव च

pitāmahaḥ pulastyaśca pulahaśca mahātapāḥaṅgirāḥ kaśyapo'triśca marīcirbhṛgureva ca

क्रतुर्हरः प्रचेताश्च मनुर्दक्षस्तथैव चऋतवश्च ग्रहाश्चैव ज्योतींषि च विशां पते

kraturharaḥ pracetāśca manurdakṣastathaiva caṛtavaśca grahāścaiva jyotīṃṣi ca viśāṃ pate

मूर्तिमत्यश्च सरितो वेदाश्चैव सनातनाःसमुद्राश्च ह्रदाश्चैव तीर्थानि विविधानि चपृथिवी द्यौर्दिशश्चैव पादपाश्च जनाधिप

mūrtimatyaśca sarito vedāścaiva sanātanāḥsamudrāśca hradāścaiva tīrthāni vividhāni capṛthivī dyaurdiśaścaiva pādapāśca janādhipa

अदितिर्देवमाता च ह्रीः श्रीः स्वाहा सरस्वतीउमा शची सिनीवाली तथा चानुमतिः कुहूःराका च धिषणा चैव पत्न्यश्चान्या दिवौकसाम्

aditirdevamātā ca hrīḥ śrīḥ svāhā sarasvatīumā śacī sinīvālī tathā cānumatiḥ kuhūḥrākā ca dhiṣaṇā caiva patnyaścānyā divaukasām

हिमवांश्चैव विन्ध्यश्च मेरुश्चानेकशृङ्गवान्ऐरावतः सानुचरः कलाः काष्ठास्तथैव चमासार्धमासा ऋतवस्तथा रात्र्यहनी नृप

himavāṃścaiva vindhyaśca meruścānekaśṛṅgavānairāvataḥ sānucaraḥ kalāḥ kāṣṭhāstathaiva camāsārdhamāsā ṛtavastathā rātryahanī nṛpa

उच्चैःश्रवा हयश्रेष्ठो नागराजश्च वामनःअरुणो गरुडश्चैव वृक्षाश्चौषधिभिः सह

uccaiḥśravā hayaśreṣṭho nāgarājaśca vāmanaḥaruṇo garuḍaścaiva vṛkṣāścauṣadhibhiḥ saha

धर्मश्च भगवान्देवः समाजग्मुर्हि संगताःकालो यमश्च मृत्युश्च यमस्यानुचराश्च ये

dharmaśca bhagavāndevaḥ samājagmurhi saṃgatāḥkālo yamaśca mṛtyuśca yamasyānucarāśca ye

बहुलत्वाच्च नोक्ता ये विविधा देवतागणाःते कुमाराभिषेकार्थं समाजग्मुस्ततस्ततः

bahulatvācca noktā ye vividhā devatāgaṇāḥte kumārābhiṣekārthaṃ samājagmustatastataḥ

जगृहुस्ते तदा राजन्सर्व एव दिवौकसःआभिषेचनिकं भाण्डं मङ्गलानि च सर्वशः

jagṛhuste tadā rājansarva eva divaukasaḥābhiṣecanikaṃ bhāṇḍaṃ maṅgalāni ca sarvaśaḥ

दिव्यसंभारसंयुक्तैः कलशैः काञ्चनैर्नृपसरस्वतीभिः पुण्याभिर्दिव्यतोयाभिरेव तु

divyasaṃbhārasaṃyuktaiḥ kalaśaiḥ kāñcanairnṛpasarasvatībhiḥ puṇyābhirdivyatoyābhireva tu

अभ्यषिञ्चन्कुमारं वै संप्रहृष्टा दिवौकसःसेनापतिं महात्मानमसुराणां भयावहम्

abhyaṣiñcankumāraṃ vai saṃprahṛṣṭā divaukasaḥsenāpatiṃ mahātmānamasurāṇāṃ bhayāvaham

पुरा यथा महाराज वरुणं वै जलेश्वरम्तथाभ्यषिञ्चद्भगवान्ब्रह्मा लोकपितामहःकश्यपश्च महातेजा ये चान्ये नानुकीर्तिताः

purā yathā mahārāja varuṇaṃ vai jaleśvaramtathābhyaṣiñcadbhagavānbrahmā lokapitāmahaḥkaśyapaśca mahātejā ye cānye nānukīrtitāḥ

