Kanda.Sarga 2.49

रामः अपि रात्रि शेषेण तेन एव महद् अन्तरम् ।जगाम पुरुष व्याघ्रः पितुर् आज्ञाम् अनुस्मरन्॥

rāmaḥ api rātri śeṣeṇa tena eva mahad antaram |jagāma puruṣa vyāghraḥ pitur ājñām anusmaran ||

तथैव गच्चतः तस्य व्यपायात् रजनी शिवा ।उपास्य स शिवाम् सम्ध्याम् विषय अन्तम् व्यगाहत॥

tathaiva gaccataḥ tasya vyapāyāt rajanī śivā |upāsya sa śivām samdhyām viṣaya antam vyagāhata ||

ग्रामान् विकृष्ट सीमान् तान् पुष्पितानि वनानि च ।पश्यन्न् अतिययौ शीघ्रम् शरैः इव हय उत्तमैः॥

grāmān vikṛṣṭa sīmān tān puṣpitāni vanāni ca |paśyann atiyayau śīghram śaraiḥ iva haya uttamaiḥ ||

शृण्वन् वाचो मनुष्याणाम् ग्राम सम्वास वासिनाम् ।राजानम् धिग् दशरथम् कामस्य वशम् आगतम्॥

śṛṇvan vāco manuṣyāṇām grāma samvāsa vāsinām |rājānam dhig daśaratham kāmasya vaśam āgatam ||

हा नृशम्स अद्य कैकेयी पापा पाप अनुबन्धिनी ।तीक्ष्णा सम्भिन्न मर्यादा तीक्ष्णे कर्मणि वर्तते॥

hā nṛśamsa adya kaikeyī pāpā pāpa anubandhinī |tīkṣṇā sambhinna maryādā tīkṣṇe karmaṇi vartate ||

या पुत्रम् ईदृशम् राज्ञः प्रवासयति धार्मिकम् ।वन वासे महा प्राज्ञम् सानुक्रोशम् अतन्द्रितम्॥

yā putram īdṛśam rājñaḥ pravāsayati dhārmikam |vana vāse mahā prājñam sānukrośam atandritam ||

कथम् नाम महाभागा सीता जनकनन्दिनी ।सदा सुखेष्वभिरता दुःखान्यनुभविष्यति॥

katham nāma mahābhāgā sītā janakanandinī |sadā sukheṣvabhiratā duḥkhānyanubhaviṣyati ||

अहो दशरथो राजा निस्नेहः स्वसुत प्रियम् ।प्रजानामनघम् रामम् परित्यक्तुमिहेच्छति॥

aho daśaratho rājā nisnehaḥ svasuta priyam |prajānāmanagham rāmam parityaktumihecchati ||

एता वाचो मनुष्याणाम् ग्राम सम्वास वासिनाम् ।शृण्वन्न् अति ययौ वीरः कोसलान् कोसल ईश्वरः॥

etā vāco manuṣyāṇām grāma samvāsa vāsinām |śṛṇvann ati yayau vīraḥ kosalān kosala īśvaraḥ ||

ततः वेद श्रुतिम् नाम शिव वारि वहाम् नदीम् ।उत्तीर्य अभिमुखः प्रायात् अगस्त्य अध्युषिताम् दिशम्॥

tataḥ veda śrutim nāma śiva vāri vahām nadīm |uttīrya abhimukhaḥ prāyāt agastya adhyuṣitām diśam ||

गत्वा तु सुचिरम् कालम् ततः शीत जलाम् नदीम् ।गोमतीम् गोयुत अनूपाम् अतरत् सागरम् गमाम्॥

gatvā tu suciram kālam tataḥ śīta jalām nadīm |gomatīm goyuta anūpām atarat sāgaram gamām ||

गोमतीम् च अपि अतिक्रम्य राघवः शीघ्रगैः हयैः ।मयूर हम्स अभिरुताम् ततार स्यन्दिकाम् नदीम्॥

gomatīm ca api atikramya rāghavaḥ śīghragaiḥ hayaiḥ |mayūra hamsa abhirutām tatāra syandikām nadīm ||

स महीम् मनुना राज्ञा दत्ताम् इक्ष्वाकवे पुरा ।स्फीताम् राष्ट्र आवृताम् रामः वैदेहीम् अन्वदर्शयत्॥

sa mahīm manunā rājñā dattām ikṣvākave purā |sphītām rāṣṭra āvṛtām rāmaḥ vaidehīm anvadarśayat ||

सूतैति एव च आभाष्य सारथिम् तम् अभीक्ष्णशः ।हम्स मत्त स्वरः श्रीमान् उवाच पुरुष ऋषभः॥

sūtaiti eva ca ābhāṣya sārathim tam abhīkṣṇaśaḥ |hamsa matta svaraḥ śrīmān uvāca puruṣa ṛṣabhaḥ ||

कदा अहम् पुनर् आगम्य सरय्वाः पुष्पिते वने ।मृगयाम् पर्याटष्यामि मात्रा पित्रा च सम्गतः॥

kadā aham punar āgamya sarayvāḥ puṣpite vane |mṛgayām paryāṭaṣyāmi mātrā pitrā ca samgataḥ ||

न अत्यर्थम् अभिकान्क्षामि मृगयाम् सरयू वने ।रतिर् हि एषा अतुला लोके राज ऋषि गण सम्मता॥

na atyartham abhikānkṣāmi mṛgayām sarayū vane |ratir hi eṣā atulā loke rāja ṛṣi gaṇa sammatā ||

राजर्षीणाम् हि लोकेऽस्मिन् रत्यर्थम् मृगया वने ।काले कृताम् ताम् मनुजैर्धन्विनामभिकाङ्क्षिताम्॥

rājarṣīṇām hi loke'smin ratyartham mṛgayā vane |kāle kṛtām tām manujairdhanvināmabhikāṅkṣitām ||

स तम् अध्वानम् ऐक्ष्वाकः सूतम् मधुरया गिरातम् तम् अर्थम् अभिप्रेत्य ययौवाक्यम् उदीरयन्॥

sa tam adhvānam aikṣvākaḥ sūtam madhurayā girātam tam artham abhipretya yayauvākyam udīrayan ||