Loading
वाल्मीकि रामायण · 26 श्लोक
यह अध्याय पुस्तक में पढ़ेंब्रह्म योनिर् महान् आसीत् कुशो नाम महातपाः ।अक्लिष्ट व्रत धर्मज्ञः सज्जन प्रति पूजकः॥
brahma yonir mahān āsīt kuśo nāma mahātapāḥ |akliṣṭa vrata dharmajñaḥ sajjana prati pūjakaḥ ||
स महात्मा कुलीनायाम् युक्तायाम् सुमहाबलान् ।वैदर्भ्याम् जनयाम् आस चतुरः सदृशान् सुतान्॥
sa mahātmā kulīnāyām yuktāyām sumahābalān |vaidarbhyām janayām āsa caturaḥ sadṛśān sutān ||
कुशाम्बम् कुशनाभम् च आसूर्तरजसम् वसुम् ।दीप्ति युक्तान् महोत्साहान् क्षत्रधर्म चिकीर्षया॥
kuśāmbam kuśanābham ca āsūrtarajasam vasum |dīpti yuktān mahotsāhān kṣatradharma cikīrṣayā ||
तान् उवाच कुशः पुत्रान् धर्मिष्ठान् सत्यवादिनः ।क्रियताम् पालनम् पुत्रा धर्म प्राप्यथ पुष्कलम्॥
tān uvāca kuśaḥ putrān dharmiṣṭhān satyavādinaḥ |kriyatām pālanam putrā dharma prāpyatha puṣkalam ||
कुशस्य वचनम् श्रुत्वा चत्वारो लोक सत्तमाः ।निवेशम् चक्रिरे सर्वे पुराणाम् नृ वराः तदा॥
kuśasya vacanam śrutvā catvāro loka sattamāḥ |niveśam cakrire sarve purāṇām nṛ varāḥ tadā ||
कुशाम्बः तु महातेजाः कौशांबीम् अकरोत् पुरीम् ।कुशनाभः तु धर्मात्मा पुरम् चक्रे महोदयम्॥
kuśāmbaḥ tu mahātejāḥ kauśāṃbīm akarot purīm |kuśanābhaḥ tu dharmātmā puram cakre mahodayam ||
असूर्तरजसो राम धर्मारण्यम् महामतिः ।चक्रे पुरवरम् राजा वसुर् नाम गिरिव्रजम्॥
asūrtarajaso rāma dharmāraṇyam mahāmatiḥ |cakre puravaram rājā vasur nāma girivrajam ||
एषा वसुमती नाम वसोः तस्य महात्मनः ।एते शैलवराः पंच प्रकाशन्ते समंततः॥
eṣā vasumatī nāma vasoḥ tasya mahātmanaḥ |ete śailavarāḥ paṃca prakāśante samaṃtataḥ ||
सुमागधी नदी रम्या मागधान् विश्रुता आययौ ।पंचानाम् शैल मुख्यानाम् मध्ये माला इव शोभते॥
sumāgadhī nadī ramyā māgadhān viśrutā āyayau |paṃcānām śaila mukhyānām madhye mālā iva śobhate ||
सा एषा हि मागधी राम वसोः तस्य महात्मनः ।पूर्व अभिचरिता राम सुक्षेत्रा सस्य मालिनी॥
sā eṣā hi māgadhī rāma vasoḥ tasya mahātmanaḥ |pūrva abhicaritā rāma sukṣetrā sasya mālinī ||
कुशनाभः तु राजर्षिः कन्या शतम् अनुत्तमम् ।जनयामास धर्मात्मा घृताच्याम् रघु नंदन॥
kuśanābhaḥ tu rājarṣiḥ kanyā śatam anuttamam |janayāmāsa dharmātmā ghṛtācyām raghu naṃdana ||
ताः तु यौवन शालिन्यो रूपवत्यः स्वलंकृताः ।उद्यान भूमिम् आगम्य प्रावृषि इव शतह्रदाः॥
tāḥ tu yauvana śālinyo rūpavatyaḥ svalaṃkṛtāḥ |udyāna bhūmim āgamya prāvṛṣi iva śatahradāḥ ||
गायंत्यो नृत्यमानाः च वादयंत्यः च राघव ।आमोदम् परमम् जग्मुर् वर आभरण भूषिताः॥
gāyaṃtyo nṛtyamānāḥ ca vādayaṃtyaḥ ca rāghava |āmodam paramam jagmur vara ābharaṇa bhūṣitāḥ ||
अथ ताः चारु सर्व अंग्यो रूपेण अप्रतिमा भुवि ।उद्यान भूमिम् आगम्य तारा इव घन अन्तरे॥
