Kanda.Sarga 2.55

उषित्वा रजनीम् तत्र राजपुत्रावरिम्दमौ ।महर्षिमभिवाद्याथ जग्मतुस्तम् गिरिम् प्रति॥

uṣitvā rajanīm tatra rājaputrāvarimdamau |maharṣimabhivādyātha jagmatustam girim prati ||

तेषाम् चैव स्वस्त्ययनम् महर्षिः स चकार ह ।प्रस्थिताम्श्चैव तान् प्रेक्ष्यपिता पुत्रानिवान्वगात्॥

teṣām caiva svastyayanam maharṣiḥ sa cakāra ha |prasthitāmścaiva tān prekṣyapitā putrānivānvagāt ||

ततः प्रचक्रमे वक्तुम् वचनम् स महामुनिः ।भर्द्वाजो महातेजा रामम् सत्यपराक्रमम्॥

tataḥ pracakrame vaktum vacanam sa mahāmuniḥ |bhardvājo mahātejā rāmam satyaparākramam ||

गङ्गायमुनयोः सन्धिमासाद्य मनुजर्षभौ ।काLइन्दीमनुगच्छेताम् नदीम् पश्चान्मुखाश्रिताम्॥

gaṅgāyamunayoḥ sandhimāsādya manujarṣabhau |kāLindīmanugacchetām nadīm paścānmukhāśritām ||

अथासाद्य तु काLइन्न्धीम् शीघ्रस्रोतसमापगाम् ।तस्यास्तीर्थम् प्रचरितम् पुराणम् प्रेक्ष्य राघवौ॥

athāsādya tu kāLinndhīm śīghrasrotasamāpagām |tasyāstīrtham pracaritam purāṇam prekṣya rāghavau ||

तत्र यूयम् प्लवम् कृत्वा तरताम्शुमतीम् नदीम् ।ततो न्यग्रोधमासाद्य महान्तम् हरितच्छदम्॥

tatra yūyam plavam kṛtvā taratāmśumatīm nadīm |tato nyagrodhamāsādya mahāntam haritacchadam ||

विवृद्धम् बहुभिर्वऋक्षैह् श्यामम् सिद्धोपसेवितम् ।तस्मै सीताञ्जलिम् कृत्वा प्रयुञ्जीताशिषः शिवाः॥

vivṛddham bahubhirvaṛkṣaih śyāmam siddhopasevitam |tasmai sītāñjalim kṛtvā prayuñjītāśiṣaḥ śivāḥ ||

समासाद्य तु तम् वृक्षम् वसेद्वातिक्रमेत वा ।क्रोशमात्रम् ततो गत्वा नीलम् द्रक्ष्यथ काननम्॥

samāsādya tu tam vṛkṣam vasedvātikrameta vā |krośamātram tato gatvā nīlam drakṣyatha kānanam ||

पलाशबदरीमिश्रम् रम्यम् वम्शैश्च यामुनैः ।स पन्थाश्चित्रकूटस्य गतः सुबहुशो मया॥

palāśabadarīmiśram ramyam vamśaiśca yāmunaiḥ |sa panthāścitrakūṭasya gataḥ subahuśo mayā ||

रम्ये मार्दवयुक्तश्च वनदावैर्विपर्जितः ।इति पन्थानमावेद्य महर्षः स न्यवर्तत॥

ramye mārdavayuktaśca vanadāvairviparjitaḥ |iti panthānamāvedya maharṣaḥ sa nyavartata ||

अभिवाद्य तथेत्युक्त्वा रामेण विनिवर्तितः ।उपावृत्ते मुनौ तस्मिन् रामो लक्ष्मणमब्रवीत्॥

abhivādya tathetyuktvā rāmeṇa vinivartitaḥ |upāvṛtte munau tasmin rāmo lakṣmaṇamabravīt ||

कृतपुण्याः स्म सौमित्रे मुनिर्यन्नोऽनुकम्पते ।इति तौ पुरुषव्याघ्रौ मन्त्रयित्वा मनस्विनौ॥

kṛtapuṇyāḥ sma saumitre muniryanno'nukampate |iti tau puruṣavyāghrau mantrayitvā manasvinau ||

सीतामेवाग्रतः कृत्वा काLइन्दीम् जग्मतुर्नदीम् ।अथा साद्य तु काLइन्दीम् शीघ्रस्रोतोवहाम् नदीम्॥

sītāmevāgrataḥ kṛtvā kāLindīm jagmaturnadīm |athā sādya tu kāLindīm śīghrasrotovahām nadīm ||

तौ काष्ठसम्घातमथो चक्रतुस्तु महाप्लवम्॥

tau kāṣṭhasamghātamatho cakratustu mahāplavam ||

शुष्कैर्वम्शैः समास्तीर्णमुLईरैश्च समावृतम् ।ततो वेतसशाखाश्च जम्बूशाखाश्च वीर्यवान्॥

śuṣkairvamśaiḥ samāstīrṇamuLīraiśca samāvṛtam |tato vetasaśākhāśca jambūśākhāśca vīryavān ||

चकार लक्ष्मणश्छित्वा सीतायाः सुखमासनम् ।तत्र श्रियमिवाचिन्त्याम् रामो दाशरथिः प्रियाम्॥

cakāra lakṣmaṇaśchitvā sītāyāḥ sukhamāsanam |tatra śriyamivācintyām rāmo dāśarathiḥ priyām ||

ईष्त्सन्कह्हनाबान् तानग्तारिओअतत् प्लवम् ।पार्श्वे च तत्र वैदेह्या वसने चूष्णानि च॥