तस्मै ब्रह्मा ददौ प्रीतो बलिनो वातरंहसःकामवीर्यधरान्सिद्धान्महापारिषदान्प्रभुः

tasmai brahmā dadau prīto balino vātaraṃhasaḥkāmavīryadharānsiddhānmahāpāriṣadānprabhuḥ

नन्दिषेणं लोहिताक्षं घण्टाकर्णं च संमतम्चतुर्थमस्यानुचरं ख्यातं कुमुदमालिनम्

nandiṣeṇaṃ lohitākṣaṃ ghaṇṭākarṇaṃ ca saṃmatamcaturthamasyānucaraṃ khyātaṃ kumudamālinam

ततः स्थाणुं महावेगं महापारिषदं क्रतुम्मायाशतधरं कामं कामवीर्यबलान्वितम्ददौ स्कन्दाय राजेन्द्र सुरारिविनिबर्हणम्

tataḥ sthāṇuṃ mahāvegaṃ mahāpāriṣadaṃ kratummāyāśatadharaṃ kāmaṃ kāmavīryabalānvitamdadau skandāya rājendra surārivinibarhaṇam

स हि देवासुरे युद्धे दैत्यानां भीमकर्मणाम्जघान दोर्भ्यां संक्रुद्धः प्रयुतानि चतुर्दश

sa hi devāsure yuddhe daityānāṃ bhīmakarmaṇāmjaghāna dorbhyāṃ saṃkruddhaḥ prayutāni caturdaśa

तथा देवा ददुस्तस्मै सेनां नैरृतसंकुलाम्देवशत्रुक्षयकरीमजय्यां विश्वरूपिणीम्

tathā devā dadustasmai senāṃ nairṛtasaṃkulāmdevaśatrukṣayakarīmajayyāṃ viśvarūpiṇīm

जयशब्दं ततश्चक्रुर्देवाः सर्वे सवासवाःगन्धर्वयक्षरक्षांसि मुनयः पितरस्तथा

jayaśabdaṃ tataścakrurdevāḥ sarve savāsavāḥgandharvayakṣarakṣāṃsi munayaḥ pitarastathā

यमः प्रादादनुचरौ यमकालोपमावुभौउन्माथं च प्रमाथं च महावीर्यौ महाद्युती

yamaḥ prādādanucarau yamakālopamāvubhauunmāthaṃ ca pramāthaṃ ca mahāvīryau mahādyutī

सुभ्राजो भास्करश्चैव यौ तौ सूर्यानुयायिनौतौ सूर्यः कार्त्तिकेयाय ददौ प्रीतः प्रतापवान्

subhrājo bhāskaraścaiva yau tau sūryānuyāyinautau sūryaḥ kārttikeyāya dadau prītaḥ pratāpavān

कैलासशृङ्गसंकाशौ श्वेतमाल्यानुलेपनौसोमोऽप्यनुचरौ प्रादान्मणिं सुमणिमेव च

kailāsaśṛṅgasaṃkāśau śvetamālyānulepanausomo'pyanucarau prādānmaṇiṃ sumaṇimeva ca

ज्वालाजिह्वं तथा ज्योतिरात्मजाय हुताशनःददावनुचरौ शूरौ परसैन्यप्रमाथिनौ

jvālājihvaṃ tathā jyotirātmajāya hutāśanaḥdadāvanucarau śūrau parasainyapramāthinau

परिघं च वटं चैव भीमं च सुमहाबलम्दहतिं दहनं चैव प्रचण्डौ वीर्यसंमतौअंशोऽप्यनुचरान्पञ्च ददौ स्कन्दाय धीमते

parighaṃ ca vaṭaṃ caiva bhīmaṃ ca sumahābalamdahatiṃ dahanaṃ caiva pracaṇḍau vīryasaṃmatauaṃśo'pyanucarānpañca dadau skandāya dhīmate

उत्क्रोशं पङ्कजं चैव वज्रदण्डधरावुभौददावनलपुत्राय वासवः परवीरहातौ हि शत्रून्महेन्द्रस्य जघ्नतुः समरे बहून्

utkrośaṃ paṅkajaṃ caiva vajradaṇḍadharāvubhaudadāvanalaputrāya vāsavaḥ paravīrahātau hi śatrūnmahendrasya jaghnatuḥ samare bahūn

