Kanda.Sarga 1.31
Valmiki Ramayana · 24 verses
- 1.31.1
अथ ताम् रजनीम् तत्र कृतार्थौ राम लक्षणौ ।ऊषतुर् मुदितौ वीरौ प्रहृष्टेन अंतरात्मना॥
atha tām rajanīm tatra kṛtārthau rāma lakṣaṇau |ūṣatur muditau vīrau prahṛṣṭena aṃtarātmanā ||
- 1.31.2
प्रभातायाम् तु शर्वर्याम् कृत पौर्व अह्णिक क्रियौ ।विश्वामित्रम् ऋषीम् च अन्यान् सहितौ अभिजग्मतुः॥
prabhātāyām tu śarvaryām kṛta paurva ahṇika kriyau |viśvāmitram ṛṣīm ca anyān sahitau abhijagmatuḥ ||
- 1.31.3
अभिवाद्य मुनि श्रेष्ठम् ज्वलंतम् इव पावकम् ।ऊचतुर् परमोदारम् वाक्यम् मधुर भाषिणौ॥
abhivādya muni śreṣṭham jvalaṃtam iva pāvakam |ūcatur paramodāram vākyam madhura bhāṣiṇau ||
- 1.31.4
इमौ स्म मुनि शार्दूल किंकरौ समुपस्थितौ ।आज्ञापय मुनिश्रेष्ठ शासनम् करवाव किम्॥
imau sma muni śārdūla kiṃkarau samupasthitau |ājñāpaya muniśreṣṭha śāsanam karavāva kim ||
- 1.31.5
एवम् उक्ते तयोः वाक्यम् सर्व एव महर्षयः ।विश्वामित्रम् पुरस्कृत्य रामम् वचनम् अब्रुवन्॥
evam ukte tayoḥ vākyam sarva eva maharṣayaḥ |viśvāmitram puraskṛtya rāmam vacanam abruvan ||
- 1.31.6
मैथिलस्य नरश्रेष्ठ जनकस्य भविष्यति ।यज्नः परम धर्मिष्ठः तत्र यास्यामहे वयम्॥
maithilasya naraśreṣṭha janakasya bhaviṣyati |yajnaḥ parama dharmiṣṭhaḥ tatra yāsyāmahe vayam ||
- 1.31.7
त्वम् चैव नरशार्दूल सह अस्माभिर् गमिष्यसि ।अद्भुतम् च धनू रत्नम् तत्र त्वम् द्रष्टुम् अर्हसि॥
tvam caiva naraśārdūla saha asmābhir gamiṣyasi |adbhutam ca dhanū ratnam tatra tvam draṣṭum arhasi ||
- 1.31.8
तद्धि पूर्वम् नरश्रेष्ठ दत्तम् सदसि दैवतैः ।अप्रमेय बलम् घोरम् मखे परम भास्वरम्॥
taddhi pūrvam naraśreṣṭha dattam sadasi daivataiḥ |aprameya balam ghoram makhe parama bhāsvaram ||
- 1.31.9
न अस्य देवा न गंधर्वा न असुरा न च राक्षसाः ।कर्तुम् आरोपणम् शक्ता न कथंचन मानुषाः॥
na asya devā na gaṃdharvā na asurā na ca rākṣasāḥ |kartum āropaṇam śaktā na kathaṃcana mānuṣāḥ ||
- 1.31.10
धनुषस्य तस्य वीर्यम् हि जिज्ञासन्तो महीक्षितः ।न शेकुर् आरोपयितुम् राजपुत्रा महाबलाः॥
dhanuṣasya tasya vīryam hi jijñāsanto mahīkṣitaḥ |na śekur āropayitum rājaputrā mahābalāḥ ||
- 1.31.11
तद् धनुर् नरशार्दूल मैथिलस्य महात्मनः ।तत्र द्रक्ष्यसि काकुत्स्थ यज्ञम् च परम अद्भुतम्॥
tad dhanur naraśārdūla maithilasya mahātmanaḥ |tatra drakṣyasi kākutstha yajñam ca parama adbhutam ||
- 1.31.12
तद्धि यज्ञ फलम् तेन मैथिलेन उत्तमम् धनुः ।याचितम् नर शार्दूल सुनाभम् सर्व दैवतैः॥
taddhi yajña phalam tena maithilena uttamam dhanuḥ |yācitam nara śārdūla sunābham sarva daivataiḥ ||
- 1.31.13
