Kanda.Sarga 1.54

कामधेनुम् वसिष्ठो अपि यदा न त्यजते मुनिः ।तदा अस्य शबलाम् राम विश्वामित्रो अन्वकर्षत॥

kāmadhenum vasiṣṭho api yadā na tyajate muniḥ |tadā asya śabalām rāma viśvāmitro anvakarṣata ||

नीयमाना तु शबला राम राज्ञा महात्मना ।दुःखिता चिन्तयामास रुदंती शोक कर्शिता॥

nīyamānā tu śabalā rāma rājñā mahātmanā |duḥkhitā cintayāmāsa rudaṃtī śoka karśitā ||

परित्यक्ता वसिष्ठेन किम् अहम् सुमहात्मना ।या अहम् राज भृतैः दीना ह्रियेयम् भृश दुःखिता॥

parityaktā vasiṣṭhena kim aham sumahātmanā |yā aham rāja bhṛtaiḥ dīnā hriyeyam bhṛśa duḥkhitā ||

किम् मया अपकृतम् तस्य महर्षेः भावित आत्मनः ।यन् माम् अनागसम् भक्ताम् इष्टाम् त्यजति धार्मिकः॥

kim mayā apakṛtam tasya maharṣeḥ bhāvita ātmanaḥ |yan mām anāgasam bhaktām iṣṭām tyajati dhārmikaḥ ||

इति संचिन्तयित्वा तु निःश्वस्य च पुनः पुनः ।जगाम वेगेन तदा वसिष्ठम् परम ओजसम्॥

iti saṃcintayitvā tu niḥśvasya ca punaḥ punaḥ |jagāma vegena tadā vasiṣṭham parama ojasam ||

निर्धूय ताम् तदा भृत्यान् शतशः शत्रुसूदन ।जगाम अनिल वेगेन पाद मूलम् महात्मनः॥

nirdhūya tām tadā bhṛtyān śataśaḥ śatrusūdana |jagāma anila vegena pāda mūlam mahātmanaḥ ||

शबला सा रुदन्ती च क्रोशन्ती च इदम् अब्रवीत् ।वसिष्ठस्य अग्रतः स्थित्वा मेघ निःस्वना॥

śabalā sā rudantī ca krośantī ca idam abravīt |vasiṣṭhasya agrataḥ sthitvā megha niḥsvanā ||

भगवन् किम् परित्यक्ता त्वया अहम् ब्रह्मणः सुत ।यस्मात् राज भटा माम् हि नयन्ते त्वत् सकाशतः॥

bhagavan kim parityaktā tvayā aham brahmaṇaḥ suta |yasmāt rāja bhaṭā mām hi nayante tvat sakāśataḥ ||

एवम् उक्तः तु ब्रह्मर्षिर् इदम् वचनम् अब्रवीत् ।शोक संतप्त हृदयाम् स्व सारम् इव दुःखिताम्॥

evam uktaḥ tu brahmarṣir idam vacanam abravīt |śoka saṃtapta hṛdayām sva sāram iva duḥkhitām ||

न त्वाम् त्यजामि शबले न अपि मे अपकृतम् त्वया ।एष त्वाम् नयते राजा बलात् मत्तः महाबलः॥

na tvām tyajāmi śabale na api me apakṛtam tvayā |eṣa tvām nayate rājā balāt mattaḥ mahābalaḥ ||

न हि तुल्यम् बलम् मह्यम् राजा तु अद्य विशेषतः ।बली राजा क्षत्रियः च पृथिव्याः पतिः एव च॥

na hi tulyam balam mahyam rājā tu adya viśeṣataḥ |balī rājā kṣatriyaḥ ca pṛthivyāḥ patiḥ eva ca ||

इयम् अक्षौहिणी पूर्णा गज वाजि रथ आकुला ।हस्ति ध्वज समाकीर्णा तेन असौ बलवत्तरः॥

iyam akṣauhiṇī pūrṇā gaja vāji ratha ākulā |hasti dhvaja samākīrṇā tena asau balavattaraḥ ||

एवम् उक्ता वसिष्ठेन प्रत्युवाच विनीतवत् ।वचनम् वचनज्ञा सा ब्रह्मर्षिम् अतुल प्रभम्॥

evam uktā vasiṣṭhena pratyuvāca vinītavat |vacanam vacanajñā sā brahmarṣim atula prabham ||

