Kanda.Sarga 1.41

पुत्रान् चिर गतान् ज्ञात्वा सगरो रघुनंदन ।नप्तारम् अब्रवीत् राजा दीप्यमानम् स्व तेजसा॥

putrān cira gatān jñātvā sagaro raghunaṃdana |naptāram abravīt rājā dīpyamānam sva tejasā ||

शूरः च कृत विद्यः च पूर्वैः तुल्यो असि तेजसा ।पितृणाम् गतिम् अन्विच्छ येन च अश्वो अपहारितः॥

śūraḥ ca kṛta vidyaḥ ca pūrvaiḥ tulyo asi tejasā |pitṛṇām gatim anviccha yena ca aśvo apahāritaḥ ||

अन्तर् भौमानि सत्त्वानि वीर्यवन्ति महान्ति च ।तेषाम् त्वम् प्रतिघात अर्थम् स असिम् गृह्णीष्व कार्मुकम्॥

antar bhaumāni sattvāni vīryavanti mahānti ca |teṣām tvam pratighāta artham sa asim gṛhṇīṣva kārmukam ||

अभिवाद्य अभिवाद्यान् त्वम् हत्वा विघ्न करान् अपि ।सिद्धार्थः संनिवर्तस्व मम यज्ञस्य पारगः॥

abhivādya abhivādyān tvam hatvā vighna karān api |siddhārthaḥ saṃnivartasva mama yajñasya pāragaḥ ||

एवम् उक्तो अंशुमान् सम्यक् सगरेण महात्मना ।धनुर् आदाय खड्गम् च जगाम लघुविक्रमः॥

evam ukto aṃśumān samyak sagareṇa mahātmanā |dhanur ādāya khaḍgam ca jagāma laghuvikramaḥ ||

स खातम् पितृभिः मार्गम् अन्तर् भौमम् महात्मभिः ।प्रापद्यत नरश्रेष्ठ तेन राज्ञा अभिचोदितः॥

sa khātam pitṛbhiḥ mārgam antar bhaumam mahātmabhiḥ |prāpadyata naraśreṣṭha tena rājñā abhicoditaḥ ||

देव दानव रक्षोभिः पिशाच पतग उरगैः ।पूज्यमानम् महातेजा दिशा गजम् अपश्यत॥

deva dānava rakṣobhiḥ piśāca pataga uragaiḥ |pūjyamānam mahātejā diśā gajam apaśyata ||

स तम् प्रदक्षिणम् कृत्वा पृष्ट्वा चैव निरामयम् ।पितृइन् स परिपप्रच्छ वाजि हर्तारम् एव च॥

sa tam pradakṣiṇam kṛtvā pṛṣṭvā caiva nirāmayam |pitṛin sa paripapraccha vāji hartāram eva ca ||

दिशा गजः तु तत् श्रुत्वा प्रत्युवाच महामतिः ।आसमंज कृतार्थः त्वम् सह अश्वः शीघ्रम् एष्यसि॥

diśā gajaḥ tu tat śrutvā pratyuvāca mahāmatiḥ |āsamaṃja kṛtārthaḥ tvam saha aśvaḥ śīghram eṣyasi ||

तस्य तद् वचनम् श्रुत्वा सर्वान् एव दिशा गजान् ।यथा क्रमम् यथा न्यायम् प्रष्टुम् समुपचक्रमे॥

tasya tad vacanam śrutvā sarvān eva diśā gajān |yathā kramam yathā nyāyam praṣṭum samupacakrame ||

तैः च सर्वैः दिशा पालैः वाक्यज्ञैः वाक्यकोविदैः ।पूजितः स हयः चैव गन्ता असि इति अभिचोदितः॥

taiḥ ca sarvaiḥ diśā pālaiḥ vākyajñaiḥ vākyakovidaiḥ |pūjitaḥ sa hayaḥ caiva gantā asi iti abhicoditaḥ ||

तेषाम् तत् वचनम् श्रुत्वा जगाम लघुविक्रमः ।भस्म राशी कृता यत्र पितरः तस्य सागराः॥

teṣām tat vacanam śrutvā jagāma laghuvikramaḥ |bhasma rāśī kṛtā yatra pitaraḥ tasya sāgarāḥ ||

स दुःख वशम् आपन्नः तु असमंज सुतः तदा ।चुक्रोश परम आर्तः तु वधात् तेषाम् सुदुःखितः॥

sa duḥkha vaśam āpannaḥ tu asamaṃja sutaḥ tadā |cukrośa parama ārtaḥ tu vadhāt teṣām suduḥkhitaḥ ||

