Kanda.Sarga 1.42

कालधर्मम् गते राम सगरे प्रकृती जनाः ।राजानम् रोचयामासुर् अम्शुमन्तम् सुधार्मिकम्॥

kāladharmam gate rāma sagare prakṛtī janāḥ |rājānam rocayāmāsur amśumantam sudhārmikam ||

स राजा सुमहान् आसीत् अंशुमान् रघुनंदन ।तस्य पुत्रो महान् आसीत् दिलीप इति विश्रुतः॥

sa rājā sumahān āsīt aṃśumān raghunaṃdana |tasya putro mahān āsīt dilīpa iti viśrutaḥ ||

तस्मै राज्यम् समादिश्य दिलीपे रघुनंदन ।हिमवत् शिखरे रम्ये तपः तेपे सुदारुणम्॥

tasmai rājyam samādiśya dilīpe raghunaṃdana |himavat śikhare ramye tapaḥ tepe sudāruṇam ||

द्वा त्रिंशत् सहस्राम् वर्षाणि सुमहा यशाः ।तपोवन गतो राजा स्वर्गम् लेभे तपोधनः॥

dvā triṃśat sahasrām varṣāṇi sumahā yaśāḥ |tapovana gato rājā svargam lebhe tapodhanaḥ ||

दिलीपः तु महातेजाः श्रुत्वा पैतामहम् वधम् ।दुःख उपहतया बुद्ध्या निश्चयम् न अध्यगच्छत॥

dilīpaḥ tu mahātejāḥ śrutvā paitāmaham vadham |duḥkha upahatayā buddhyā niścayam na adhyagacchata ||

कथम् गंगा अवतरणम् कथम् तेषां जलक्रिया ।तारयेयम् कथम् च एतान् इति चिंतापरो अभवत्॥

katham gaṃgā avataraṇam katham teṣāṃ jalakriyā |tārayeyam katham ca etān iti ciṃtāparo abhavat ||

तस्य चिंतयतो नित्यम् धर्मेण विदित आत्मनः ।पुत्रो भगीरथो नाम जज्ञे परम धार्मिकः॥

tasya ciṃtayato nityam dharmeṇa vidita ātmanaḥ |putro bhagīratho nāma jajñe parama dhārmikaḥ ||

दिलीपः तु महातेजा यज्ञैः बहुभिः इष्टवान् ।त्रिंशत् वर्ष सहस्राणि राजा राज्यम् अकारयत्॥

dilīpaḥ tu mahātejā yajñaiḥ bahubhiḥ iṣṭavān |triṃśat varṣa sahasrāṇi rājā rājyam akārayat ||

अगत्वा निश्चयम् राजा तेषाम् उद्धरणम् प्रति ।व्याधिना नर शार्दूल काल धर्मम् उपेयिवान्॥

agatvā niścayam rājā teṣām uddharaṇam prati |vyādhinā nara śārdūla kāla dharmam upeyivān ||

इन्द्रलोकम् गतो राजा स्व अर्जितेन एव कर्मणा ।रज्ये भगीरथम् पुत्रम् अभिषिच्य नरर्षभः॥

indralokam gato rājā sva arjitena eva karmaṇā |rajye bhagīratham putram abhiṣicya nararṣabhaḥ ||

भगीरथः तु राजर्षिः धार्मिको रघुनंदन ।अनपत्यो महारजाः प्रजा कामः स च प्रजाः॥

bhagīrathaḥ tu rājarṣiḥ dhārmiko raghunaṃdana |anapatyo mahārajāḥ prajā kāmaḥ sa ca prajāḥ ||

मंत्रिषु आधाय तत् रज्यम् गङ्ग अवतरणे रतः।तपो दीर्घम् समातिष्ठत् गोकर्णे रघुनंदन॥

maṃtriṣu ādhāya tat rajyam gaṅga avataraṇe rataḥ |tapo dīrgham samātiṣṭhat gokarṇe raghunaṃdana ||

ऊर्ध्व बाहुः पंच तपा मास आहारो जितेइन्द्रियः ।तस्य वर्ष सहस्राणि घोरे तपसि तिष्ठतः॥

