Mandala.Sukta 10.34

कवष ऐलूषः, अक्षो मौजवान् वा। १,७,९,१२ अक्षाः, १३ ऋषिः, २-६,८, १०,११,१४ अक्ष-कितव-निन्दा। त्रिष्टुप् , ७ जगती । · kavaṣa ailūṣaḥ, akṣo maujavān vā | 1,7,9,12 akṣāḥ, 13 ṛṣiḥ, 2-6,8, 10,11,14 akṣa-kitava-nindā | triṣṭup , 7 jagatī |

प्रा॒वे॒पा मा॑ बृह॒तो मा॑दयन्ति प्रवाते॒जा इरि॑णे॒ वर्वृ॑तानाः ।सोम॑स्येव मौजव॒तस्य॑ भ॒क्षो वि॒भीद॑को॒ जागृ॑वि॒र्मह्य॑मच्छान्॥

prāvepā mā bṛhato mādayanti pravātejā iriṇe varvṛtānāḥ |somasyeva maujavatasya bhakṣo vibhīdako jāgṛvirmahyamacchān ||

न मा॑ मिमेथ॒ न जि॑हीळ ए॒षा शि॒वा सखि॑भ्य उ॒त मह्य॑मासीत् ।अ॒क्षस्या॒हमे॑कप॒रस्य॑ हे॒तोरनु॑व्रता॒मप॑ जा॒याम॑रोधम्॥

na mā mimetha na jihīḷa eṣā śivā sakhibhya uta mahyamāsīt |akṣasyāhamekaparasya hetoranuvratāmapa jāyāmarodham ||

द्वेष्टि॑ श्व॒श्रूरप॑ जा॒या रु॑णद्धि॒ न ना॑थि॒तो वि॑न्दते मर्डि॒तार॑म् ।अश्व॑स्येव॒ जर॑तो॒ वस्न्य॑स्य॒ नाहं वि॑न्दामि कित॒वस्य॒ भोग॑म्॥

dveṣṭi śvaśrūrapa jāyā ruṇaddhi na nāthito vindate marḍitāram |aśvasyeva jarato vasnyasya nāhaṃ vindāmi kitavasya bhogam ||

अ॒न्ये जा॒यां परि॑ मृशन्त्यस्य॒ यस्यागृ॑ध॒द्वेद॑ने वा॒ज्य१क्षः ।पि॒ता मा॒ता भ्रात॑र एनमाहु॒र्न जा॑नीमो॒ नय॑ता ब॒द्धमे॒तम्॥

anye jāyāṃ pari mṛśantyasya yasyāgṛdhadvedane vājya1kṣaḥ |pitā mātā bhrātara enamāhurna jānīmo nayatā baddhametam ||

यदा॒दीध्ये॒ न द॑विषाण्येभिः परा॒यद्भ्योऽव॑ हीये॒ सखि॑भ्यः ।न्यु॑प्ताश्च ब॒भ्रवो॒ वाच॒मक्र॑तँ॒ एमीदे॑षां निष्कृ॒तं जा॒रिणी॑व॥

yadādīdhye na daviṣāṇyebhiḥ parāyadbhyo'va hīye sakhibhyaḥ |nyuptāśca babhravo vācamakratam̐ emīdeṣāṃ niṣkṛtaṃ jāriṇīva ||

स॒भामे॑ति कित॒वः पृ॒च्छमा॑नो जे॒ष्यामीति॑ त॒न्वा॒३ शूशु॑जानः ।अ॒क्षासो॑ अस्य॒ वि ति॑रन्ति॒ कामं॑ प्रति॒दीव्ने॒ दध॑त॒ आ कृ॒तानि॑॥

sabhāmeti kitavaḥ pṛcchamāno jeṣyāmīti tanvā3 śūśujānaḥ |akṣāso asya vi tiranti kāmaṃ pratidīvne dadhata ā kṛtāni ||

अ॒क्षास॒ इद॑ङ्कु॒शिनो॑ नितो॒दिनो॑ नि॒कृत्वा॑न॒स्तप॑नास्तापयि॒ष्णव॑: ।कु॒मा॒रदे॑ष्णा॒ जय॑तः पुन॒र्हणो॒ मध्वा॒ सम्पृ॑क्ताः कित॒वस्य॑ ब॒र्हणा॑॥

akṣāsa idaṅkuśino nitodino nikṛtvānastapanāstāpayiṣṇava: |kumāradeṣṇā jayataḥ punarhaṇo madhvā sampṛktāḥ kitavasya barhaṇā ||

