Kanda.Sarga 2.25

सा अपनीय तम् आयासम् उपस्पृश्य जलम् शुचि ।चकार माता रामस्य मन्गलानि मनस्विनी॥

sā apanīya tam āyāsam upaspṛśya jalam śuci |cakāra mātā rāmasya mangalāni manasvinī ||

न शक्यसे वारयौइतुम् गच्छेदानीम् रघुत्तम ।श्रीघ्रम् च विनिवर्तस्व वर्तस्व च सताम् क्रमे॥

na śakyase vārayauitum gacchedānīm raghuttama |śrīghram ca vinivartasva vartasva ca satām krame ||

यम् पालयसि धर्मम् त्वम् धृत्या च नियमेन च ।सवै राघवशार्दुल! धर्मस्त्वामभिरक्षतु॥

yam pālayasi dharmam tvam dhṛtyā ca niyamena ca |savai rāghavaśārdula! dharmastvāmabhirakṣatu ||

येभ्यः प्रणमसे पुत्र चैत्येष्वायतनेषु च ।ते च त्वामभिरक्षन्तु वने सह महर्षिभिः॥

yebhyaḥ praṇamase putra caityeṣvāyataneṣu ca |te ca tvāmabhirakṣantu vane saha maharṣibhiḥ ||

यानि दत्तानि तेऽ स्त्राणि विश्वामित्रेण धीमता ।तानि त्वामभिरक्षन्तु गुणैस्समुदितम् सदा॥

yāni dattāni te' strāṇi viśvāmitreṇa dhīmatā |tāni tvāmabhirakṣantu guṇaissamuditam sadā ||

पितृशुश्रुषया पुत्र मातृशु श्रूषया तथा ।सत्येन च महाबाहो चिरम् जीवाभिरक्षितः॥

pitṛśuśruṣayā putra mātṛśu śrūṣayā tathā |satyena ca mahābāho ciram jīvābhirakṣitaḥ ||

समित्कुशपवित्राणि वेद्यश्चायतनानि च ।स्थण्ढिलानि विचित्राणि शैला वृक्षाः कुशुफा ह्रदाः॥

samitkuśapavitrāṇi vedyaścāyatanāni ca |sthaṇḍhilāni vicitrāṇi śailā vṛkṣāḥ kuśuphā hradāḥ ||

पतङ्गाः पन्नगाः सिम्हास्त्वाम् रक्षन्तु नरोत्तम ।स्वस्ति साध्याः च विश्वे च मरुतः च महर्षयः॥

pataṅgāḥ pannagāḥ simhāstvām rakṣantu narottama |svasti sādhyāḥ ca viśve ca marutaḥ ca maharṣayaḥ ||

स्वस्ति धाता विधाता च स्वस्ति पूषा भगो अर्यमा ।ऋतवः चैव पक्षाः च मासाः सम्वत्सराः क्षपाः॥

svasti dhātā vidhātā ca svasti pūṣā bhago aryamā |ṛtavaḥ caiva pakṣāḥ ca māsāḥ samvatsarāḥ kṣapāḥ ||

ऋतवश्चैव पक्षाश्च मासास्सम्वत्सराः क्षपाः ।दिनानि च मुहूर्ताः च स्वस्ति कुर्वन्तु ते सदा॥

ṛtavaścaiva pakṣāśca māsāssamvatsarāḥ kṣapāḥ |dināni ca muhūrtāḥ ca svasti kurvantu te sadā ||

स्मृतिर् धृतिः च धर्मः च पान्तु त्वाम् पुत्र सर्वतः ।स्कन्दः च भगवान् देवः सोमः च सबृहस्पतिः॥

smṛtir dhṛtiḥ ca dharmaḥ ca pāntu tvām putra sarvataḥ |skandaḥ ca bhagavān devaḥ somaḥ ca sabṛhaspatiḥ ||

सप्त ऋषयो नारदः च ते त्वाम् रक्षन्तु सर्वतः ।याश्चापि सर्वतः सिद्दा दिश्श्च सदिगीश्वराः॥

sapta ṛṣayo nāradaḥ ca te tvām rakṣantu sarvataḥ |yāścāpi sarvataḥ siddā diśśca sadigīśvarāḥ ||

