Kanda.Sarga 1.11

भूय एव हि राजेन्द्र शृणु मे वचनम् हितम् ।यथा स देवप्रवरः कथयामास बुद्धिमान्॥

bhūya eva hi rājendra śṛṇu me vacanam hitam |yathā sa devapravaraḥ kathayāmāsa buddhimān ||

इक्ष्वाकूणाम् कुले जातो भविष्यति सुधार्मिकः ।नाम्ना दशरथो राजा श्रीमान् सत्य प्रतिश्रवः॥

ikṣvākūṇām kule jāto bhaviṣyati sudhārmikaḥ |nāmnā daśaratho rājā śrīmān satya pratiśravaḥ ||

अङ्ग राजेन सख्यम् च तस्य राज्ञो भविष्यति ।कन्या च अस्य महाभागा शांता नाम भविष्यति॥

aṅga rājena sakhyam ca tasya rājño bhaviṣyati |kanyā ca asya mahābhāgā śāṃtā nāma bhaviṣyati ||

पुत्रस्तुः अङ्गस्य राज्ञः तु रोमपाद इति श्रुतः ।तम् स राजा दशरथो गमिष्यति महायशाः॥

putrastuḥ aṅgasya rājñaḥ tu romapāda iti śrutaḥ |tam sa rājā daśaratho gamiṣyati mahāyaśāḥ ||

अनपत्योऽस्मि धर्मात्मन् शांता भर्ता मम क्रतुम् ।आहरेत त्वया आज्ञप्तः संतानार्थम् कुलस्य च॥

anapatyo'smi dharmātman śāṃtā bhartā mama kratum |āhareta tvayā ājñaptaḥ saṃtānārtham kulasya ca ||

श्रुत्वा राज्ञोऽथ तत् वाक्यम् मनसा स विचिंत्य च ।प्रदास्यते पुत्रवन्तम् शांता भर्तारम् आत्मवान्॥

śrutvā rājño'tha tat vākyam manasā sa viciṃtya ca |pradāsyate putravantam śāṃtā bhartāram ātmavān ||

प्रतिगृह्यम् च तम् विप्रम् स राजा विगत ज्वरः ।आहरिष्यति तम् यज्ञम् प्रहृष्टेन अंतरात्मना॥

pratigṛhyam ca tam vipram sa rājā vigata jvaraḥ |āhariṣyati tam yajñam prahṛṣṭena aṃtarātmanā ||

तम् च राजा दशरथो यशस् कामः कृतांलिः ।ऋष्यशृङ्गम् द्विज श्रेष्ठम् वरयिष्यति धर्मवित्॥

tam ca rājā daśaratho yaśas kāmaḥ kṛtāṃliḥ |ṛṣyaśṛṅgam dvija śreṣṭham varayiṣyati dharmavit ||

यज्ञार्थम् प्रसवार्थम् च स्वर्गार्थम् च नरेश्वरः ।लभते च स तम् कामम् द्विज मुख्यात् विशांपतिः॥

yajñārtham prasavārtham ca svargārtham ca nareśvaraḥ |labhate ca sa tam kāmam dvija mukhyāt viśāṃpatiḥ ||

पुत्राः च अस्य भविष्यन्ति चत्वारो अमित विक्रमाः ।वंश प्रतिष्ठानकराः सर्व बूतेषु विश्रुताः॥

putrāḥ ca asya bhaviṣyanti catvāro amita vikramāḥ |vaṃśa pratiṣṭhānakarāḥ sarva būteṣu viśrutāḥ ||

एवम् स देव प्रवरः पूर्वम् कथितवान् कथाम् ।सनत्कुमारो भगवान् पुरा देवयुगे प्रभुः॥

evam sa deva pravaraḥ pūrvam kathitavān kathām |sanatkumāro bhagavān purā devayuge prabhuḥ ||

स त्वम् पुरुष शार्दूल समानय सुसत्कृतम् ।स्वयम् एव महाराज गत्वा स बल वाहनः॥

sa tvam puruṣa śārdūla samānaya susatkṛtam |svayam eva mahārāja gatvā sa bala vāhanaḥ ||

सुमंत्रस्य वचः श्रुत्वा हृष्टो दशरथोऽभवत् ।अनुमान्य वसिष्ठम् च सूतवाक्यम् निशाम्य च॥

sumaṃtrasya vacaḥ śrutvā hṛṣṭo daśaratho'bhavat |anumānya vasiṣṭham ca sūtavākyam niśāmya ca ||

स अन्तःपुरः सह अमात्यः प्रययौ यत्र स द्विजः ।वनानि सरितः च एव व्यतिक्रम्य शनैः शनैः॥

sa antaḥpuraḥ saha amātyaḥ prayayau yatra sa dvijaḥ |vanāni saritaḥ ca eva vyatikramya śanaiḥ śanaiḥ ||

अभिचक्राम तम् देशम् यत्र वै मुनिपुंगवः ।आसाद्य तम् द्विज श्रेष्ठम् रोमपाद समीपगम्॥

abhicakrāma tam deśam yatra vai munipuṃgavaḥ |āsādya tam dvija śreṣṭham romapāda samīpagam ||

ऋषिपुत्रम् ददर्श अथो दीप्यमानम् इव अनलम् ।ततो राजा यथा योग्यम् पूजाम् चक्रे विशेषतः॥