atha tāḥ cāru sarva aṃgyo rūpeṇa apratimā bhuvi |udyāna bhūmim āgamya tārā iva ghana antare ||
ताः सर्वगुण संपन्ना रूप यौवन संयुताः ।दृष्ट्वा सर्वात्मको वायुर् इदम् वचनम् अब्रवीत्॥
tāḥ sarvaguṇa saṃpannā rūpa yauvana saṃyutāḥ |dṛṣṭvā sarvātmako vāyur idam vacanam abravīt ||
अहम् वः कामये सर्वा भार्या मम भविष्यथ ।मानुषः त्यज्यताम् भावो दीर्घम् आयुर् अवाप्स्यथ॥
aham vaḥ kāmaye sarvā bhāryā mama bhaviṣyatha |mānuṣaḥ tyajyatām bhāvo dīrgham āyur avāpsyatha ||
चलम् हि यौवनम् नित्यम् मानुषेषु विशेषतः ।अक्षयम् यौवनम् प्राप्ता अमर्यः च भविष्य्थ॥
calam hi yauvanam nityam mānuṣeṣu viśeṣataḥ |akṣayam yauvanam prāptā amaryaḥ ca bhaviṣytha ||
तस्य तद् वचनम् श्रुत्वा वायोः अक्लिष्ट कर्मणः ।अपहास्य ततो वाक्यम् कन्या शतम् अथ अब्रवीत्॥
tasya tad vacanam śrutvā vāyoḥ akliṣṭa karmaṇaḥ |apahāsya tato vākyam kanyā śatam atha abravīt ||
अन्तः चरसि भूतानाम् सर्वेषाम् त्वम् सुर सत्तम ।प्रभावज्ञाः च ते सर्वाः किम् अर्थम् अवमन्यसे॥
antaḥ carasi bhūtānām sarveṣām tvam sura sattama |prabhāvajñāḥ ca te sarvāḥ kim artham avamanyase ||
कुशनाभ सुताः देवम् समस्ता सुर सत्तम ।स्थानात् च्यावयितुम् देवम् रक्षामः तु तपो वयम्॥
kuśanābha sutāḥ devam samastā sura sattama |sthānāt cyāvayitum devam rakṣāmaḥ tu tapo vayam ||
मा भूत् स कालो दुर्मेधः पितरम् सत्य वादिनम् ।अवमन्यस्व स्व धर्मेण स्वयम् वरम् उपास्महे॥
mā bhūt sa kālo durmedhaḥ pitaram satya vādinam |avamanyasva sva dharmeṇa svayam varam upāsmahe ||
पिता हि प्रभुर् अस्माकम् दैवतम् परमम् च सः ।यस्य नो दास्यति पिता स नो भर्ता भविष्यति॥
pitā hi prabhur asmākam daivatam paramam ca saḥ |yasya no dāsyati pitā sa no bhartā bhaviṣyati ||
तासाम् तु वचनम् श्रुत्वा हरिः परम कोपनः ।प्रविश्य सर्व गात्राणि बभंज भगवान् प्रभुः॥
tāsām tu vacanam śrutvā hariḥ parama kopanaḥ |praviśya sarva gātrāṇi babhaṃja bhagavān prabhuḥ ||
ताः कन्या वायुना भग्ना विविशुर् नृपतेः गृहम् ।प्रविश्य च सुसंभ्रान्ताः स लज्जाः स अस्र लोचन॥
tāḥ kanyā vāyunā bhagnā viviśur nṛpateḥ gṛham |praviśya ca susaṃbhrāntāḥ sa lajjāḥ sa asra locana ||
स च ता दयिता भग्नाः कन्याः परम शोभनाः ।दृष्ट्वा दीनाः तदा राजा संभ्रांत इदम् अब्रवीत्॥
sa ca tā dayitā bhagnāḥ kanyāḥ parama śobhanāḥ |dṛṣṭvā dīnāḥ tadā rājā saṃbhrāṃta idam abravīt ||
किम् इदम् कथ्यताम् पुत्र्यः को धर्मम् अवमन्यते ।कुब्जाः केन कृताः सर्वाः चेष्टन्त्यो न अभिभाषथ ।एवम् राजा विनिःश्वस्य समाधिम् संदधे ततः॥
kim idam kathyatām putryaḥ ko dharmam avamanyate |kubjāḥ kena kṛtāḥ sarvāḥ ceṣṭantyo na abhibhāṣatha |evam rājā viniḥśvasya samādhim saṃdadhe tataḥ ||