चक्रं विक्रमकं चैव संक्रमं च महाबलम्स्कन्दाय त्रीननुचरान्ददौ विष्णुर्महायशाः

cakraṃ vikramakaṃ caiva saṃkramaṃ ca mahābalamskandāya trīnanucarāndadau viṣṇurmahāyaśāḥ

वर्धनं नन्दनं चैव सर्वविद्याविशारदौस्कन्दाय ददतुः प्रीतावश्विनौ भरतर्षभ

vardhanaṃ nandanaṃ caiva sarvavidyāviśāradauskandāya dadatuḥ prītāvaśvinau bharatarṣabha

कुन्दनं कुसुमं चैव कुमुदं च महायशाःडम्बराडम्बरौ चैव ददौ धाता महात्मने

kundanaṃ kusumaṃ caiva kumudaṃ ca mahāyaśāḥḍambarāḍambarau caiva dadau dhātā mahātmane

वक्रानुवक्रौ बलिनौ मेषवक्त्रौ बलोत्कटौददौ त्वष्टा महामायौ स्कन्दायानुचरौ वरौ

vakrānuvakrau balinau meṣavaktrau balotkaṭaudadau tvaṣṭā mahāmāyau skandāyānucarau varau

सुव्रतं सत्यसंधं च ददौ मित्रो महात्मनेकुमाराय महात्मानौ तपोविद्याधरौ प्रभुः

suvrataṃ satyasaṃdhaṃ ca dadau mitro mahātmanekumārāya mahātmānau tapovidyādharau prabhuḥ

सुदर्शनीयौ वरदौ त्रिषु लोकेषु विश्रुतौसुप्रभं च महात्मानं शुभकर्माणमेव चकार्त्तिकेयाय संप्रादाद्विधाता लोकविश्रुतौ

sudarśanīyau varadau triṣu lokeṣu viśrutausuprabhaṃ ca mahātmānaṃ śubhakarmāṇameva cakārttikeyāya saṃprādādvidhātā lokaviśrutau

पालितकं कालिकं च महामायाविनावुभौपूषा च पार्षदौ प्रादात्कार्त्तिकेयाय भारत

pālitakaṃ kālikaṃ ca mahāmāyāvināvubhaupūṣā ca pārṣadau prādātkārttikeyāya bhārata

बलं चातिबलं चैव महावक्त्रौ महाबलौप्रददौ कार्त्तिकेयाय वायुर्भरतसत्तम

balaṃ cātibalaṃ caiva mahāvaktrau mahābalaupradadau kārttikeyāya vāyurbharatasattama

घसं चातिघसं चैव तिमिवक्त्रौ महाबलौप्रददौ कार्त्तिकेयाय वरुणः सत्यसंगरः

ghasaṃ cātighasaṃ caiva timivaktrau mahābalaupradadau kārttikeyāya varuṇaḥ satyasaṃgaraḥ

सुवर्चसं महात्मानं तथैवाप्यतिवर्चसम्हिमवान्प्रददौ राजन्हुताशनसुताय वै

suvarcasaṃ mahātmānaṃ tathaivāpyativarcasamhimavānpradadau rājanhutāśanasutāya vai

काञ्चनं च महात्मानं मेघमालिनमेव चददावनुचरौ मेरुरग्निपुत्राय भारत

kāñcanaṃ ca mahātmānaṃ meghamālinameva cadadāvanucarau meruragniputrāya bhārata

स्थिरं चातिस्थिरं चैव मेरुरेवापरौ ददौमहात्मनेऽग्निपुत्राय महाबलपराक्रमौ

sthiraṃ cātisthiraṃ caiva merurevāparau dadaumahātmane'gniputrāya mahābalaparākramau

उच्छ्रितं चातिशृङ्गं च महापाषाणयोधिनौप्रददावग्निपुत्राय विन्ध्यः पारिषदावुभौ

ucchritaṃ cātiśṛṅgaṃ ca mahāpāṣāṇayodhinaupradadāvagniputrāya vindhyaḥ pāriṣadāvubhau

संग्रहं विग्रहं चैव समुद्रोऽपि गदाधरौप्रददावग्निपुत्राय महापारिषदावुभौ

saṃgrahaṃ vigrahaṃ caiva samudro'pi gadādharaupradadāvagniputrāya mahāpāriṣadāvubhau

