Kanda.Sarga 1.66

ततः प्रभाते विमले कृत कर्मा नराधिपः ।विश्वामित्रम् महात्मानम् आजुहाव स राघवम्॥

tataḥ prabhāte vimale kṛta karmā narādhipaḥ |viśvāmitram mahātmānam ājuhāva sa rāghavam ||

तम् अर्चयित्वा धर्माअत्मा शास्त्र दृष्टेन कर्मणा ।राघवौ च महात्मानौ तदा वाक्यम् उवाच ह॥

tam arcayitvā dharmāatmā śāstra dṛṣṭena karmaṇā |rāghavau ca mahātmānau tadā vākyam uvāca ha ||

भगवन् स्वागतम् ते अस्तु किम् करोमि तव अनघ ।भवान् आज्ञापयतु माम् आज्ञाप्यो भवता हि अहम्॥

bhagavan svāgatam te astu kim karomi tava anagha |bhavān ājñāpayatu mām ājñāpyo bhavatā hi aham ||

एवम् उक्तः स धर्मात्मा जनकेन महात्मना ।प्रत्युवाच मुनिर् वीरम् वाक्यम् वाक्य विशारदः॥

evam uktaḥ sa dharmātmā janakena mahātmanā |pratyuvāca munir vīram vākyam vākya viśāradaḥ ||

पुत्रौ दशरथस्य इमौ क्षत्रियौ लोक विश्रुतौ ।द्रष्टु कामौ धनुः श्रेष्ठम् यत् एतत् त्वयि तिष्ठति॥

putrau daśarathasya imau kṣatriyau loka viśrutau |draṣṭu kāmau dhanuḥ śreṣṭham yat etat tvayi tiṣṭhati ||

एतत् दर्शय भद्रम् ते कृत कामौ नृप आत्मजौ ।दर्शनात् अस्य धनुषो यथा इष्टम् प्रतियास्यतः॥

etat darśaya bhadram te kṛta kāmau nṛpa ātmajau |darśanāt asya dhanuṣo yathā iṣṭam pratiyāsyataḥ ||

एवम् उक्तः तु जनकः प्रत्युवाच महामुनिम् ।श्रूयताम् अस्य धनुषो यत् अर्थम् इह तिष्ठति॥

evam uktaḥ tu janakaḥ pratyuvāca mahāmunim |śrūyatām asya dhanuṣo yat artham iha tiṣṭhati ||

देवरात इति ख्यातो निमेः ज्येष्ठो मही पतिः ।न्यासो अयम् तस्य भगवन् हस्ते दत्तो महात्मना॥

devarāta iti khyāto nimeḥ jyeṣṭho mahī patiḥ |nyāso ayam tasya bhagavan haste datto mahātmanā ||

दक्ष यज्ञ वधे पूर्वम् धनुः आयम्य वीर्यवान् ।रुद्रः तु त्रिदशान् रोषात् स लीलम् इदम् अब्रवीत्॥

dakṣa yajña vadhe pūrvam dhanuḥ āyamya vīryavān |rudraḥ tu tridaśān roṣāt sa līlam idam abravīt ||

यस्मात् भाग अर्थिनो भागान् न अकल्पयत मे सुराः ।वर अंगानि महाअर्हाणि धनुषा शातयामि वः॥

yasmāt bhāga arthino bhāgān na akalpayata me surāḥ |vara aṃgāni mahāarhāṇi dhanuṣā śātayāmi vaḥ ||

ततो विमनसः सर्वे देवा वै मुनिपुंगव ।प्रसादयन्ति देवेशम् तेषाम् प्रीतो अभवत् भवः॥

tato vimanasaḥ sarve devā vai munipuṃgava |prasādayanti deveśam teṣām prīto abhavat bhavaḥ ||

प्रीति युक्तः तु सर्वेषाम् ददौ तेषाम् महात्मनाम् ।तत् एतत् देवदेवस्य धनू रत्नम् महात्मनः॥

prīti yuktaḥ tu sarveṣām dadau teṣām mahātmanām |tat etat devadevasya dhanū ratnam mahātmanaḥ ||

न्यासभूतम् तदा न्यस्तम् अस्माकम् पूर्वजे विभो ।अथ मे कृषतः क्षेत्रम् लांगलात् उत्थिता मम॥

nyāsabhūtam tadā nyastam asmākam pūrvaje vibho |atha me kṛṣataḥ kṣetram lāṃgalāt utthitā mama ||

