Loading
वाल्मीकि रामायण · 27 श्लोक
यह अध्याय पुस्तक में पढ़ेंजनकस्य वचः श्रुत्वा विश्वामित्रो महामुनिः ।धनुर् दर्शय रामाय इति ह उवाच पार्थिवम्॥
janakasya vacaḥ śrutvā viśvāmitro mahāmuniḥ |dhanur darśaya rāmāya iti ha uvāca pārthivam ||
ततः स राजा जनकः सचिवान् व्यादिदेश ह ।धनुर् आनीयताम् दिव्यम् गन्ध माल्य अनुलेपितम्॥
tataḥ sa rājā janakaḥ sacivān vyādideśa ha |dhanur ānīyatām divyam gandha mālya anulepitam ||
जनकेन समादिष्ठाः सचिवाः प्राविशन् पुरम् ।तत् धनुः पुरतः कृत्वा निर्जग्मुः अमित औजसः॥
janakena samādiṣṭhāḥ sacivāḥ prāviśan puram |tat dhanuḥ purataḥ kṛtvā nirjagmuḥ amita aujasaḥ ||
नृणाम् शतानि पंचाशत् व्यायतानाम् महात्मनाम् ।मंजूषाम् अष्ट चक्राम् ताम् समूहुः ते कथंचन॥
nṛṇām śatāni paṃcāśat vyāyatānām mahātmanām |maṃjūṣām aṣṭa cakrām tām samūhuḥ te kathaṃcana ||
ताम् आदाय तु मंजूषाम् आयसीम् यत्र तत् धनुः ।सुरोपमम् ते जनकम् ऊचुः नृपति मन्त्रिणः॥
tām ādāya tu maṃjūṣām āyasīm yatra tat dhanuḥ |suropamam te janakam ūcuḥ nṛpati mantriṇaḥ ||
इदम् धनुर् वरम् राजन् पूजितम् सर्व राजभिः ।मिथिला अधिप राज इन्द्र दर्शनीयम् यत् इच्छसि॥
idam dhanur varam rājan pūjitam sarva rājabhiḥ |mithilā adhipa rāja indra darśanīyam yat icchasi ||
तेषाम् नृपो वचः श्रुत्वा कृत अंजलिः अभाषत ।विश्वामित्रम् महात्मानम् तौ उभौ राम लक्ष्मणौ॥
teṣām nṛpo vacaḥ śrutvā kṛta aṃjaliḥ abhāṣata |viśvāmitram mahātmānam tau ubhau rāma lakṣmaṇau ||
इदम् धनुर् वरम् ब्रह्मन् जनकैः अभिपूजितम् ।राजभिः च महा वीर्यैः अशक्तैः पूरितम् तदा॥
idam dhanur varam brahman janakaiḥ abhipūjitam |rājabhiḥ ca mahā vīryaiḥ aśaktaiḥ pūritam tadā ||
न एतत् सुर गणाः सर्वे स असुरा न च राक्षसाः ।गंधर्व यक्ष प्रवराः स किन्नर महोरगाः॥
na etat sura gaṇāḥ sarve sa asurā na ca rākṣasāḥ |gaṃdharva yakṣa pravarāḥ sa kinnara mahoragāḥ ||
क्व गतिः मानुषाणाम् च धनुषो अस्य प्रपूरणे ।आरोपणे समायोगे वेपने तोलने अपि वा॥
kva gatiḥ mānuṣāṇām ca dhanuṣo asya prapūraṇe |āropaṇe samāyoge vepane tolane api vā ||
तत् एतत् धनुषाम् श्रेष्ठम् आनीतम् मुनिपुंगव ।दर्शय एतत् महाभाग अनयोः राज पुत्रयोः॥
tat etat dhanuṣām śreṣṭham ānītam munipuṃgava |darśaya etat mahābhāga anayoḥ rāja putrayoḥ ||
विश्वामित्रः स रामः तु श्रुत्वा जनक भाषितम् ।वत्स राम धनुः पश्य इति राघवम् अब्रवीत्॥
viśvāmitraḥ sa rāmaḥ tu śrutvā janaka bhāṣitam |vatsa rāma dhanuḥ paśya iti rāghavam abravīt ||
महर्षेः वचनात् रामो यत्र तिष्ठति तत् धनुः ।मंजूषाम् ताम् अपावृत्य दृष्ट्वा धनुः अथ अब्रवीत्॥
maharṣeḥ vacanāt rāmo yatra tiṣṭhati tat dhanuḥ |maṃjūṣām tām apāvṛtya dṛṣṭvā dhanuḥ atha abravīt ||
इदम् धनुर्वरम् ब्रह्मन् संस्पृशामि इह पाणिना ।यत्नवान् च भविष्यामि तोलने पूरणे अपि वा॥