उन्मादं पुष्पदन्तं च शङ्कुकर्णं तथैव चप्रददावग्निपुत्राय पार्वती शुभदर्शना

unmādaṃ puṣpadantaṃ ca śaṅkukarṇaṃ tathaiva capradadāvagniputrāya pārvatī śubhadarśanā

जयं महाजयं चैव नागौ ज्वलनसूनवेप्रददौ पुरुषव्याघ्र वासुकिः पन्नगेश्वरः

jayaṃ mahājayaṃ caiva nāgau jvalanasūnavepradadau puruṣavyāghra vāsukiḥ pannageśvaraḥ

एवं साध्याश्च रुद्राश्च वसवः पितरस्तथासागराः सरितश्चैव गिरयश्च महाबलाः

evaṃ sādhyāśca rudrāśca vasavaḥ pitarastathāsāgarāḥ saritaścaiva girayaśca mahābalāḥ

ददुः सेनागणाध्यक्षाञ्शूलपट्टिशधारिणःदिव्यप्रहरणोपेतान्नानावेषविभूषितान्

daduḥ senāgaṇādhyakṣāñśūlapaṭṭiśadhāriṇaḥdivyapraharaṇopetānnānāveṣavibhūṣitān

शृणु नामानि चान्येषां येऽन्ये स्कन्दस्य सैनिकाःविविधायुधसंपन्नाश्चित्राभरणवर्मिणः

śṛṇu nāmāni cānyeṣāṃ ye'nye skandasya sainikāḥvividhāyudhasaṃpannāścitrābharaṇavarmiṇaḥ

शङ्कुकर्णो निकुम्भश्च पद्मः कुमुद एव चअनन्तो द्वादशभुजस्तथा कृष्णोपकृष्णकौ

śaṅkukarṇo nikumbhaśca padmaḥ kumuda eva caananto dvādaśabhujastathā kṛṣṇopakṛṣṇakau

द्रोणश्रवाः कपिस्कन्धः काञ्चनाक्षो जलंधमःअक्षसंतर्जनो राजन्कुनदीकस्तमोभ्रकृत्

droṇaśravāḥ kapiskandhaḥ kāñcanākṣo jalaṃdhamaḥakṣasaṃtarjano rājankunadīkastamobhrakṛt

एकाक्षो द्वादशाक्षश्च तथैवैकजटः प्रभुःसहस्रबाहुर्विकटो व्याघ्राक्षः क्षितिकम्पनः

ekākṣo dvādaśākṣaśca tathaivaikajaṭaḥ prabhuḥsahasrabāhurvikaṭo vyāghrākṣaḥ kṣitikampanaḥ

पुण्यनामा सुनामा च सुवक्त्रः प्रियदर्शनःपरिश्रुतः कोकनदः प्रियमाल्यानुलेपनः

puṇyanāmā sunāmā ca suvaktraḥ priyadarśanaḥpariśrutaḥ kokanadaḥ priyamālyānulepanaḥ

अजोदरो गजशिराः स्कन्धाक्षः शतलोचनःज्वालाजिह्वः करालश्च सितकेशो जटी हरिः

ajodaro gajaśirāḥ skandhākṣaḥ śatalocanaḥjvālājihvaḥ karālaśca sitakeśo jaṭī hariḥ

चतुर्दंष्ट्रोऽष्टजिह्वश्च मेघनादः पृथुश्रवाःविद्युदक्षो धनुर्वक्त्रो जठरो मारुताशनः

caturdaṃṣṭro'ṣṭajihvaśca meghanādaḥ pṛthuśravāḥvidyudakṣo dhanurvaktro jaṭharo mārutāśanaḥ

उदराक्षो झषाक्षश्च वज्रनाभो वसुप्रभःसमुद्रवेगो राजेन्द्र शैलकम्पी तथैव च

udarākṣo jhaṣākṣaśca vajranābho vasuprabhaḥsamudravego rājendra śailakampī tathaiva ca

पुत्रमेषः प्रवाहश्च तथा नन्दोपनन्दकौधूम्रः श्वेतः कलिङ्गश्च सिद्धार्थो वरदस्तथा

putrameṣaḥ pravāhaśca tathā nandopanandakaudhūmraḥ śvetaḥ kaliṅgaśca siddhārtho varadastathā