स्तुता मया वने तस्मिन् पान्तुत्वाम् पुत्र नित्यशः ।शैलाः सर्वे समुद्राश्च राजा वरुण एव च॥

stutā mayā vane tasmin pāntutvām putra nityaśaḥ |śailāḥ sarve samudrāśca rājā varuṇa eva ca ||

द्यौरन्तरिक्षम् पृथिवी नद्यस्सर्वास्तथैव च ।नक्षत्राणि च सर्वाणि ग्रहाः च सहदेवताः॥

dyaurantarikṣam pṛthivī nadyassarvāstathaiva ca |nakṣatrāṇi ca sarvāṇi grahāḥ ca sahadevatāḥ ||

अहोरात्रे तथा सन्ध्ये पान्तु त्वाम् वनमाश्रितम् ।ऋतवश्चैव ष्ट्पुण्या मासाः सम्वत्सरास्तथा॥

ahorātre tathā sandhye pāntu tvām vanamāśritam |ṛtavaścaiva ṣṭpuṇyā māsāḥ samvatsarāstathā ||

कलाश्च काष्ठाश्च तथा तव शर्म दिशन्तु ते ।महा वनानि चरतः मुनि वेषस्य धीमतः॥

kalāśca kāṣṭhāśca tathā tava śarma diśantu te |mahā vanāni carataḥ muni veṣasya dhīmataḥ ||

तवादित्याश्च दैत्याश्च भवन्तु सुखदाः सदा ।राक्षसानाम् पिशाचानाम् रौद्राणाम् क्रूरकर्मणाम्॥

tavādityāśca daityāśca bhavantu sukhadāḥ sadā |rākṣasānām piśācānām raudrāṇām krūrakarmaṇām ||

क्रव्यादानाम् च सर्वेषम् माभूत्पुत्रक ते भयम् ।प्लवगा वृश्चिका दम्शा मशकाः चैव कानने॥

kravyādānām ca sarveṣam mābhūtputraka te bhayam |plavagā vṛścikā damśā maśakāḥ caiva kānane ||

सरी सृपाः च कीटाः च मा भूवन् गहने तव ।महा द्विपाः च सिम्हाः च व्याघ्राऋक्षाः च दम्ष्ट्रिणः॥

sarī sṛpāḥ ca kīṭāḥ ca mā bhūvan gahane tava |mahā dvipāḥ ca simhāḥ ca vyāghrāṛkṣāḥ ca damṣṭriṇaḥ ||

महिषाः शृन्गिणो रौद्रा न ते द्रुह्यन्तु पुत्रक ।नृ माम्स भोजना रौद्रा ये च अन्ये सत्त्व जातयः॥

mahiṣāḥ śṛngiṇo raudrā na te druhyantu putraka |nṛ māmsa bhojanā raudrā ye ca anye sattva jātayaḥ ||

मा च त्वाम् हिम्सिषुः पुत्र मया सम्पूजिताः तु इह ।आगमाः ते शिवाः सन्तु सिध्यन्तु च पराक्रमाः॥

mā ca tvām himsiṣuḥ putra mayā sampūjitāḥ tu iha |āgamāḥ te śivāḥ santu sidhyantu ca parākramāḥ ||

सर्व सम्पत्तयो राम स्वस्तिमान् गच्च पुत्रक ।स्वस्ति ते अस्तु आन्तरिक्षेभ्यः पार्थिवेभ्यः पुनः पुनः॥

sarva sampattayo rāma svastimān gacca putraka |svasti te astu āntarikṣebhyaḥ pārthivebhyaḥ punaḥ punaḥ ||

सर्वेभ्यः चैव देवेभ्यो ये च ते परिपन्थिनः ।गुरुः सोमश्च सूर्यश्च धनदोऽथ यमस्तथा॥

sarvebhyaḥ caiva devebhyo ye ca te paripanthinaḥ |guruḥ somaśca sūryaśca dhanado'tha yamastathā ||

पान्तु त्वामर्चिता राम! दण्डकारण्यवासिनम् ।अग्निर्वायुस्तथा धूमोमन्त्राश्चर्षिमुखाच्च्युताः॥

pāntu tvāmarcitā rāma! daṇḍakāraṇyavāsinam |agnirvāyustathā dhūmomantrāścarṣimukhāccyutāḥ ||

