Parva.Adhyaya 9.6

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

एतच्छ्रुत्वा वचो राज्ञो मद्रराजः प्रतापवान्दुर्योधनं तदा राजन्वाक्यमेतदुवाच ह

etacchrutvā vaco rājño madrarājaḥ pratāpavānduryodhanaṃ tadā rājanvākyametaduvāca ha

दुर्योधन महाबाहो शृणु वाक्यविदां वरयावेतौ मन्यसे कृष्णौ रथस्थौ रथिनां वरौन मे तुल्यावुभावेतौ बाहुवीर्ये कथंचन

duryodhana mahābāho śṛṇu vākyavidāṃ varayāvetau manyase kṛṣṇau rathasthau rathināṃ varauna me tulyāvubhāvetau bāhuvīrye kathaṃcana

उद्यतां पृथिवीं सर्वां ससुरासुरमानवाम्योधयेयं रणमुखे संक्रुद्धः किमु पाण्डवान्विजेष्ये च रणे पार्थान्सोमकांश्च समागतान्

udyatāṃ pṛthivīṃ sarvāṃ sasurāsuramānavāmyodhayeyaṃ raṇamukhe saṃkruddhaḥ kimu pāṇḍavānvijeṣye ca raṇe pārthānsomakāṃśca samāgatān

अहं सेनाप्रणेता ते भविष्यामि न संशयःतं च व्यूहं विधास्यामि न तरिष्यन्ति यं परेइति सत्यं ब्रवीम्येष दुर्योधन न संशयः

ahaṃ senāpraṇetā te bhaviṣyāmi na saṃśayaḥtaṃ ca vyūhaṃ vidhāsyāmi na tariṣyanti yaṃ pareiti satyaṃ bravīmyeṣa duryodhana na saṃśayaḥ

एवमुक्तस्ततो राजा मद्राधिपतिमञ्जसाअभ्यषिञ्चत सेनाया मध्ये भरतसत्तमविधिना शास्त्रदृष्टेन हृष्टरूपो विशां पते

evamuktastato rājā madrādhipatimañjasāabhyaṣiñcata senāyā madhye bharatasattamavidhinā śāstradṛṣṭena hṛṣṭarūpo viśāṃ pate

अभिषिक्ते ततस्तस्मिन्सिंहनादो महानभूत्तव सैन्येष्ववाद्यन्त वादित्राणि च भारत

abhiṣikte tatastasminsiṃhanādo mahānabhūttava sainyeṣvavādyanta vāditrāṇi ca bhārata

हृष्टाश्चासंस्तदा योधा मद्रकाश्च महारथाःतुष्टुवुश्चैव राजानं शल्यमाहवशोभिनम्

hṛṣṭāścāsaṃstadā yodhā madrakāśca mahārathāḥtuṣṭuvuścaiva rājānaṃ śalyamāhavaśobhinam

जय राजंश्चिरं जीव जहि शत्रून्समागतान्तव बाहुबलं प्राप्य धार्तराष्ट्रा महाबलाःनिखिलां पृथिवीं सर्वां प्रशासन्तु हतद्विषः

jaya rājaṃściraṃ jīva jahi śatrūnsamāgatāntava bāhubalaṃ prāpya dhārtarāṣṭrā mahābalāḥnikhilāṃ pṛthivīṃ sarvāṃ praśāsantu hatadviṣaḥ

त्वं हि शक्तो रणे जेतुं ससुरासुरमानवान्मर्त्यधर्माण इह तु किमु सोमकसृञ्जयान्

tvaṃ hi śakto raṇe jetuṃ sasurāsuramānavānmartyadharmāṇa iha tu kimu somakasṛñjayān

एवं संस्तूयमानस्तु मद्राणामधिपो बलीहर्षं प्राप तदा वीरो दुरापमकृतात्मभिः

evaṃ saṃstūyamānastu madrāṇāmadhipo balīharṣaṃ prāpa tadā vīro durāpamakṛtātmabhiḥ

शल्य उवाच · śalya uvāca

अद्यैवाहं रणे सर्वान्पाञ्चालान्सह पाण्डवैःनिहनिष्यामि राजेन्द्र स्वर्गं यास्यामि वा हतः

adyaivāhaṃ raṇe sarvānpāñcālānsaha pāṇḍavaiḥnihaniṣyāmi rājendra svargaṃ yāsyāmi vā hataḥ

अद्य पश्यन्तु मां लोका विचरन्तमभीतवत्अद्य पाण्डुसुताः सर्वे वासुदेवः ससात्यकिः

adya paśyantu māṃ lokā vicarantamabhītavatadya pāṇḍusutāḥ sarve vāsudevaḥ sasātyakiḥ

पाञ्चालाश्चेदयश्चैव द्रौपदेयाश्च सर्वशःधृष्टद्युम्नः शिखण्डी च सर्वे चापि प्रभद्रकाः

pāñcālāścedayaścaiva draupadeyāśca sarvaśaḥdhṛṣṭadyumnaḥ śikhaṇḍī ca sarve cāpi prabhadrakāḥ

