Loading
वाल्मीकि रामायण · 25 श्लोक
यह अध्याय पुस्तक में पढ़ेंएवम् उक्ता वसिष्ठेन शबला शत्रु सूदन ।विदधे कामधुक् कामान् यस्य यस्य ईप्सितम् यथा॥
evam uktā vasiṣṭhena śabalā śatru sūdana |vidadhe kāmadhuk kāmān yasya yasya īpsitam yathā ||
इक्षून् मधून् तथा लाजान् मैरेयान् च वर आसवान् ।पानानि च महाअर्हाणि भक्ष्यान् च उच्च अवचान् तथा॥
ikṣūn madhūn tathā lājān maireyān ca vara āsavān |pānāni ca mahāarhāṇi bhakṣyān ca ucca avacān tathā ||
उष्ण आढ्यस्य ओदनस्य अपि राशयः पर्वतोपमाः ।मृष्ट अन्नानि च सूपाः च दधि कुल्याः तथैव च॥
uṣṇa āḍhyasya odanasya api rāśayaḥ parvatopamāḥ |mṛṣṭa annāni ca sūpāḥ ca dadhi kulyāḥ tathaiva ca ||
नाना स्वादु रसानाम् च खाण्डवनाम् - षाडबानाम् - तथैव च ।भाजनानि -भोजनानि - सुपूर्णानि गौडानि च सहस्रशः॥
nānā svādu rasānām ca khāṇḍavanām - ṣāḍabānām - tathaiva ca |bhājanāni -bhojanāni - supūrṇāni gauḍāni ca sahasraśaḥ ||
सर्वम् आसीत् सुसंतुष्टम् हृष्ट पुष्ट जन आयुतम् ।विश्वामित्र बलम् राम वसिष्ठेन सुतर्पितम्॥
sarvam āsīt susaṃtuṣṭam hṛṣṭa puṣṭa jana āyutam |viśvāmitra balam rāma vasiṣṭhena sutarpitam ||
विश्वामित्रो अपि राजर्षिः हृष्ट पुष्टः तदा अभवत् ।स अन्तः पुर वरो राजा स ब्राह्मण पुरोहितः॥
viśvāmitro api rājarṣiḥ hṛṣṭa puṣṭaḥ tadā abhavat |sa antaḥ pura varo rājā sa brāhmaṇa purohitaḥ ||
स अमात्यो मंत्रि सहितः स भृत्यः पूजितः तदा ।युक्तः परम हर्षेण वसिष्ठम् इदम् अब्रवीत्॥
sa amātyo maṃtri sahitaḥ sa bhṛtyaḥ pūjitaḥ tadā |yuktaḥ parama harṣeṇa vasiṣṭham idam abravīt ||
पूजितो अहम् त्वया ब्रह्मन् पूज अर्हेण सुसत्कृतः ।श्रूयताम् अभिधास्यामि वाक्यम् वाक्य विशारद॥
pūjito aham tvayā brahman pūja arheṇa susatkṛtaḥ |śrūyatām abhidhāsyāmi vākyam vākya viśārada ||
गवाम् शत सहस्रेण दीयताम् शबला मम ।रत्नम् हि भगवन् एतत् रत्न हारी च पार्थिवः॥
gavām śata sahasreṇa dīyatām śabalā mama |ratnam hi bhagavan etat ratna hārī ca pārthivaḥ ||
तस्मात् मे शबलाम् देहि मम एषा धर्मतो द्विज ।एवम् उक्तः तु भगवान् वसिष्ठो मुनि सत्तमः॥
tasmāt me śabalām dehi mama eṣā dharmato dvija |evam uktaḥ tu bhagavān vasiṣṭho muni sattamaḥ ||
विश्वामित्रेण धर्मात्मा प्रत्युवाच महीपतिम् ।न अहम् शत सहस्रेण न अपि कोटि शतैः गवाम्॥
viśvāmitreṇa dharmātmā pratyuvāca mahīpatim |na aham śata sahasreṇa na api koṭi śataiḥ gavām ||
राजन् दास्यामि शबलाम् राशिभी रजतस्य वा ।न परित्यागम् अर्हा इयम् मत् सकाशात् अरिन्दम॥
rājan dāsyāmi śabalām rāśibhī rajatasya vā |na parityāgam arhā iyam mat sakāśāt arindama ||
शाश्वती शबला मह्यम् कीर्तिर् आत्मवतो यथा ।अस्याम् हव्यम् च कव्यम् च प्राण यात्रा तथैव च॥