यज्ञियम् च हयम् तत्र चरन्तम् अविदूरतः ।ददर्श पुरुषव्याघ्रो दुःख शोक समन्वितः॥

yajñiyam ca hayam tatra carantam avidūrataḥ |dadarśa puruṣavyāghro duḥkha śoka samanvitaḥ ||

स तेषाम् राज पुत्राणाम् कर्तु कामो जल क्रियाम् ।स जलार्थम् महातेजा न च अपश्यत् जल आशयम्॥

sa teṣām rāja putrāṇām kartu kāmo jala kriyām |sa jalārtham mahātejā na ca apaśyat jala āśayam ||

विसार्य निपुणाम् दृष्टिम् ततो अपश्यत् खग अधिपम् ।पितृणाम् मातुलम् राम सुपर्णम् अनिल उपमम्॥

visārya nipuṇām dṛṣṭim tato apaśyat khaga adhipam |pitṛṇām mātulam rāma suparṇam anila upamam ||

स च एनम् अब्रवीत् वाक्यम् वैनतेयो महाबलः ।मा शुचः पुरुषव्याघ्र वधो अयम् लोक सम्मतः॥

sa ca enam abravīt vākyam vainateyo mahābalaḥ |mā śucaḥ puruṣavyāghra vadho ayam loka sammataḥ ||

कपिलेन अप्रमेयेण दग्धा हि इमे महाबलाः ।सलिलम् न अर्हसि प्राज्ञ दातुम् एषाम् हि लौकिकम्॥

kapilena aprameyeṇa dagdhā hi ime mahābalāḥ |salilam na arhasi prājña dātum eṣām hi laukikam ||

गंगा हिमवतो ज्येष्ठा दुहिता पुरुषर्षभ ।तस्याम् कुरु महाबाहो पितॄणाम् तु जल क्रियाम्॥

gaṃgā himavato jyeṣṭhā duhitā puruṣarṣabha |tasyām kuru mahābāho pitṝṇām tu jala kriyām ||

भस्म राशी कृतान् एतान् पावयेत् लोक कांतया ।तया क्लिन्नम् इदम् भस्म गंगया लोक कान्तया ।षष्टिम् पुत्र सहस्राणि स्वर्ग लोकम् गमिष्यति॥

bhasma rāśī kṛtān etān pāvayet loka kāṃtayā |tayā klinnam idam bhasma gaṃgayā loka kāntayā |ṣaṣṭim putra sahasrāṇi svarga lokam gamiṣyati ||

निर्गच्छ च अश्वम् महाभाग संगृह्य पुरुषर्षभ ।यज्ञम् पैतामहम् वीर निर्वर्तयितुम् अर्हसि॥

nirgaccha ca aśvam mahābhāga saṃgṛhya puruṣarṣabha |yajñam paitāmaham vīra nirvartayitum arhasi ||

सुपर्ण वचनम् श्रुत्वा सः अंशुमान् अतिवीर्यवान् ।त्वरितम् हयम् आदाय पुनर् आयात् महायशाः॥

suparṇa vacanam śrutvā saḥ aṃśumān ativīryavān |tvaritam hayam ādāya punar āyāt mahāyaśāḥ ||

ततो राजानम् आसाद्य दीक्षितम् रघुनंदन ।न्यवेदयत् यथा वृत्तम् सुपर्ण वचनम् तथा॥

tato rājānam āsādya dīkṣitam raghunaṃdana |nyavedayat yathā vṛttam suparṇa vacanam tathā ||

तत् श्रुत्वा घोर संकाशम् वाक्यम् अंशुमतो नृपः ।यज्ञम् निर्वर्तयामास यथा कल्पम् यथा विधि॥

tat śrutvā ghora saṃkāśam vākyam aṃśumato nṛpaḥ |yajñam nirvartayāmāsa yathā kalpam yathā vidhi ||

स्व पुरम् च अगमत् श्रीमान् इष्ट यज्ञो महीपतिः ।गंगायाः च आगमे राजा निश्चयम् न अध्यगच्छत॥

sva puram ca agamat śrīmān iṣṭa yajño mahīpatiḥ |gaṃgāyāḥ ca āgame rājā niścayam na adhyagacchata ||

अगत्वा निश्चयम् राजा कालेन महता महान् ।त्रिंशत् वर्ष सहस्राणि राज्यम् कृत्वा दिवम् गतः॥

agatvā niścayam rājā kālena mahatā mahān |triṃśat varṣa sahasrāṇi rājyam kṛtvā divam gataḥ ||