Parva.Adhyaya 9.51

जनमेजय उवाच · janamejaya uvāca

कथं कुमारी भगवंस्तपोयुक्ता ह्यभूत्पुराकिमर्थं च तपस्तेपे को वास्या नियमोऽभवत्

kathaṃ kumārī bhagavaṃstapoyuktā hyabhūtpurākimarthaṃ ca tapastepe ko vāsyā niyamo'bhavat

सुदुष्करमिदं ब्रह्मंस्त्वत्तः श्रुतमनुत्तमम्आख्याहि तत्त्वमखिलं यथा तपसि सा स्थिता

suduṣkaramidaṃ brahmaṃstvattaḥ śrutamanuttamamākhyāhi tattvamakhilaṃ yathā tapasi sā sthitā

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ऋषिरासीन्महावीर्यः कुणिर्गार्ग्यो महायशाःस तप्त्वा विपुलं राजंस्तपो वै तपतां वरःमानसीं स सुतां सुभ्रूं समुत्पादितवान्विभुः

ṛṣirāsīnmahāvīryaḥ kuṇirgārgyo mahāyaśāḥsa taptvā vipulaṃ rājaṃstapo vai tapatāṃ varaḥmānasīṃ sa sutāṃ subhrūṃ samutpāditavānvibhuḥ

तां च दृष्ट्वा भृशं प्रीतः कुणिर्गार्ग्यो महायशाःजगाम त्रिदिवं राजन्संत्यज्येह कलेवरम्

tāṃ ca dṛṣṭvā bhṛśaṃ prītaḥ kuṇirgārgyo mahāyaśāḥjagāma tridivaṃ rājansaṃtyajyeha kalevaram

सुभ्रूः सा ह्यथ कल्याणी पुण्डरीकनिभेक्षणामहता तपसोग्रेण कृत्वाश्रममनिन्दिता

subhrūḥ sā hyatha kalyāṇī puṇḍarīkanibhekṣaṇāmahatā tapasogreṇa kṛtvāśramamaninditā

उपवासैः पूजयन्ती पितॄन्देवांश्च सा पुरातस्यास्तु तपसोग्रेण महान्कालोऽत्यगान्नृप

upavāsaiḥ pūjayantī pitṝndevāṃśca sā purātasyāstu tapasogreṇa mahānkālo'tyagānnṛpa

सा पित्रा दीयमानापि भर्त्रे नैच्छदनिन्दिताआत्मनः सदृशं सा तु भर्तारं नान्वपश्यत

sā pitrā dīyamānāpi bhartre naicchadaninditāātmanaḥ sadṛśaṃ sā tu bhartāraṃ nānvapaśyata

ततः सा तपसोग्रेण पीडयित्वात्मनस्तनुम्पितृदेवार्चनरता बभूव विजने वने

tataḥ sā tapasogreṇa pīḍayitvātmanastanumpitṛdevārcanaratā babhūva vijane vane

सात्मानं मन्यमानापि कृतकृत्यं श्रमान्वितावार्द्धकेन च राजेन्द्र तपसा चैव कर्शिता

sātmānaṃ manyamānāpi kṛtakṛtyaṃ śramānvitāvārddhakena ca rājendra tapasā caiva karśitā

सा नाशकद्यदा गन्तुं पदात्पदमपि स्वयम्चकार गमने बुद्धिं परलोकाय वै तदा

sā nāśakadyadā gantuṃ padātpadamapi svayamcakāra gamane buddhiṃ paralokāya vai tadā

मोक्तुकामां तु तां दृष्ट्वा शरीरं नारदोऽब्रवीत्असंस्कृतायाः कन्यायाः कुतो लोकास्तवानघे

moktukāmāṃ tu tāṃ dṛṣṭvā śarīraṃ nārado'bravītasaṃskṛtāyāḥ kanyāyāḥ kuto lokāstavānaghe

एवं हि श्रुतमस्माभिर्देवलोके महाव्रतेतपः परमकं प्राप्तं न तु लोकास्त्वया जिताः

evaṃ hi śrutamasmābhirdevaloke mahāvratetapaḥ paramakaṃ prāptaṃ na tu lokāstvayā jitāḥ

तन्नारदवचः श्रुत्वा साब्रवीदृषिसंसदितपसोऽर्धं प्रयच्छामि पाणिग्राहस्य सत्तमाः

tannāradavacaḥ śrutvā sābravīdṛṣisaṃsaditapaso'rdhaṃ prayacchāmi pāṇigrāhasya sattamāḥ