प्रियकश्चैव नन्दश्च गोनन्दश्च प्रतापवान्आनन्दश्च प्रमोदश्च स्वस्तिको ध्रुवकस्तथा

priyakaścaiva nandaśca gonandaśca pratāpavānānandaśca pramodaśca svastiko dhruvakastathā

क्षेमवापः सुजातश्च सिद्धयात्रश्च भारतगोव्रजः कनकापीडो महापारिषदेश्वरः

kṣemavāpaḥ sujātaśca siddhayātraśca bhāratagovrajaḥ kanakāpīḍo mahāpāriṣadeśvaraḥ

गायनो हसनश्चैव बाणः खड्गश्च वीर्यवान्वैताली चातिताली च तथा कतिकवातिकौ

gāyano hasanaścaiva bāṇaḥ khaḍgaśca vīryavānvaitālī cātitālī ca tathā katikavātikau

हंसजः पङ्कदिग्धाङ्गः समुद्रोन्मादनश्च हरणोत्कटः प्रहासश्च श्वेतशीर्षश्च नन्दकः

haṃsajaḥ paṅkadigdhāṅgaḥ samudronmādanaśca haraṇotkaṭaḥ prahāsaśca śvetaśīrṣaśca nandakaḥ

कालकण्ठः प्रभासश्च तथा कुम्भाण्डकोऽपरःकालकाक्षः सितश्चैव भूतलोन्मथनस्तथा

kālakaṇṭhaḥ prabhāsaśca tathā kumbhāṇḍako'paraḥkālakākṣaḥ sitaścaiva bhūtalonmathanastathā

यज्ञवाहः प्रवाहश्च देवयाजी च सोमपःसजालश्च महातेजाः क्रथक्राथौ च भारत

yajñavāhaḥ pravāhaśca devayājī ca somapaḥsajālaśca mahātejāḥ krathakrāthau ca bhārata

तुहनश्च तुहानश्च चित्रदेवश्च वीर्यवान्मधुरः सुप्रसादश्च किरीटी च महाबलः

tuhanaśca tuhānaśca citradevaśca vīryavānmadhuraḥ suprasādaśca kirīṭī ca mahābalaḥ

वसनो मधुवर्णश्च कलशोदर एव चधमन्तो मन्मथकरः सूचीवक्त्रश्च वीर्यवान्

vasano madhuvarṇaśca kalaśodara eva cadhamanto manmathakaraḥ sūcīvaktraśca vīryavān

श्वेतवक्त्रः सुवक्त्रश्च चारुवक्त्रश्च पाण्डुरःदण्डबाहुः सुबाहुश्च रजः कोकिलकस्तथा

śvetavaktraḥ suvaktraśca cāruvaktraśca pāṇḍuraḥdaṇḍabāhuḥ subāhuśca rajaḥ kokilakastathā

अचलः कनकाक्षश्च बालानामयिकः प्रभुःसंचारकः कोकनदो गृध्रवक्त्रश्च जम्बुकः

acalaḥ kanakākṣaśca bālānāmayikaḥ prabhuḥsaṃcārakaḥ kokanado gṛdhravaktraśca jambukaḥ

लोहाशवक्त्रो जठरः कुम्भवक्त्रश्च कुण्डकःमद्गुग्रीवश्च कृष्णौजा हंसवक्त्रश्च चन्द्रभाः

lohāśavaktro jaṭharaḥ kumbhavaktraśca kuṇḍakaḥmadgugrīvaśca kṛṣṇaujā haṃsavaktraśca candrabhāḥ

पाणिकूर्मा च शम्बूकः पञ्चवक्त्रश्च शिक्षकःचाषवक्त्रश्च जम्बूकः शाकवक्त्रश्च कुण्डकः

pāṇikūrmā ca śambūkaḥ pañcavaktraśca śikṣakaḥcāṣavaktraśca jambūkaḥ śākavaktraśca kuṇḍakaḥ

योगयुक्ता महात्मानः सततं ब्राह्मणप्रियाःपैतामहा महात्मानो महापारिषदाश्च हयौवनस्थाश्च बालाश्च वृद्धाश्च जनमेजय

yogayuktā mahātmānaḥ satataṃ brāhmaṇapriyāḥpaitāmahā mahātmāno mahāpāriṣadāśca hayauvanasthāśca bālāśca vṛddhāśca janamejaya