क्षेत्रम् शोधयता लब्ध्वा नाम्ना सीता इति विश्रुता ।भू तलात् उत्थिता सा तु व्यवर्धत मम आत्मजा॥

kṣetram śodhayatā labdhvā nāmnā sītā iti viśrutā |bhū talāt utthitā sā tu vyavardhata mama ātmajā ||

वीर्य शुल्का इति मे कन्या स्थापिता इयम् अयोनिजा ।भूतलात् उत्थिताम् ताम् तु वर्धमानाम् मम आत्मजाम्॥

vīrya śulkā iti me kanyā sthāpitā iyam ayonijā |bhūtalāt utthitām tām tu vardhamānām mama ātmajām ||

वरयामासुः आगम्य राजानो मुनिपुंगव ।तेषाम् वरयताम् कन्याम् सर्वेषाम् पृथिवीक्षिताम्॥

varayāmāsuḥ āgamya rājāno munipuṃgava |teṣām varayatām kanyām sarveṣām pṛthivīkṣitām ||

वीर्य शुल्का इति भगवन् न ददामि सुताम् अहम् ।ततः सर्वे नृपतयः समेत्य मुनिपुंगव॥

vīrya śulkā iti bhagavan na dadāmi sutām aham |tataḥ sarve nṛpatayaḥ sametya munipuṃgava ||

मिथिलाम् अभ्युपागम्य वीर्यम् जिज्ञासवः तदा ।तेषाम् जिज्ञासमानानाम् शैवम् धनुः उपाहृतम्॥

mithilām abhyupāgamya vīryam jijñāsavaḥ tadā |teṣām jijñāsamānānām śaivam dhanuḥ upāhṛtam ||

न शेकुः ग्रहणे तस्य धनुषः तोलने अपि वा ।तेषाम् वीर्यवताम् वीर्यम् अल्पम् ज्ञात्वा महामुने॥

na śekuḥ grahaṇe tasya dhanuṣaḥ tolane api vā |teṣām vīryavatām vīryam alpam jñātvā mahāmune ||

प्रत्याख्याता नृपतयः तन् निबोध तपोधन ।ततः परम कोपेन राजानो मुनिपुंगव॥

pratyākhyātā nṛpatayaḥ tan nibodha tapodhana |tataḥ parama kopena rājāno munipuṃgava ||

अरुन्धन् मिथिलाम् सर्वे वीर्य संदेहम् आगताः ।आत्मानम् अवधूतम् ते विज्ञाय मुनिपुंगव॥

arundhan mithilām sarve vīrya saṃdeham āgatāḥ |ātmānam avadhūtam te vijñāya munipuṃgava ||

रोषेण महता आविष्टाः पीडयन् मिथिलाम् पुरीम् ।ततः संवत्सरे पूर्णे क्षयम् यातानि सर्वशः॥

roṣeṇa mahatā āviṣṭāḥ pīḍayan mithilām purīm |tataḥ saṃvatsare pūrṇe kṣayam yātāni sarvaśaḥ ||

साधनानि मुनिश्रेष्ठ ततो अहम् भृश दुःखितः ।ततो देव गणान् सर्वान् तपसा अहम् प्रसादयम्॥

sādhanāni muniśreṣṭha tato aham bhṛśa duḥkhitaḥ |tato deva gaṇān sarvān tapasā aham prasādayam ||

ददुः च परम प्रीताः चतुरंग बलम् सुराः ।ततो भग्ना नृपतयो हन्यमाना दिशो ययुः॥

daduḥ ca parama prītāḥ caturaṃga balam surāḥ |tato bhagnā nṛpatayo hanyamānā diśo yayuḥ ||

अवीर्या वीर्य संदिग्धा स अमात्याः पाप कारिणः ।तत् एतत् मुनिशार्दूल धनुः परम भास्वरम्॥

avīryā vīrya saṃdigdhā sa amātyāḥ pāpa kāriṇaḥ |tat etat muniśārdūla dhanuḥ parama bhāsvaram ||

राम लक्ष्मणयोः च अपि दर्शयिष्यामि सुव्रत ।यदि अस्य धनुषो रामः कुर्यात् आरोपणम् मुने ।सुताम् अयोनिजाम् सीताम् दद्याम् दाशरथेः अहम्॥

rāma lakṣmaṇayoḥ ca api darśayiṣyāmi suvrata |yadi asya dhanuṣo rāmaḥ kuryāt āropaṇam mune |sutām ayonijām sītām dadyām dāśaratheḥ aham ||