इत्युक्ते चास्या जग्राह पाणिं गालवसंभवःऋषिः प्राक्शृङ्गवान्नाम समयं चेदमब्रवीत्

ityukte cāsyā jagrāha pāṇiṃ gālavasaṃbhavaḥṛṣiḥ prākśṛṅgavānnāma samayaṃ cedamabravīt

समयेन तवाद्याहं पाणिं स्प्रक्ष्यामि शोभनेयद्येकरात्रं वस्तव्यं त्वया सह मयेति ह

samayena tavādyāhaṃ pāṇiṃ sprakṣyāmi śobhaneyadyekarātraṃ vastavyaṃ tvayā saha mayeti ha

तथेति सा प्रतिश्रुत्य तस्मै पाणिं ददौ तदाचक्रे च पाणिग्रहणं तस्योद्वाहं च गालविः

tatheti sā pratiśrutya tasmai pāṇiṃ dadau tadācakre ca pāṇigrahaṇaṃ tasyodvāhaṃ ca gālaviḥ

सा रात्रावभवद्राजंस्तरुणी देववर्णिनीदिव्याभरणवस्त्रा च दिव्यस्रगनुलेपना

sā rātrāvabhavadrājaṃstaruṇī devavarṇinīdivyābharaṇavastrā ca divyasraganulepanā

तां दृष्ट्वा गालविः प्रीतो दीपयन्तीमिवात्मनाउवास च क्षपामेकां प्रभाते साब्रवीच्च तम्

tāṃ dṛṣṭvā gālaviḥ prīto dīpayantīmivātmanāuvāsa ca kṣapāmekāṃ prabhāte sābravīcca tam

यस्त्वया समयो विप्र कृतो मे तपतां वरतेनोषितास्मि भद्रं ते स्वस्ति तेऽस्तु व्रजाम्यहम्

yastvayā samayo vipra kṛto me tapatāṃ varatenoṣitāsmi bhadraṃ te svasti te'stu vrajāmyaham

सानुज्ञाताब्रवीद्भूयो योऽस्मिंस्तीर्थे समाहितःवत्स्यते रजनीमेकां तर्पयित्वा दिवौकसः

sānujñātābravīdbhūyo yo'smiṃstīrthe samāhitaḥvatsyate rajanīmekāṃ tarpayitvā divaukasaḥ

चत्वारिंशतमष्टौ च द्वे चाष्टौ सम्यगाचरेत्यो ब्रह्मचर्यं वर्षाणि फलं तस्य लभेत सःएवमुक्त्वा ततः साध्वी देहं त्यक्त्वा दिवं गता

catvāriṃśatamaṣṭau ca dve cāṣṭau samyagācaretyo brahmacaryaṃ varṣāṇi phalaṃ tasya labheta saḥevamuktvā tataḥ sādhvī dehaṃ tyaktvā divaṃ gatā

ऋषिरप्यभवद्दीनस्तस्या रूपं विचिन्तयन्समयेन तपोऽर्धं च कृच्छ्रात्प्रतिगृहीतवान्

ṛṣirapyabhavaddīnastasyā rūpaṃ vicintayansamayena tapo'rdhaṃ ca kṛcchrātpratigṛhītavān

साधयित्वा तदात्मानं तस्याः स गतिमन्वयात्दुःखितो भरतश्रेष्ठ तस्या रूपबलात्कृतःएतत्ते वृद्धकन्याया व्याख्यातं चरितं महत्

sādhayitvā tadātmānaṃ tasyāḥ sa gatimanvayātduḥkhito bharataśreṣṭha tasyā rūpabalātkṛtaḥetatte vṛddhakanyāyā vyākhyātaṃ caritaṃ mahat

तत्रस्थश्चापि शुश्राव हतं शल्यं हलायुधःतत्रापि दत्त्वा दानानि द्विजातिभ्यः परंतपशुशोच शल्यं संग्रामे निहतं पाण्डवैस्तदा

tatrasthaścāpi śuśrāva hataṃ śalyaṃ halāyudhaḥtatrāpi dattvā dānāni dvijātibhyaḥ paraṃtapaśuśoca śalyaṃ saṃgrāme nihataṃ pāṇḍavaistadā

समन्तपञ्चकद्वारात्ततो निष्क्रम्य माधवःपप्रच्छर्षिगणान्रामः कुरुक्षेत्रस्य यत्फलम्

samantapañcakadvārāttato niṣkramya mādhavaḥpapraccharṣigaṇānrāmaḥ kurukṣetrasya yatphalam

ते पृष्टा यदुसिंहेन कुरुक्षेत्रफलं विभोसमाचख्युर्महात्मानस्तस्मै सर्वं यथातथम्

te pṛṣṭā yadusiṃhena kurukṣetraphalaṃ vibhosamācakhyurmahātmānastasmai sarvaṃ yathātatham