Mandala.Sukta 4.2

वामदेवो गौतमः। अग्निः। त्रिष्टुप्। · vāmadevo gautamaḥ | agniḥ | triṣṭup |

यो मर्त्ये॑ष्व॒मृत॑ ऋ॒तावा॑ दे॒वो दे॒वेष्व॑र॒तिर्नि॒धायि॑ ।होता॒ यजि॑ष्ठो म॒ह्ना शु॒चध्यै॑ ह॒व्यैर॒ग्निर्मनु॑ष ईर॒यध्यै॑॥

yo martyeṣvamṛta ṛtāvā devo deveṣvaratirnidhāyi |hotā yajiṣṭho mahnā śucadhyai havyairagnirmanuṣa īrayadhyai ||

इ॒ह त्वं सू॑नो सहसो नो अ॒द्य जा॒तो जा॒ताँ उ॒भयाँ॑ अ॒न्तर॑ग्ने ।दू॒त ई॑यसे युयुजा॒न ऋ॑ष्व ऋजुमु॒ष्कान् वृष॑णः शु॒क्राँश्च॑॥

iha tvaṃ sūno sahaso no adya jāto jātām̐ ubhayām̐ antaragne |dūta īyase yuyujāna ṛṣva ṛjumuṣkān vṛṣaṇaḥ śukrām̐śca ||

अत्या॑ वृध॒स्नू रोहि॑ता घृ॒तस्नू॑ ऋ॒तस्य॑ मन्ये॒ मन॑सा॒ जवि॑ष्ठा ।अ॒न्तरी॑यसे अरु॒षा यु॑जा॒नो यु॒ष्माँश्च॑ दे॒वान् विश॒ आ च॒ मर्ता॑न्॥

atyā vṛdhasnū rohitā ghṛtasnū ṛtasya manye manasā javiṣṭhā |antarīyase aruṣā yujāno yuṣmām̐śca devān viśa ā ca martān ||

अ॒र्य॒मणं॒ वरु॑णं मि॒त्रमे॑षा॒मिन्द्रा॒विष्णू॑ म॒रुतो॑ अ॒श्विनो॒त ।स्वश्वो॑ अग्ने सु॒रथ॑: सु॒राधा॒ एदु॑ वह सुह॒विषे॒ जना॑य॥

aryamaṇaṃ varuṇaṃ mitrameṣāmindrāviṣṇū maruto aśvinota |svaśvo agne suratha: surādhā edu vaha suhaviṣe janāya ||

गोमाँ॑ अ॒ग्नेऽवि॑माँ अ॒श्वी य॒ज्ञो नृ॒वत्स॑खा॒ सद॒मिद॑प्रमृ॒ष्यः ।इळा॑वाँ ए॒षो अ॑सुर प्र॒जावा॑न्दी॒र्घो र॒यिः पृ॑थुबु॒ध्नः स॒भावा॑न्॥

gomām̐ agne'vimām̐ aśvī yajño nṛvatsakhā sadamidapramṛṣyaḥ |iḷāvām̐ eṣo asura prajāvāndīrgho rayiḥ pṛthubudhnaḥ sabhāvān ||

यस्त॑ इ॒ध्मं ज॒भर॑त् सिष्विदा॒नो मू॒र्धानं॑ वा त॒तप॑ते त्वा॒या ।भुव॒स्तस्य॒ स्वत॑वाँ: पा॒युर॑ग्ने॒ विश्व॑स्मात्सी सीमघाय॒त उ॑रुष्य॥

yasta idhmaṃ jabharat siṣvidāno mūrdhānaṃ vā tatapate tvāyā |bhuvastasya svatavām̐: pāyuragne viśvasmātsī sīmaghāyata uruṣya ||

यस्ते॒ भरा॒दन्नि॑यते चि॒दन्नं॑ नि॒शिष॑न्म॒न्द्रमति॑थिमु॒दीर॑त् ।आ दे॑व॒युरि॒नध॑ते दुरो॒णे तस्मि॑न् र॒यिर्ध्रु॒वो अ॑स्तु॒ दास्वा॑न्॥

yaste bharādanniyate cidannaṃ niśiṣanmandramatithimudīrat |ā devayurinadhate duroṇe tasmin rayirdhruvo astu dāsvān ||

यस्त्वा॑ दो॒षा य उ॒षसि॑ प्र॒शंसा॑त् प्रि॒यं वा॑ त्वा कृ॒णव॑ते ह॒विष्मा॑न् ।अश्वो॒ न स्वे दम॒ आ हे॒म्यावा॒न् तमंह॑सः पीपरो दा॒श्वांस॑म्॥

yastvā doṣā ya uṣasi praśaṃsāt priyaṃ vā tvā kṛṇavate haviṣmān |aśvo na sve dama ā hemyāvān tamaṃhasaḥ pīparo dāśvāṃsam ||

यस्तुभ्य॑मग्ने अ॒मृता॑य॒ दाश॒द् दु॒व॒स्त्वे कृ॒णव॑ते य॒तस्रु॑क् ।न स रा॒या श॑शमा॒नो वि यो॑ष॒न्नैन॒मंह॒: परि॑ वरदघा॒योः॥

yastubhyamagne amṛtāya dāśad duvastve kṛṇavate yatasruk |na sa rāyā śaśamāno vi yoṣannainamaṃha: pari varadaghāyoḥ ||

यस्य॒ त्वम॑ग्ने अध्व॒रं जुजो॑षो दे॒वो मर्त॑स्य॒ सुधि॑तं॒ ररा॑णः ।प्री॒तेद॑स॒द्धोत्रा॒ सा य॑वि॒ष्ठाऽसा॑म॒ यस्य॑ विध॒तो वृ॒धास॑:॥

yasya tvamagne adhvaraṃ jujoṣo devo martasya sudhitaṃ rarāṇaḥ |prītedasaddhotrā sā yaviṣṭhā'sāma yasya vidhato vṛdhāsa: ||