त्रि॒प॒ञ्चा॒शः क्री॑ळति॒ व्रात॑ एषां दे॒व इ॑व सवि॒ता स॒त्यध॑र्मा ।उ॒ग्रस्य॑ चिन्म॒न्यवे॒ ना न॑मन्ते॒ राजा॑ चिदेभ्यो॒ नम॒ इत्कृ॑णोति॥

tripañcāśaḥ krīḷati vrāta eṣāṃ deva iva savitā satyadharmā |ugrasya cinmanyave nā namante rājā cidebhyo nama itkṛṇoti ||

नी॒चा व॑र्तन्त उ॒परि॑ स्फुरन्त्यह॒स्तासो॒ हस्त॑वन्तं सहन्ते ।दि॒व्या अङ्गा॑रा॒ इरि॑णे॒ न्यु॑प्ताः शी॒ताः सन्तो॒ हृद॑यं॒ निर्द॑हन्ति॥

nīcā vartanta upari sphurantyahastāso hastavantaṃ sahante |divyā aṅgārā iriṇe nyuptāḥ śītāḥ santo hṛdayaṃ nirdahanti ||

जा॒या त॑प्यते कित॒वस्य॑ ही॒ना मा॒ता पु॒त्रस्य॒ चर॑त॒: क्व॑ स्वित् ।ऋ॒णा॒वा बिभ्य॒द्धन॑मि॒च्छमा॑नो॒ऽन्येषा॒मस्त॒मुप॒ नक्त॑मेति॥

jāyā tapyate kitavasya hīnā mātā putrasya carata: kva svit |ṛṇāvā bibhyaddhanamicchamāno'nyeṣāmastamupa naktameti ||

स्त्रियं॑ दृ॒ष्ट्वाय॑ कित॒वं त॑तापा॒ऽन्येषां॑ जा॒यां सुकृ॑तं च॒ योनि॑म् ।पू॒र्वा॒ह्णे अश्वा॑न्युयु॒जे हि ब॒भ्रून्त्सो अ॒ग्नेरन्ते॑ वृष॒लः प॑पाद॥

striyaṃ dṛṣṭvāya kitavaṃ tatāpā'nyeṣāṃ jāyāṃ sukṛtaṃ ca yonim |pūrvāhṇe aśvānyuyuje hi babhrūntso agnerante vṛṣalaḥ papāda ||

यो व॑: सेना॒नीर्म॑ह॒तो ग॒णस्य॒ राजा॒ व्रात॑स्य प्रथ॒मो ब॒भूव॑ ।तस्मै॑ कृणोमि॒ न धना॑ रुणध्मि॒ दशा॒हं प्राची॒स्तदृ॒तं व॑दामि॥

yo va: senānīrmahato gaṇasya rājā vrātasya prathamo babhūva |tasmai kṛṇomi na dhanā ruṇadhmi daśāhaṃ prācīstadṛtaṃ vadāmi ||

अ॒क्षैर्मा दी॑व्यः कृ॒षिमित्कृ॑षस्व वि॒त्ते र॑मस्व ब॒हु मन्य॑मानः ।तत्र॒ गाव॑: कितव॒ तत्र॑ जा॒या तन्मे॒ वि च॑ष्टे सवि॒तायम॒र्यः॥

akṣairmā dīvyaḥ kṛṣimitkṛṣasva vitte ramasva bahu manyamānaḥ |tatra gāva: kitava tatra jāyā tanme vi caṣṭe savitāyamaryaḥ ||

मि॒त्रं कृ॑णुध्वं॒ खलु॑ मृ॒ळता॑ नो॒ मा नो॑ घो॒रेण॑ चरता॒भि धृ॒ष्णु ।नि वो॒ नु म॒न्युर्वि॑शता॒मरा॑तिर॒न्यो ब॑भ्रू॒णां प्रसि॑तौ॒ न्व॑स्तु॥

mitraṃ kṛṇudhvaṃ khalu mṛḷatā no mā no ghoreṇa caratābhi dhṛṣṇu |ni vo nu manyurviśatāmarātiranyo babhrūṇāṃ prasitau nvastu ||