विक्रमं मम पश्यन्तु धनुषश्च महद्बलम्लाघवं चास्त्रवीर्यं च भुजयोश्च बलं युधि

vikramaṃ mama paśyantu dhanuṣaśca mahadbalamlāghavaṃ cāstravīryaṃ ca bhujayośca balaṃ yudhi

अद्य पश्यन्तु मे पार्थाः सिद्धाश्च सह चारणैःयादृशं मे बलं बाह्वोः संपदस्त्रेषु या च मे

adya paśyantu me pārthāḥ siddhāśca saha cāraṇaiḥyādṛśaṃ me balaṃ bāhvoḥ saṃpadastreṣu yā ca me

अद्य मे विक्रमं दृष्ट्वा पाण्डवानां महारथाःप्रतीकारपरा भूत्वा चेष्टन्तां विविधाः क्रियाः

adya me vikramaṃ dṛṣṭvā pāṇḍavānāṃ mahārathāḥpratīkāraparā bhūtvā ceṣṭantāṃ vividhāḥ kriyāḥ

अद्य सैन्यानि पाण्डूनां द्रावयिष्ये समन्ततःद्रोणभीष्मावति विभो सूतपुत्रं च संयुगेविचरिष्ये रणे युध्यन्प्रियार्थं तव कौरव

adya sainyāni pāṇḍūnāṃ drāvayiṣye samantataḥdroṇabhīṣmāvati vibho sūtaputraṃ ca saṃyugevicariṣye raṇe yudhyanpriyārthaṃ tava kaurava

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

अभिषिक्ते तदा शल्ये तव सैन्येषु मानदन कर्णव्यसनं किंचिन्मेनिरे तत्र भारत

abhiṣikte tadā śalye tava sainyeṣu mānadana karṇavyasanaṃ kiṃcinmenire tatra bhārata

हृष्टाः सुमनसश्चैव बभूवुस्तत्र सैनिकाःमेनिरे निहतान्पार्थान्मद्रराजवशं गतान्

hṛṣṭāḥ sumanasaścaiva babhūvustatra sainikāḥmenire nihatānpārthānmadrarājavaśaṃ gatān

प्रहर्षं प्राप्य सेना तु तावकी भरतर्षभतां रात्रिं सुखिनी सुप्ता स्वस्थचित्तेव साभवत्

praharṣaṃ prāpya senā tu tāvakī bharatarṣabhatāṃ rātriṃ sukhinī suptā svasthacitteva sābhavat

सैन्यस्य तव तं शब्दं श्रुत्वा राजा युधिष्ठिरःवार्ष्णेयमब्रवीद्वाक्यं सर्वक्षत्रस्य शृण्वतः

sainyasya tava taṃ śabdaṃ śrutvā rājā yudhiṣṭhiraḥvārṣṇeyamabravīdvākyaṃ sarvakṣatrasya śṛṇvataḥ

मद्रराजः कृतः शल्यो धार्तराष्ट्रेण माधवसेनापतिर्महेष्वासः सर्वसैन्येषु पूजितः

madrarājaḥ kṛtaḥ śalyo dhārtarāṣṭreṇa mādhavasenāpatirmaheṣvāsaḥ sarvasainyeṣu pūjitaḥ

एतज्ज्ञात्वा यथाभूतं कुरु माधव यत्क्षमम्भवान्नेता च गोप्ता च विधत्स्व यदनन्तरम्

etajjñātvā yathābhūtaṃ kuru mādhava yatkṣamambhavānnetā ca goptā ca vidhatsva yadanantaram

तमब्रवीन्महाराज वासुदेवो जनाधिपम्आर्तायनिमहं जाने यथातत्त्वेन भारत

tamabravīnmahārāja vāsudevo janādhipamārtāyanimahaṃ jāne yathātattvena bhārata

वीर्यवांश्च महातेजा महात्मा च विशेषतःकृती च चित्रयोधी च संयुक्तो लाघवेन च

vīryavāṃśca mahātejā mahātmā ca viśeṣataḥkṛtī ca citrayodhī ca saṃyukto lāghavena ca

यादृग्भीष्मस्तथा द्रोणो यादृक्कर्णश्च संयुगेतादृशस्तद्विशिष्टो वा मद्रराजो मतो मम

yādṛgbhīṣmastathā droṇo yādṛkkarṇaśca saṃyugetādṛśastadviśiṣṭo vā madrarājo mato mama

युध्यमानस्य तस्याजौ चिन्तयन्नेव भारतयोद्धारं नाधिगच्छामि तुल्यरूपं जनाधिप

yudhyamānasya tasyājau cintayanneva bhāratayoddhāraṃ nādhigacchāmi tulyarūpaṃ janādhipa

शिखण्ड्यर्जुनभीमानां सात्वतस्य च भारतधृष्टद्युम्नस्य च तथा बलेनाभ्यधिको रणे

śikhaṇḍyarjunabhīmānāṃ sātvatasya ca bhāratadhṛṣṭadyumnasya ca tathā balenābhyadhiko raṇe