सहस्रशः पारिषदाः कुमारमुपतस्थिरेवक्त्रैर्नानाविधैर्ये तु शृणु ताञ्जनमेजय

sahasraśaḥ pāriṣadāḥ kumāramupatasthirevaktrairnānāvidhairye tu śṛṇu tāñjanamejaya

कूर्मकुक्कुटवक्त्राश्च शशोलूकमुखास्तथाखरोष्ट्रवदनाश्चैव वराहवदनास्तथा

kūrmakukkuṭavaktrāśca śaśolūkamukhāstathākharoṣṭravadanāścaiva varāhavadanāstathā

मनुष्यमेषवक्त्राश्च सृगालवदनास्तथाभीमा मकरवक्त्राश्च शिंशुमारमुखास्तथा

manuṣyameṣavaktrāśca sṛgālavadanāstathābhīmā makaravaktrāśca śiṃśumāramukhāstathā

मार्जारशशवक्त्राश्च दीर्घवक्त्राश्च भारतनकुलोलूकवक्त्राश्च श्ववक्त्राश्च तथापरे

mārjāraśaśavaktrāśca dīrghavaktrāśca bhāratanakulolūkavaktrāśca śvavaktrāśca tathāpare

आखुबभ्रुकवक्त्राश्च मयूरवदनास्तथामत्स्यमेषाननाश्चान्ये अजाविमहिषाननाः

ākhubabhrukavaktrāśca mayūravadanāstathāmatsyameṣānanāścānye ajāvimahiṣānanāḥ

ऋक्षशार्दूलवक्त्राश्च द्वीपिसिंहाननास्तथाभीमा गजाननाश्चैव तथा नक्रमुखाः परे

ṛkṣaśārdūlavaktrāśca dvīpisiṃhānanāstathābhīmā gajānanāścaiva tathā nakramukhāḥ pare

गरुडाननाः खड्गमुखा वृककाकमुखास्तथागोखरोष्ट्रमुखाश्चान्ये वृषदंशमुखास्तथा

garuḍānanāḥ khaḍgamukhā vṛkakākamukhāstathāgokharoṣṭramukhāścānye vṛṣadaṃśamukhāstathā

महाजठरपादाङ्गास्तारकाक्षाश्च भारतपारावतमुखाश्चान्ये तथा वृषमुखाः परे

mahājaṭharapādāṅgāstārakākṣāśca bhāratapārāvatamukhāścānye tathā vṛṣamukhāḥ pare

कोकिलावदनाश्चान्ये श्येनतित्तिरिकाननाःकृकलासमुखाश्चैव विरजोम्बरधारिणः

kokilāvadanāścānye śyenatittirikānanāḥkṛkalāsamukhāścaiva virajombaradhāriṇaḥ

व्यालवक्त्राः शूलमुखाश्चण्डवक्त्राः शताननाःआशीविषाश्चीरधरा गोनासावरणास्तथा

vyālavaktrāḥ śūlamukhāścaṇḍavaktrāḥ śatānanāḥāśīviṣāścīradharā gonāsāvaraṇāstathā

स्थूलोदराः कृशाङ्गाश्च स्थूलाङ्गाश्च कृशोदराःह्रस्वग्रीवा महाकर्णा नानाव्यालविभूषिताः

sthūlodarāḥ kṛśāṅgāśca sthūlāṅgāśca kṛśodarāḥhrasvagrīvā mahākarṇā nānāvyālavibhūṣitāḥ

गजेन्द्रचर्मवसनास्तथा कृष्णाजिनाम्बराःस्कन्धेमुखा महाराज तथा ह्युदरतोमुखाः

gajendracarmavasanāstathā kṛṣṇājināmbarāḥskandhemukhā mahārāja tathā hyudaratomukhāḥ

पृष्ठेमुखा हनुमुखास्तथा जङ्घामुखा अपिपार्श्वाननाश्च बहवो नानादेशमुखास्तथा

pṛṣṭhemukhā hanumukhāstathā jaṅghāmukhā apipārśvānanāśca bahavo nānādeśamukhāstathā