śāśvatī śabalā mahyam kīrtir ātmavato yathā |asyām havyam ca kavyam ca prāṇa yātrā tathaiva ca ||
आयत्तम् अग्नि होत्रम् च बलिः होमः तथैव च ।स्वाहा कार वषट् कारौ विद्याः च विविधाः तथा॥
āyattam agni hotram ca baliḥ homaḥ tathaiva ca |svāhā kāra vaṣaṭ kārau vidyāḥ ca vividhāḥ tathā ||
आयत्तम् अत्र राज ऋषे सर्वम् एतन् न संशयः ।सर्वस्वम् एतत् सत्येन मम तुष्टि करी तथा॥
āyattam atra rāja ṛṣe sarvam etan na saṃśayaḥ |sarvasvam etat satyena mama tuṣṭi karī tathā ||
कारणैः बहुभी राजन् न दास्ये शबलाम् तव ।वसिष्ठेन एवम् उक्तः तु विश्वामित्रो अब्रवीत् तदा॥
kāraṇaiḥ bahubhī rājan na dāsye śabalām tava |vasiṣṭhena evam uktaḥ tu viśvāmitro abravīt tadā ||
संरब्धतरम् अत्यर्थम् वाक्यम् वाक्य विशारदः ।हैरण्य कक्ष्या ग्रैवेयान् सुवर्ण अंकुश भूषितान्॥
saṃrabdhataram atyartham vākyam vākya viśāradaḥ |hairaṇya kakṣyā graiveyān suvarṇa aṃkuśa bhūṣitān ||
ददामि कुंजराणाम् ते सहस्राणि चतुर् दश ।हैरण्यानाम् रथानाम् च श्वेत अश्वानाम् चतुर् युजाम्॥
dadāmi kuṃjarāṇām te sahasrāṇi catur daśa |hairaṇyānām rathānām ca śveta aśvānām catur yujām ||
ददामि ते शतानि अष्टौ किन्किणीक विभूषितान् ।हयानाम् देश जातानाम् कुल जानाम् महौजसाम् ।सहस्रम् एकम् दश च ददामि तव सुव्रत॥
dadāmi te śatāni aṣṭau kinkiṇīka vibhūṣitān |hayānām deśa jātānām kula jānām mahaujasām |sahasram ekam daśa ca dadāmi tava suvrata ||
नाना वर्ण विभक्तानाम् वयःस्थानाम् तथैव च ।ददामि एकाम् गवाम् कोटिम् शबला दीयताम् मम॥
nānā varṇa vibhaktānām vayaḥsthānām tathaiva ca |dadāmi ekām gavām koṭim śabalā dīyatām mama ||
यावत् इच्छसि रत्नानि हिरण्यम् वा द्विजोत्तम ।तावत् ददामि ते सर्वम् दीयताम् शबला मम॥
yāvat icchasi ratnāni hiraṇyam vā dvijottama |tāvat dadāmi te sarvam dīyatām śabalā mama ||
एवम् उक्तः तु भगवान् विश्वामित्रेण धीमता ।न दास्यामि इति शबलाम् प्राह राजन् कथंचन॥
evam uktaḥ tu bhagavān viśvāmitreṇa dhīmatā |na dāsyāmi iti śabalām prāha rājan kathaṃcana ||
एतदेव हि मे रत्नम् एतदेव हि मे धनम् ।एतदेव हि सर्वस्वम् एतदेव हि जीवितम्॥
etadeva hi me ratnam etadeva hi me dhanam |etadeva hi sarvasvam etadeva hi jīvitam ||
दर्शः च पौर्ण मासः च यज्ञाः चैव आप्त दक्षिणाः ।एतदेव हि मे राजन् विविधाः च क्रियाः तथा॥
darśaḥ ca paurṇa māsaḥ ca yajñāḥ caiva āpta dakṣiṇāḥ |etadeva hi me rājan vividhāḥ ca kriyāḥ tathā ||
अतो मूलाः क्रियाः सर्वा मम राजन् न संशयः ।बहूना किम् प्रलापेन न दास्ये काम दोहिनीम्॥
ato mūlāḥ kriyāḥ sarvā mama rājan na saṃśayaḥ |bahūnā kim pralāpena na dāsye kāma dohinīm ||