ūrdhva bāhuḥ paṃca tapā māsa āhāro jiteindriyaḥ |tasya varṣa sahasrāṇi ghore tapasi tiṣṭhataḥ ||

अतीतानि महबहो तस्य राज्ञो महात्मनः ।सुप्रीतो भगवान् ब्रह्मा प्रजानाम् पतिः ईश्वरः॥

atītāni mahabaho tasya rājño mahātmanaḥ |suprīto bhagavān brahmā prajānām patiḥ īśvaraḥ ||

ततः सुर गणैः सार्धम् उपागम्य पितामहः ।भगीरथम् महात्मानम् तप्यमानम् अथ अब्रवीत्॥

tataḥ sura gaṇaiḥ sārdham upāgamya pitāmahaḥ |bhagīratham mahātmānam tapyamānam atha abravīt ||

भगीरथ महाराज प्रीतः ते अहम् जनाधिप ।तपसा च सुतप्तेन वरम् वरय सुव्रत॥

bhagīratha mahārāja prītaḥ te aham janādhipa |tapasā ca sutaptena varam varaya suvrata ||

तम् उवाच महातेजाः सर्वलोक पितामहम् ।भगीरथो महाबाहुः कृत अंजलिपुटः स्थितः॥

tam uvāca mahātejāḥ sarvaloka pitāmaham |bhagīratho mahābāhuḥ kṛta aṃjalipuṭaḥ sthitaḥ ||

यदि मे भगवान् प्रीतो यदि अस्ति तपसः फलम् ।सगरस्य आत्मजाः सर्वे मत्तः सलिलम् आप्नुयुः॥

yadi me bhagavān prīto yadi asti tapasaḥ phalam |sagarasya ātmajāḥ sarve mattaḥ salilam āpnuyuḥ ||

गन्गायाः सलिल क्लिन्ने भस्मनि एषाम् महात्मनाम् ।स्वर्गम् गच्छेयुर् अत्यंतम् सर्वे मे प्रपितामहाः॥

gangāyāḥ salila klinne bhasmani eṣām mahātmanām |svargam gaccheyur atyaṃtam sarve me prapitāmahāḥ ||

देव याचे ह संतत्यै न अवसीदेत् कुलम् च नः ।इक्ष्वाकूणाम् कुले देव एष मे अस्तु वरः परः॥

deva yāce ha saṃtatyai na avasīdet kulam ca naḥ |ikṣvākūṇām kule deva eṣa me astu varaḥ paraḥ ||

उक्त वाक्यम् तु राजानम् सर्वलोक पितामहः ।प्रत्युवाच शुभाम् वाणीम् मधुरम् मधुर अक्षराम्॥

ukta vākyam tu rājānam sarvaloka pitāmahaḥ |pratyuvāca śubhām vāṇīm madhuram madhura akṣarām ||

मनोरथो महान् एष भगीरथ महारथ ।एवम् भवतु भद्रम् ते इक्ष्वाकु कुल वर्धन॥

manoratho mahān eṣa bhagīratha mahāratha |evam bhavatu bhadram te ikṣvāku kula vardhana ||

इयम् हैमवती ज्येष्ठा गंगा हिमवतः सुता ।ताम् वै धारयितुम् राजन् हरः तत्र नियुज्यताम्॥

iyam haimavatī jyeṣṭhā gaṃgā himavataḥ sutā |tām vai dhārayitum rājan haraḥ tatra niyujyatām ||

गंगायाः पतनम् राजन् पृथिवी न सहिष्यते ।ताम् वै धारयितुम् राजन् न अन्यम् पश्यामि शूलिनः॥

gaṃgāyāḥ patanam rājan pṛthivī na sahiṣyate |tām vai dhārayitum rājan na anyam paśyāmi śūlinaḥ ||

तम् एवम् उक्त्वा राजानम् गंगाम् च आभाष्य लोककृत् ।जगाम त्रिदिवम् देवैः सर्वैः सह मरुत् गणैः॥

tam evam uktvā rājānam gaṃgām ca ābhāṣya lokakṛt |jagāma tridivam devaiḥ sarvaiḥ saha marut gaṇaiḥ ||