idam dhanurvaram brahman saṃspṛśāmi iha pāṇinā |yatnavān ca bhaviṣyāmi tolane pūraṇe api vā ||
बाढम् इति एव तम् राजा मुनिः च समभाषत ।लीलया स धनुर् मध्ये जग्राह वचनात् मुनेः॥
bāḍham iti eva tam rājā muniḥ ca samabhāṣata |līlayā sa dhanur madhye jagrāha vacanāt muneḥ ||
पश्यताम् नृ सहस्राणाम् बहूनाम् रघुनंदनः ।आरोपयत् स धर्मात्मा स लीलम् इव तत् धनुः॥
paśyatām nṛ sahasrāṇām bahūnām raghunaṃdanaḥ |āropayat sa dharmātmā sa līlam iva tat dhanuḥ ||
आरोपयित्वा मौर्वीम् च पूरयामास वीर्यवान् ।तत् बभंज धनुर् मध्ये नरश्रेष्ठो महायशाः॥
āropayitvā maurvīm ca pūrayāmāsa vīryavān |tat babhaṃja dhanur madhye naraśreṣṭho mahāyaśāḥ ||
तस्य शब्दो महान् आसीत् निर्घात सम निःस्वनः ।भूमि कंपः च सुमहान् पर्वतस्य इव दीर्यतः॥
tasya śabdo mahān āsīt nirghāta sama niḥsvanaḥ |bhūmi kaṃpaḥ ca sumahān parvatasya iva dīryataḥ ||
निपेतुः च नराः सर्वे तेन शब्देन मोहिताः ।व्रजयित्वा मुनि वरम् राजानम् तौ च राघवौ॥
nipetuḥ ca narāḥ sarve tena śabdena mohitāḥ |vrajayitvā muni varam rājānam tau ca rāghavau ||
प्रति आश्वस्तो जने तस्मिन् राजा विगत साध्वसः ।उवाच प्रांजलिः वाक्यम् वाक्यज्ञो मुनिपुंगवम्॥
prati āśvasto jane tasmin rājā vigata sādhvasaḥ |uvāca prāṃjaliḥ vākyam vākyajño munipuṃgavam ||
भगवन् दृष्ट वीर्यो मे रामो दशरथ आत्मजः ।अति अद्भुतम् अचिंत्यम् च अतर्कितम् इदम् मया॥
bhagavan dṛṣṭa vīryo me rāmo daśaratha ātmajaḥ |ati adbhutam aciṃtyam ca atarkitam idam mayā ||
जनकानाम् कुले कीर्तिम् आहरिष्यति मे सुता ।सीता भर्तारम् आसाद्य रामम् दशरथ आत्मजम्॥
janakānām kule kīrtim āhariṣyati me sutā |sītā bhartāram āsādya rāmam daśaratha ātmajam ||
मम सत्या प्रतिज्ञा सा वीर्य शुल्का इति कौशिक ।सीता प्राणैः बहुमता देया रामाय मे सुता॥
mama satyā pratijñā sā vīrya śulkā iti kauśika |sītā prāṇaiḥ bahumatā deyā rāmāya me sutā ||
भवतो अनुमते ब्रह्मन् शीघ्रम् गच्छंतु मंत्रिणः ।मम कौशिक भद्रम् ते अयोध्याम् त्वरिता रथैः॥
bhavato anumate brahman śīghram gacchaṃtu maṃtriṇaḥ |mama kauśika bhadram te ayodhyām tvaritā rathaiḥ ||
राजानम् प्रश्रितैः वाक्यैः आनयंतु पुरम् मम ।प्रदानम् वीर्य शुक्लायाः कथयंतु च सर्वशः॥
rājānam praśritaiḥ vākyaiḥ ānayaṃtu puram mama |pradānam vīrya śuklāyāḥ kathayaṃtu ca sarvaśaḥ ||
मुनि गुप्तौ च काकुत्स्थौ कथयंतु नृपाय वै ।प्रीति युक्तम् तु राजानम् आनयंतु सु शीघ्र गाः॥
muni guptau ca kākutsthau kathayaṃtu nṛpāya vai |prīti yuktam tu rājānam ānayaṃtu su śīghra gāḥ ||
कौशिकः च तथा इति आह राजा च आभाष्य मंत्रिणः ।अयोध्याम् प्रेषयामास धर्मात्मा कृत शासनान् ।यथा वृत्तम् समाख्यातुम् आनेतुम् च नृपम् तथा॥
kauśikaḥ ca tathā iti āha rājā ca ābhāṣya maṃtriṇaḥ |ayodhyām preṣayāmāsa dharmātmā kṛta śāsanān |yathā vṛttam samākhyātum ānetum ca nṛpam tathā ||