मद्रराजो महाराज सिंहद्विरदविक्रमःविचरिष्यत्यभीः काले कालः क्रुद्धः प्रजास्विव

madrarājo mahārāja siṃhadviradavikramaḥvicariṣyatyabhīḥ kāle kālaḥ kruddhaḥ prajāsviva

तस्याद्य न प्रपश्यामि प्रतियोद्धारमाहवेत्वामृते पुरुषव्याघ्र शार्दूलसमविक्रमम्

tasyādya na prapaśyāmi pratiyoddhāramāhavetvāmṛte puruṣavyāghra śārdūlasamavikramam

सदेवलोके कृत्स्नेऽस्मिन्नान्यस्त्वत्तः पुमान्भवेत्मद्रराजं रणे क्रुद्धं यो हन्यात्कुरुनन्दनअहन्यहनि युध्यन्तं क्षोभयन्तं बलं तव

sadevaloke kṛtsne'sminnānyastvattaḥ pumānbhavetmadrarājaṃ raṇe kruddhaṃ yo hanyātkurunandanaahanyahani yudhyantaṃ kṣobhayantaṃ balaṃ tava

तस्माज्जहि रणे शल्यं मघवानिव शम्बरम्अतिपश्चादसौ वीरो धार्तराष्ट्रेण सत्कृतः

tasmājjahi raṇe śalyaṃ maghavāniva śambaramatipaścādasau vīro dhārtarāṣṭreṇa satkṛtaḥ

तवैव हि जयो नूनं हते मद्रेश्वरे युधितस्मिन्हते हतं सर्वं धार्तराष्ट्रबलं महत्

tavaiva hi jayo nūnaṃ hate madreśvare yudhitasminhate hataṃ sarvaṃ dhārtarāṣṭrabalaṃ mahat

एतच्छ्रुत्वा महाराज वचनं मम सांप्रतम्प्रत्युद्याहि रणे पार्थ मद्रराजं महाबलम्जहि चैनं महाबाहो वासवो नमुचिं यथा

etacchrutvā mahārāja vacanaṃ mama sāṃpratampratyudyāhi raṇe pārtha madrarājaṃ mahābalamjahi cainaṃ mahābāho vāsavo namuciṃ yathā

न चैवात्र दया कार्या मातुलोऽयं ममेति वैक्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य जहि मद्रजनेश्वरम्

na caivātra dayā kāryā mātulo'yaṃ mameti vaikṣatradharmaṃ puraskṛtya jahi madrajaneśvaram

भीष्मद्रोणार्णवं तीर्त्वा कर्णपातालसंभवम्मा निमज्जस्व सगणः शल्यमासाद्य गोष्पदम्

bhīṣmadroṇārṇavaṃ tīrtvā karṇapātālasaṃbhavammā nimajjasva sagaṇaḥ śalyamāsādya goṣpadam

यच्च ते तपसो वीर्यं यच्च क्षात्रं बलं तवतद्दर्शय रणे सर्वं जहि चैनं महारथम्

yacca te tapaso vīryaṃ yacca kṣātraṃ balaṃ tavataddarśaya raṇe sarvaṃ jahi cainaṃ mahāratham

एतावदुक्त्वा वचनं केशवः परवीरहाजगाम शिबिरं सायं पूज्यमानोऽथ पाण्डवैः

etāvaduktvā vacanaṃ keśavaḥ paravīrahājagāma śibiraṃ sāyaṃ pūjyamāno'tha pāṇḍavaiḥ

केशवे तु तदा याते धर्मराजो युधिष्ठिरःविसृज्य सर्वान्भ्रातॄंश्च पाञ्चालानथ सोमकान्सुष्वाप रजनीं तां तु विशल्य इव कुञ्जरः

keśave tu tadā yāte dharmarājo yudhiṣṭhiraḥvisṛjya sarvānbhrātṝṃśca pāñcālānatha somakānsuṣvāpa rajanīṃ tāṃ tu viśalya iva kuñjaraḥ

ते च सर्वे महेष्वासाः पाञ्चालाः पाण्डवास्तथाकर्णस्य निधने हृष्टाः सुषुपुस्तां निशां तदा

te ca sarve maheṣvāsāḥ pāñcālāḥ pāṇḍavāstathākarṇasya nidhane hṛṣṭāḥ suṣupustāṃ niśāṃ tadā

गतज्वरं महेष्वासं तीर्णपारं महारथम्बभूव पाण्डवेयानां सैन्यं प्रमुदितं निशिसूतपुत्रस्य निधने जयं लब्ध्वा च मारिष

gatajvaraṃ maheṣvāsaṃ tīrṇapāraṃ mahārathambabhūva pāṇḍaveyānāṃ sainyaṃ pramuditaṃ niśisūtaputrasya nidhane jayaṃ labdhvā ca māriṣa