उपस्पर्शनकाले तु पान्तु त्वाम् रघुन्ददन ।सर्व लोक प्रभुर् ब्रह्मा भूत भर्ता तथा ऋषयः॥

upasparśanakāle tu pāntu tvām raghundadana |sarva loka prabhur brahmā bhūta bhartā tathā ṛṣayaḥ ||

ये च शेषाः सुराः ते त्वाम् रक्षन्तु वन वासिनम् ।इति माल्यैः सुर गणान् गन्धैः च अपि यशस्विनी॥

ye ca śeṣāḥ surāḥ te tvām rakṣantu vana vāsinam |iti mālyaiḥ sura gaṇān gandhaiḥ ca api yaśasvinī ||

स्तुतिभिः च अनुरूपाभिर् आनर्च आयत लोचना ।ज्वलनम् समुपादाय ब्राह्मणेन महात्मना॥

stutibhiḥ ca anurūpābhir ānarca āyata locanā |jvalanam samupādāya brāhmaṇena mahātmanā ||

हावयामास विधिना राममङ्गलकारणात् ।घृतम् श्वेतानि माल्यानि समिधः श्वेतसर्षपान्॥

hāvayāmāsa vidhinā rāmamaṅgalakāraṇāt |ghṛtam śvetāni mālyāni samidhaḥ śvetasarṣapān ||

उपसम्पादयामास कौसल्या पमाङ्गना ।उपाध्यायः स विधिना हुत्व शान्तिमनामयम्॥

upasampādayāmāsa kausalyā pamāṅganā |upādhyāyaḥ sa vidhinā hutva śāntimanāmayam ||

हुतहव्यावशेषेण बाह्यम् बलिमकल्पयत् ।मधुदद्यक्षतघृतैः स्वस्तिवाच्य द्विजाम् स्ततः॥

hutahavyāvaśeṣeṇa bāhyam balimakalpayat |madhudadyakṣataghṛtaiḥ svastivācya dvijām stataḥ ||

वाचयामास रामस्य वने स्वस्त्ययनक्रियाः ।ततस्तन्मै द्विजेन्द्राय राममाता यशस्विनी॥

vācayāmāsa rāmasya vane svastyayanakriyāḥ |tatastanmai dvijendrāya rāmamātā yaśasvinī ||

दक्षिणाम् प्रददौ काम्याम् राघवम् चेदमब्रवीत् ।यन् मन्गलम् सहस्र अक्षे सर्व देव नमः कृते॥

dakṣiṇām pradadau kāmyām rāghavam cedamabravīt |yan mangalam sahasra akṣe sarva deva namaḥ kṛte ||

वृत्र नाशे समभवत् तत् ते भवतु मन्गलम् ।यन् मन्गलम् सुपर्णस्य विनता अकल्पयत् पुरा॥

vṛtra nāśe samabhavat tat te bhavatu mangalam |yan mangalam suparṇasya vinatā akalpayat purā ||

अमृतम् प्रार्थयानस्य तत् ते भवतु मन्गलम् ।अमृतोत्पादने दैत्यान् घ्नतो वज्रधरस्य यत्॥

amṛtam prārthayānasya tat te bhavatu mangalam |amṛtotpādane daityān ghnato vajradharasya yat ||

अदितिर्मङ्गLअम् प्रादात् तत्ते भवतु मङ्गLअम् ।तीन्विक्रमान् प्रकमतो विष्णोरमिततेजसः॥

aditirmaṅgaLam prādāt tatte bhavatu maṅgaLam |tīnvikramān prakamato viṣṇoramitatejasaḥ ||

यदासीन्मङ्गLअम् प्रादात् तत्ते भवतु मङ्गLअम् ।ऋतवः सागरा द्वीपा वेदा लोका दिश्श्चते॥

yadāsīnmaṅgaLam prādāt tatte bhavatu maṅgaLam |ṛtavaḥ sāgarā dvīpā vedā lokā diśścate ||