तथा कीटपतंगानां सदृशास्या गणेश्वराःनानाव्यालमुखाश्चान्ये बहुबाहुशिरोधराः

tathā kīṭapataṃgānāṃ sadṛśāsyā gaṇeśvarāḥnānāvyālamukhāścānye bahubāhuśirodharāḥ

नानावृक्षभुजाः केचित्कटिशीर्षास्तथापरेभुजंगभोगवदना नानागुल्मनिवासिनः

nānāvṛkṣabhujāḥ kecitkaṭiśīrṣāstathāparebhujaṃgabhogavadanā nānāgulmanivāsinaḥ

चीरसंवृतगात्राश्च तथा फलकवाससःनानावेषधराश्चैव चर्मवासस एव च

cīrasaṃvṛtagātrāśca tathā phalakavāsasaḥnānāveṣadharāścaiva carmavāsasa eva ca

उष्णीषिणो मुकुटिनः कम्बुग्रीवाः सुवर्चसःकिरीटिनः पञ्चशिखास्तथा कठिनमूर्धजाः

uṣṇīṣiṇo mukuṭinaḥ kambugrīvāḥ suvarcasaḥkirīṭinaḥ pañcaśikhāstathā kaṭhinamūrdhajāḥ

त्रिशिखा द्विशिखाश्चैव तथा सप्तशिखाः परेशिखण्डिनो मुकुटिनो मुण्डाश्च जटिलास्तथा

triśikhā dviśikhāścaiva tathā saptaśikhāḥ pareśikhaṇḍino mukuṭino muṇḍāśca jaṭilāstathā

चित्रमाल्यधराः केचित्केचिद्रोमाननास्तथादिव्यमाल्याम्बरधराः सततं प्रियविग्रहाः

citramālyadharāḥ kecitkecidromānanāstathādivyamālyāmbaradharāḥ satataṃ priyavigrahāḥ

कृष्णा निर्मांसवक्त्राश्च दीर्घपृष्ठा निरूदराःस्थूलपृष्ठा ह्रस्वपृष्ठाः प्रलम्बोदरमेहनाः

kṛṣṇā nirmāṃsavaktrāśca dīrghapṛṣṭhā nirūdarāḥsthūlapṛṣṭhā hrasvapṛṣṭhāḥ pralambodaramehanāḥ

महाभुजा ह्रस्वभुजा ह्रस्वगात्राश्च वामनाःकुब्जाश्च दीर्घजङ्घाश्च हस्तिकर्णशिरोधराः

mahābhujā hrasvabhujā hrasvagātrāśca vāmanāḥkubjāśca dīrghajaṅghāśca hastikarṇaśirodharāḥ

हस्तिनासाः कूर्मनासा वृकनासास्तथापरेदीर्घोष्ठा दीर्घजिह्वाश्च विकराला ह्यधोमुखाः

hastināsāḥ kūrmanāsā vṛkanāsāstathāparedīrghoṣṭhā dīrghajihvāśca vikarālā hyadhomukhāḥ

महादंष्ट्रा ह्रस्वदंष्ट्राश्चतुर्दंष्ट्रास्तथापरेवारणेन्द्रनिभाश्चान्ये भीमा राजन्सहस्रशः

mahādaṃṣṭrā hrasvadaṃṣṭrāścaturdaṃṣṭrāstathāparevāraṇendranibhāścānye bhīmā rājansahasraśaḥ

सुविभक्तशरीराश्च दीप्तिमन्तः स्वलंकृताःपिङ्गाक्षाः शङ्कुकर्णाश्च वक्रनासाश्च भारत

suvibhaktaśarīrāśca dīptimantaḥ svalaṃkṛtāḥpiṅgākṣāḥ śaṅkukarṇāśca vakranāsāśca bhārata

पृथुदंष्ट्रा महादंष्ट्राः स्थूलौष्ठा हरिमूर्धजाःनानापादौष्ठदंष्ट्राश्च नानाहस्तशिरोधराःनानावर्मभिराच्छन्ना नानाभाषाश्च भारत

pṛthudaṃṣṭrā mahādaṃṣṭrāḥ sthūlauṣṭhā harimūrdhajāḥnānāpādauṣṭhadaṃṣṭrāśca nānāhastaśirodharāḥnānāvarmabhirācchannā nānābhāṣāśca bhārata