चित्ति॒मचि॑त्तिं चिनव॒द् वि वि॒द्वान् पृ॒ष्ठेव॑ वी॒ता वृ॑जि॒ना च॒ मर्ता॑न् ।रा॒ये च॑ नः स्वप॒त्याय॑ देव॒ दितिं॑ च॒ रास्वादि॑तिमुरुष्य॥

cittimacittiṃ cinavad vi vidvān pṛṣṭheva vītā vṛjinā ca martān |rāye ca naḥ svapatyāya deva ditiṃ ca rāsvāditimuruṣya ||

क॒विं श॑शासुः क॒वयोऽद॑ब्धा निधा॒रय॑न्तो॒ दुर्या॑स्वा॒योः ।अत॒स्त्वं दृश्याँ॑ अग्न ए॒तान् प॒ड्भिः प॑श्ये॒रद्भु॑ताँ अ॒र्य एवै॑:॥

kaviṃ śaśāsuḥ kavayo'dabdhā nidhārayanto duryāsvāyoḥ |atastvaṃ dṛśyām̐ agna etān paḍbhiḥ paśyeradbhutām̐ arya evai: ||

त्वम॑ग्ने वा॒घते॑ सु॒प्रणी॑तिः सु॒तसो॑माय विध॒ते य॑विष्ठ ।रत्नं॑ भर शशमा॒नाय॑ घृष्वे पृ॒थु श्च॒न्द्रमव॑से चर्षणि॒प्राः॥

tvamagne vāghate supraṇītiḥ sutasomāya vidhate yaviṣṭha |ratnaṃ bhara śaśamānāya ghṛṣve pṛthu ścandramavase carṣaṇiprāḥ ||

अधा॑ ह॒ यद् व॒यम॑ग्ने त्वा॒या प॒ड्भिर्हस्ते॑भिश्चकृ॒मा त॒नूभि॑: ।रथं॒ न क्रन्तो॒ अप॑सा भु॒रिजो॑र्ऋतं ये॑मुः सु॒ध्य॑ आशुषा॒णाः॥

adhā ha yad vayamagne tvāyā paḍbhirhastebhiścakṛmā tanūbhi: |rathaṃ na kranto apasā bhurijorṛtaṃ yemuḥ sudhya āśuṣāṇāḥ ||

अधा॑ मा॒तुरु॒षस॑: स॒प्त विप्रा॒ जाये॑महि प्रथ॒मा वे॒धसो॒ नॄन् ।दि॒वस्पु॒त्रा अङ्गि॑रसो भवे॒माद्रिं॑ रुजेम ध॒निनं॑ शु॒चन्त॑:॥

adhā māturuṣasa: sapta viprā jāyemahi prathamā vedhaso nṝn |divasputrā aṅgiraso bhavemādriṃ rujema dhaninaṃ śucanta: ||

अधा॒ यथा॑ नः पि॒तर॒: परा॑सः प्र॒त्नासो॑ अग्न ऋ॒तमा॑शुषा॒णाः ।शुचीद॑य॒न् दीधि॑तिमुक्थ॒शास॒: क्षामा॑ भि॒न्दन्तो॑ अरु॒णीरप॑ व्रन्॥

adhā yathā naḥ pitara: parāsaḥ pratnāso agna ṛtamāśuṣāṇāḥ |śucīdayan dīdhitimukthaśāsa: kṣāmā bhindanto aruṇīrapa vran ||

सु॒कर्मा॑णः सु॒रुचो॑ देव॒यन्तोऽयो॒ न दे॒वा जनि॑मा॒ धम॑न्तः ।शु॒चन्तो॑ अ॒ग्निं व॑वृ॒धन्त॒ इन्द्र॑मू॒र्वं गव्यं॑ परि॒षद॑न्तो अग्मन्॥

sukarmāṇaḥ suruco devayanto'yo na devā janimā dhamantaḥ |śucanto agniṃ vavṛdhanta indramūrvaṃ gavyaṃ pariṣadanto agman ||

आ यू॒थेव॑ क्षु॒मति॑ प॒श्वो अ॑ख्यद् दे॒वानां॒ यज्जनि॒मान्त्यु॑ग्र ।मर्ता॑नां चिदु॒र्वशी॑रकृप्रन् वृ॒धे चि॑द॒र्य उप॑रस्या॒योः॥

ā yūtheva kṣumati paśvo akhyad devānāṃ yajjanimāntyugra |martānāṃ cidurvaśīrakṛpran vṛdhe cidarya uparasyāyoḥ ||

अक॑र्म ते॒ स्वप॑सो अभूम ऋ॒तम॑वस्रन्नु॒षसो॑ विभा॒तीः ।अनू॑नम॒ग्निं पु॑रु॒धा सु॑श्च॒न्द्रं दे॒वस्य॒ मर्मृ॑जत॒श्चारु॒ चक्षु॑:॥

akarma te svapaso abhūma ṛtamavasrannuṣaso vibhātīḥ |anūnamagniṃ purudhā suścandraṃ devasya marmṛjataścāru cakṣu: ||

ए॒ता ते॑ अग्न उ॒चथा॑नि वे॒धोऽवो॑चाम क॒वये॒ ता जु॑षस्व ।उच्छो॑चस्व कृणु॒हि वस्य॑सो नो म॒हो रा॒यः पु॑रुवार॒ प्र य॑न्धि॥

etā te agna ucathāni vedho'vocāma kavaye tā juṣasva |ucchocasva kṛṇuhi vasyaso no maho rāyaḥ puruvāra pra yandhi ||