न बलम् क्षत्रियस्य आहुः ब्राह्मणो बलवत्तरः ।ब्रह्मन् ब्रह्म बलम् दिव्यम् क्षत्रात् तु बलवत्तरम्॥

na balam kṣatriyasya āhuḥ brāhmaṇo balavattaraḥ |brahman brahma balam divyam kṣatrāt tu balavattaram ||

अप्रमेय बलम् तुभ्यम् न त्वया बलवत्तरः ।विश्वामित्रो महावीर्यः तेजः तव दुरासदम्॥

aprameya balam tubhyam na tvayā balavattaraḥ |viśvāmitro mahāvīryaḥ tejaḥ tava durāsadam ||

नियुङ्क्ष्व माम् महातेजः त्वत् ब्रह्म बल संभृताम् ।तस्य दर्पम् बलम् यत्नम् नाशयामि दुरात्मनः॥

niyuṅkṣva mām mahātejaḥ tvat brahma bala saṃbhṛtām |tasya darpam balam yatnam nāśayāmi durātmanaḥ ||

इति उक्तः तु तया राम वसिष्ठः सुमहायशाः ।सृजस्व इति तदा उवाच बलम् पर बल अर्दनम्॥

iti uktaḥ tu tayā rāma vasiṣṭhaḥ sumahāyaśāḥ |sṛjasva iti tadā uvāca balam para bala ardanam ||

तस्य तत् वचनम् श्रुत्वा सुरभिः सा असृजत् तदा ।तस्या हुंभा रव उत्सृष्टाः पह्लवाः शतशो नृप॥

tasya tat vacanam śrutvā surabhiḥ sā asṛjat tadā |tasyā huṃbhā rava utsṛṣṭāḥ pahlavāḥ śataśo nṛpa ||

नाशयन्ति बलम् सर्वम् विश्वामित्रस्य पश्यतः ।स राजा परम क्रुद्धः क्रोध विस्फारित ईक्षणः॥

nāśayanti balam sarvam viśvāmitrasya paśyataḥ |sa rājā parama kruddhaḥ krodha visphārita īkṣaṇaḥ ||

पह्लवान् नाशयामास शस्त्रैः उच्चावचैः अपि ।विश्वामित्र अर्दितान् दृष्ट्वा पह्लवान् शतशः तदा॥

pahlavān nāśayāmāsa śastraiḥ uccāvacaiḥ api |viśvāmitra arditān dṛṣṭvā pahlavān śataśaḥ tadā ||

भूय एव असृजत् घोरान् शकान् यवन मिश्रितान् ।तैः आसीत् संवृता भूमिः शकैः यवन मिश्रितैः॥

bhūya eva asṛjat ghorān śakān yavana miśritān |taiḥ āsīt saṃvṛtā bhūmiḥ śakaiḥ yavana miśritaiḥ ||

प्रभावद्भिर्महावीर्यैर्हेमकिंजल्कसन्निभैः ।यद्वा -प्रभावद्भिः महावीर्यैः हेम किंजल्क संनिभैः ।दीर्घासिपट्टिशधरैर्हेमवर्णाम्बराअवृतैः।यद्वा -दीर्घ असि पट्टिश धरैः हेम वर्ण अंबर आवृतैः॥

prabhāvadbhirmahāvīryairhemakiṃjalkasannibhaiḥ |yadvā -prabhāvadbhiḥ mahāvīryaiḥ hema kiṃjalka saṃnibhaiḥ |dīrghāsipaṭṭiśadharairhemavarṇāmbarāavṛtaiḥ |yadvā -dīrgha asi paṭṭiśa dharaiḥ hema varṇa aṃbara āvṛtaiḥ ||

निर्दग्धम् तत् बलम् सर्वम् प्रदीप्तैः इव पावकैः ।ततो अस्त्राणि महातेजा विश्वामित्रो मुमोच ह ।तैः तैः यवन कांभोजा बर्बराः च अकुली कृताः॥

nirdagdham tat balam sarvam pradīptaiḥ iva pāvakaiḥ |tato astrāṇi mahātejā viśvāmitro mumoca ha |taiḥ taiḥ yavana kāṃbhojā barbarāḥ ca akulī kṛtāḥ ||