मम्गLआनि महाबाहो दिशन्तु शुभवङ्गLआः ।इति पुत्रस्य शेषाश्च कृत्वा शिरसि भामिनी॥

mamgaLāni mahābāho diśantu śubhavaṅgaLāḥ |iti putrasya śeṣāśca kṛtvā śirasi bhāminī ||

गन्दाम्श्चापि समालभ्य राममायतलो चना ।ओषधीम् च अपि सिद्ध अर्थाम् विशल्य करणीम् शुभाम्॥

gandāmścāpi samālabhya rāmamāyatalo canā |oṣadhīm ca api siddha arthām viśalya karaṇīm śubhām ||

चकार रक्षाम् कौसल्या मन्त्रैः अभिजजाप च ।उवाचातिप्रहृष्टेव सा दुःखवशर्तिनी॥

cakāra rakṣām kausalyā mantraiḥ abhijajāpa ca |uvācātiprahṛṣṭeva sā duḥkhavaśartinī ||

वाङ्मात्रेण न भावेन वाचा सम्सज्जमानया ।आनम्य मूर्ध्नि च आघ्राय परिष्वज्य यशस्विनी॥

vāṅmātreṇa na bhāvena vācā samsajjamānayā |ānamya mūrdhni ca āghrāya pariṣvajya yaśasvinī ||

अवदत् पुत्र सिद्ध अर्थो गच्च राम यथा सुखम् ।अरोगम् सर्व सिद्ध अर्थम् अयोध्याम् पुनर् आगतम्॥

avadat putra siddha artho gacca rāma yathā sukham |arogam sarva siddha artham ayodhyām punar āgatam ||

पश्यामि त्वाम् सुखम् वत्स सुस्थितम् राज वेश्मनि ।प्रणष्टकुःखसम्कल्पा हर्षविद्योतितानना॥

paśyāmi tvām sukham vatsa susthitam rāja veśmani |praṇaṣṭakuḥkhasamkalpā harṣavidyotitānanā ||

द्रक्ष्यामि त्वाम् वनात्र्पाप्तम् पूर्णचन्द्रमिवोदितम् ।भद्रासनगतम् राम वनवासादिहागतम्॥

drakṣyāmi tvām vanātrpāptam pūrṇacandramivoditam |bhadrāsanagatam rāma vanavāsādihāgatam ||

द्रक्षामि च पुनस्त्वाम् तु तीर्णवन्तम् पितुर्वचः ।मङ्गशैरुपसम्पन्नो वनवासादिहागतः॥

drakṣāmi ca punastvām tu tīrṇavantam piturvacaḥ |maṅgaśairupasampanno vanavāsādihāgataḥ ||

पध्वा मम च नित्यम् त्वम् कामान् सम्वर्ध याहि भोः ।मया अर्चिता देव गणाः शिव आदयो ।महर्षयो भूत महा असुर उरगाः ।अभिप्रयातस्य वनम् चिराय ते।हितानि कान्क्षन्तु दिशः च राघव॥

padhvā mama ca nityam tvam kāmān samvardha yāhi bhoḥ |mayā arcitā deva gaṇāḥ śiva ādayo |maharṣayo bhūta mahā asura uragāḥ |abhiprayātasya vanam cirāya te |hitāni kānkṣantu diśaḥ ca rāghava ||

इति इव च अश्रु प्रतिपूर्ण लोचना।समाप्य च स्वस्त्ययनम् यथा विधि ।प्रदक्षिणम् चैव चकार राघवम् ।पुनः पुनः च अपि निपीड्य सस्वजे॥

iti iva ca aśru pratipūrṇa locanā |samāpya ca svastyayanam yathā vidhi |pradakṣiṇam caiva cakāra rāghavam |punaḥ punaḥ ca api nipīḍya sasvaje ||

तथा तु देव्या स कृत प्रदक्षिणो ।निपीड्य मातुः चरणौ पुनः पुनः ।जगाम सीता निलयम् महा यशाः ।स राघवः प्रज्वलितः स्वया श्रिया॥

tathā tu devyā sa kṛta pradakṣiṇo |nipīḍya mātuḥ caraṇau punaḥ punaḥ |jagāma sītā nilayam mahā yaśāḥ |sa rāghavaḥ prajvalitaḥ svayā śriyā ||