कुशला देशभाषासु जल्पन्तोऽन्योन्यमीश्वराःहृष्टाः परिपतन्ति स्म महापारिषदास्तथा

kuśalā deśabhāṣāsu jalpanto'nyonyamīśvarāḥhṛṣṭāḥ paripatanti sma mahāpāriṣadāstathā

दीर्घग्रीवा दीर्घनखा दीर्घपादशिरोभुजाःपिङ्गाक्षा नीलकण्ठाश्च लम्बकर्णाश्च भारत

dīrghagrīvā dīrghanakhā dīrghapādaśirobhujāḥpiṅgākṣā nīlakaṇṭhāśca lambakarṇāśca bhārata

वृकोदरनिभाश्चैव केचिदञ्जनसंनिभाःश्वेताङ्गा लोहितग्रीवाः पिङ्गाक्षाश्च तथापरेकल्माषा बहवो राजंश्चित्रवर्णाश्च भारत

vṛkodaranibhāścaiva kecidañjanasaṃnibhāḥśvetāṅgā lohitagrīvāḥ piṅgākṣāśca tathāparekalmāṣā bahavo rājaṃścitravarṇāśca bhārata

चामरापीडकनिभाः श्वेतलोहितराजयःनानावर्णाः सवर्णाश्च मयूरसदृशप्रभाः

cāmarāpīḍakanibhāḥ śvetalohitarājayaḥnānāvarṇāḥ savarṇāśca mayūrasadṛśaprabhāḥ

पुनः प्रहरणान्येषां कीर्त्यमानानि मे शृणुशेषैः कृतं पारिषदैरायुधानां परिग्रहम्

punaḥ praharaṇānyeṣāṃ kīrtyamānāni me śṛṇuśeṣaiḥ kṛtaṃ pāriṣadairāyudhānāṃ parigraham

पाशोद्यतकराः केचिद्व्यादितास्याः खराननाःपृथ्वक्षा नीलकण्ठाश्च तथा परिघबाहवः

pāśodyatakarāḥ kecidvyāditāsyāḥ kharānanāḥpṛthvakṣā nīlakaṇṭhāśca tathā parighabāhavaḥ

शतघ्नीचक्रहस्ताश्च तथा मुसलपाणयःशूलासिहस्ताश्च तथा महाकाया महाबलाः

śataghnīcakrahastāśca tathā musalapāṇayaḥśūlāsihastāśca tathā mahākāyā mahābalāḥ

गदाभुशुण्डिहस्ताश्च तथा तोमरपाणयःअसिमुद्गरहस्ताश्च दण्डहस्ताश्च भारत

gadābhuśuṇḍihastāśca tathā tomarapāṇayaḥasimudgarahastāśca daṇḍahastāśca bhārata

आयुधैर्विविधैर्घोरैर्महात्मानो महाजवाःमहाबला महावेगा महापारिषदास्तथा

āyudhairvividhairghorairmahātmāno mahājavāḥmahābalā mahāvegā mahāpāriṣadāstathā

अभिषेकं कुमारस्य दृष्ट्वा हृष्टा रणप्रियाःघण्टाजालपिनद्धाङ्गा ननृतुस्ते महौजसः

abhiṣekaṃ kumārasya dṛṣṭvā hṛṣṭā raṇapriyāḥghaṇṭājālapinaddhāṅgā nanṛtuste mahaujasaḥ

एते चान्ये च बहवो महापारिषदा नृपउपतस्थुर्महात्मानं कार्त्तिकेयं यशस्विनम्

ete cānye ca bahavo mahāpāriṣadā nṛpaupatasthurmahātmānaṃ kārttikeyaṃ yaśasvinam

दिव्याश्चाप्यान्तरिक्षाश्च पार्थिवाश्चानिलोपमाःव्यादिष्टा दैवतैः शूराः स्कन्दस्यानुचराभवन्

divyāścāpyāntarikṣāśca pārthivāścānilopamāḥvyādiṣṭā daivataiḥ śūrāḥ skandasyānucarābhavan

तादृशानां सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि चअभिषिक्तं महात्मानं परिवार्योपतस्थिरे

tādṛśānāṃ sahasrāṇi prayutānyarbudāni caabhiṣiktaṃ mahātmānaṃ parivāryopatasthire