आयागभूतम् नृपतेः तस्य वेश्मनि राघव ।अर्चितम् विविधैः गन्धैः धूपैः च अगुरु गंध्भिः॥
āyāgabhūtam nṛpateḥ tasya veśmani rāghava |arcitam vividhaiḥ gandhaiḥ dhūpaiḥ ca aguru gaṃdhbhiḥ ||
- 1.31.14
एवम् उक्त्वा मुनिवरः प्रस्थानम् अकरोत् तदा ।स ऋषि संघः स काकुत्स्थ आमंत्र्य वन देवताः॥
evam uktvā munivaraḥ prasthānam akarot tadā |sa ṛṣi saṃghaḥ sa kākutstha āmaṃtrya vana devatāḥ ||
- 1.31.15
स्वस्ति वो अस्तु गमिष्यामि सिद्धः सिद्ध आश्रमात् अहम् ।उत्तरे जाह्नवी तीरे हिमवंतम् शिलोच्चयम्॥
svasti vo astu gamiṣyāmi siddhaḥ siddha āśramāt aham |uttare jāhnavī tīre himavaṃtam śiloccayam ||
- 1.31.16
इति उक्त्वा मुनिशार्दूलः कौशिकः स तपोधनः ।उत्तराम् दिशम् उद्दिश्य प्रस्थातुम् उपचक्रमे॥
iti uktvā muniśārdūlaḥ kauśikaḥ sa tapodhanaḥ |uttarām diśam uddiśya prasthātum upacakrame ||
- 1.31.17
तम् व्रजंतम् मुनिवरम् अन्वगात् अनुसारिणाम् ।शकटी शत मात्रम् तु प्रयाणे ब्रह्म वादिनाम्॥
tam vrajaṃtam munivaram anvagāt anusāriṇām |śakaṭī śata mātram tu prayāṇe brahma vādinām ||
- 1.31.18
मृग पक्षि गणाः चैव सिद्ध आश्रम निवासिनः ।अनुजग्मुर् महात्मानम् विश्वामित्रम् तपोधनम्॥
mṛga pakṣi gaṇāḥ caiva siddha āśrama nivāsinaḥ |anujagmur mahātmānam viśvāmitram tapodhanam ||
- 1.31.19
निवर्तयामास ततः स ऋसि सन्घः स पक्षिणः ।ते गत्वा दूरम् अध्वानम् लम्बमाने दिवाकरे॥
nivartayāmāsa tataḥ sa ṛsi sanghaḥ sa pakṣiṇaḥ |te gatvā dūram adhvānam lambamāne divākare ||
- 1.31.20
वासम् चक्रुर् मुनि गणाः शोणा कूले समाहिताः ।ते अस्तम् गते दिनकरे स्नात्वा हुत हुताशनाः॥
vāsam cakrur muni gaṇāḥ śoṇā kūle samāhitāḥ |te astam gate dinakare snātvā huta hutāśanāḥ ||
- 1.31.21
विश्वामित्रम् पुरस्कृत्य निषेदुर् अमित ओजसः ।रामो अपि सह सौमित्रिः मुनीम् तान् अभिपूज्य च॥
viśvāmitram puraskṛtya niṣedur amita ojasaḥ |rāmo api saha saumitriḥ munīm tān abhipūjya ca ||
- 1.31.22
अग्रतो निषसाद अथ विश्वामित्रस्य धीमतः ।अथ रामो महातेजा विश्वामित्रम् तपोधनम्॥
agrato niṣasāda atha viśvāmitrasya dhīmataḥ |atha rāmo mahātejā viśvāmitram tapodhanam ||
- 1.31.23
पप्रच्छ मुनिशार्दूलम् कौतूहल समन्वितः ।भगवन् कः नु अयम् देशः समृद्ध वन शोभितः॥
papraccha muniśārdūlam kautūhala samanvitaḥ |bhagavan kaḥ nu ayam deśaḥ samṛddha vana śobhitaḥ ||
- 1.31.24
श्रोतुम् इच्छामि भद्रम् ते वक्तुम् अर्हसि तत्त्वतः ।चोदितो राम वाक्येन कथयामास सुव्रतः ।तस्य देशस्य निखिलम् ऋषि मध्ये महातपाः॥
śrotum icchāmi bhadram te vaktum arhasi tattvataḥ |codito rāma vākyena kathayāmāsa suvrataḥ |tasya deśasya nikhilam ṛṣi madhye mahātapāḥ ||