ṛṣiputram dadarśa atho dīpyamānam iva analam |tato rājā yathā yogyam pūjām cakre viśeṣataḥ ||

सखित्वात् तस्य वै राज्ञः प्रहृष्टेन अंतरात्मना ।रोमपादेन च आख्यातम् ऋषिपुत्राय धीमते॥

sakhitvāt tasya vai rājñaḥ prahṛṣṭena aṃtarātmanā |romapādena ca ākhyātam ṛṣiputrāya dhīmate ||

सख्यम् संबन्धकम् चैव तदा तम् प्रत्यपूजयत् ।एवम् सुसत्कृतः तेन सहोषित्वा नरर्षभः॥

sakhyam saṃbandhakam caiva tadā tam pratyapūjayat |evam susatkṛtaḥ tena sahoṣitvā nararṣabhaḥ ||

सप्ताष्ट दिवसान् राजा राजानम् इदम् अब्रवीत् ।शांता तव सुता राजन् सह भर्त्रा विशाम् पते॥

saptāṣṭa divasān rājā rājānam idam abravīt |śāṃtā tava sutā rājan saha bhartrā viśām pate ||

मदीयम् नगरम् यातु कार्यम् हि महदुद्यतम् ।तथा इति राजा संश्रुत्य गमनम् तस्य धीमतः॥

madīyam nagaram yātu kāryam hi mahadudyatam |tathā iti rājā saṃśrutya gamanam tasya dhīmataḥ ||

उवाच वचनम् विप्रम् गच्छ त्वम् सह भार्यया ।ऋषिपुत्रः प्रतिश्रुत्य तथा इति आहः नृपम् तदा॥

uvāca vacanam vipram gaccha tvam saha bhāryayā |ṛṣiputraḥ pratiśrutya tathā iti āhaḥ nṛpam tadā ||

स नृपेण अभ्यनुज्ञातः प्रययौ सह भार्यया ।ताव अन्योन्य अंजलिम् कृत्वा स्नेहात् संश्लिष्य च उरसा॥

sa nṛpeṇa abhyanujñātaḥ prayayau saha bhāryayā |tāva anyonya aṃjalim kṛtvā snehāt saṃśliṣya ca urasā ||

ननंदतुः दशरथो रोमपादः च वीर्यवान् ।ततः सुहृदम् आपृच्छ्य प्रस्थितो रघुनन्दनः॥

nanaṃdatuḥ daśaratho romapādaḥ ca vīryavān |tataḥ suhṛdam āpṛcchya prasthito raghunandanaḥ ||

पौरेषु प्रेषयामास दूतान् वै शीघ्र गामिनः ।क्रियताम् नगरम् सर्वम् क्षिप्रम् एव स्वलंकृतम्॥

paureṣu preṣayāmāsa dūtān vai śīghra gāminaḥ |kriyatām nagaram sarvam kṣipram eva svalaṃkṛtam ||

धूपितम् सिक्त सम्मृष्टम् पताकाभिः अलंकृतम् ।ततः प्रहृष्टाः पौराः ते श्रुत्वा राजानम् आगतम्॥

dhūpitam sikta sammṛṣṭam patākābhiḥ alaṃkṛtam |tataḥ prahṛṣṭāḥ paurāḥ te śrutvā rājānam āgatam ||

तथा चक्रुः च तत् सर्वम् राज्ञा यत् प्रेषितम् तदा ।ततः स्वलंकृतम् राजा नगरम् प्रविवेश ह॥

tathā cakruḥ ca tat sarvam rājñā yat preṣitam tadā |tataḥ svalaṃkṛtam rājā nagaram praviveśa ha ||

शङ्ख दुन्दुभि निह्रार्दैः पुरस्कृत्वा द्विजर्षभम् ।ततः प्रमुदिताः सर्वे दृष्ट्वा तम् नागरा द्विजम्॥

śaṅkha dundubhi nihrārdaiḥ puraskṛtvā dvijarṣabham |tataḥ pramuditāḥ sarve dṛṣṭvā tam nāgarā dvijam ||

प्रवेश्यमानम् सत्कृत्य नरेन्द्रेण इन्द्र कर्मणा ।यथा दिवि सुरेन्द्रेण सहस्राक्षेण काश्यपम्॥

praveśyamānam satkṛtya narendreṇa indra karmaṇā |yathā divi surendreṇa sahasrākṣeṇa kāśyapam ||

अन्तःपुरम् प्रवेश्य एनम् पूजाम् कृत्वा च शास्त्रतः ।कृतकृत्यम् तदा आत्मानम् मेने तस्य उपवाहनात्॥

antaḥpuram praveśya enam pūjām kṛtvā ca śāstrataḥ |kṛtakṛtyam tadā ātmānam mene tasya upavāhanāt ||

अन्तःपुराणि सर्वाणि शांताम् दृष्ट्वा तथा आगताम् ।सह भर्त्रा विशालाक्षीम् प्रीत्या आनंदम् उपागमन्॥

antaḥpurāṇi sarvāṇi śāṃtām dṛṣṭvā tathā āgatām |saha bhartrā viśālākṣīm prītyā ānaṃdam upāgaman ||

पूज्यमाना तु ताभिः सा राज्ञा च एव विशेषतः ।उवास तत्र सुखिता कन्चित् कालम् सह द्विजा॥

pūjyamānā tu tābhiḥ sā rājñā ca eva viśeṣataḥ |uvāsa tatra sukhitā kancit kālam saha dvijā ||