īṣtsankahhanābān tānagtārioatat plavam |pārśve ca tatra vaidehyā vasane cūṣṇāni ca ||

प्लवे कठिनकाजम् च रामश्चक्रे सहायुधैः ।आरोप्य प्रथमम् सीताम् सम्घाटम् प्रतिगृह्य तौ॥

plave kaṭhinakājam ca rāmaścakre sahāyudhaiḥ |āropya prathamam sītām samghāṭam pratigṛhya tau ||

ततः प्रतेरतुर्य त्तौ वीरौ दशरथात्मजौ ।काLइन्दीमध्यमायाता सीता त्वेनामवन्दत॥

tataḥ prateraturya ttau vīrau daśarathātmajau |kāLindīmadhyamāyātā sītā tvenāmavandata ||

स्वस्ति देवि तरामि त्वाम् पार्येन्मे पतिर्वतम् ।यक्ष्ये त्वाम् गोनहस्रेण सुराघटशतेन च॥

svasti devi tarāmi tvām pāryenme patirvatam |yakṣye tvām gonahasreṇa surāghaṭaśatena ca ||

स्वस्ति प्रत्यागते रामे पुरीमिक्ष्वाकुपालिताम् ।काLइन्दीमथ सीता तु याचमाना कृताञ्जलिः॥

svasti pratyāgate rāme purīmikṣvākupālitām |kāLindīmatha sītā tu yācamānā kṛtāñjaliḥ ||

तीरमेवाभिसम्प्राप्ता दक्षिणम् वरवर्णिनी ।ततः प्लवेनाम्शुमतीम् शीघ्रगामूर्मिमालिनीम्॥

tīramevābhisamprāptā dakṣiṇam varavarṇinī |tataḥ plavenāmśumatīm śīghragāmūrmimālinīm ||

तीरजैर्बहुभिर्वृक्षैः सम्तेरुर्यमुनाम् नदीम् ।ते तीर्णाः प्लवमुत्सृज्य प्रस्थाय यमुनावनात्॥

tīrajairbahubhirvṛkṣaiḥ samteruryamunām nadīm |te tīrṇāḥ plavamutsṛjya prasthāya yamunāvanāt ||

श्यामम् न्यग्रोधमासेदुः शीतलम् हरितच्छदम् ।न्य्ग्रोधम् तमुपागम्य वैदेहि वाक्यमब्रवीत्॥

śyāmam nyagrodhamāseduḥ śītalam haritacchadam |nygrodham tamupāgamya vaidehi vākyamabravīt ||

नमस्तेऽन्तु महावृक्ष पारयेन्मे पतिर्वतम् ।कौसल्याम् चैव पश्येयम् सुमित्राम् च यशस्विनीम्॥

namaste'ntu mahāvṛkṣa pārayenme patirvatam |kausalyām caiva paśyeyam sumitrām ca yaśasvinīm ||

इति सीताञ्जलिम् कृत्वा पर्यगच्छद्वनस्पतिम् ।अवलोक्य ततः सीतामायाचन्तीमनिन्दिताम्॥

iti sītāñjalim kṛtvā paryagacchadvanaspatim |avalokya tataḥ sītāmāyācantīmaninditām ||

दयिताम् च विधेयम् च रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ।सीतामादाय गच्छ त्वमग्रतो भरतानुज॥

dayitām ca vidheyam ca rāmo lakṣmaṇamabravīt |sītāmādāya gaccha tvamagrato bharatānuja ||

पृष्ठतोऽहम् गमिष्यामि सायुधो द्विपदाम् वर ।यद्यत्फलम् प्रार्थयते पुष्पम् वा जनकात्मजा॥

pṛṣṭhato'ham gamiṣyāmi sāyudho dvipadām vara |yadyatphalam prārthayate puṣpam vā janakātmajā ||

तत्तत्प्रदद्या वैदेह्या यत्रास्य रमते मनः ।गच्चतोस्तु तयोर्मध्ये बभूव जनकात्मजा॥

tattatpradadyā vaidehyā yatrāsya ramate manaḥ |gaccatostu tayormadhye babhūva janakātmajā ||

मातङ्गयोर्मद्यगता शुभा नागवधूरिव ।एकैकम् पादपम् गुल्मम् लताम् वा पुष्पशालिनीम्॥

mātaṅgayormadyagatā śubhā nāgavadhūriva |ekaikam pādapam gulmam latām vā puṣpaśālinīm ||

अदृष्टपूर्वाम् पश्यन्ती रामम् पप्रच्छ साऽबला ।रमणीयान् बहुविधान् पादपान् कुसुमोत्कटान्॥

adṛṣṭapūrvām paśyantī rāmam papraccha sā'balā |ramaṇīyān bahuvidhān pādapān kusumotkaṭān ||

सीतावचनसम्रब्द अनयामास लक्स्मणः ।विचित्रवालुकजलाम् हससारसनादिताम्॥

sītāvacanasamrabda anayāmāsa laksmaṇaḥ |vicitravālukajalām hasasārasanāditām ||

रेमे जनकराजस्य तदा प्रेक्ष्य सुता नदीम् ।क्रोशमात्रम् ततो गत्वा भ्रातरौ रामलक्ष्मनौ॥

reme janakarājasya tadā prekṣya sutā nadīm |krośamātram tato gatvā bhrātarau rāmalakṣmanau ||

बहून्मेध्यान् मृगान् हत्वा चेरतुर्यमुनावने ।विहृत्य ते बर्हिणपूगनादिते ।शुभे वने वानरवारणायुते ।समम् नदीवप्रमुपेत्य सम्मतम् ।निवासमाजग्मु रदीनदर्शनाः॥

bahūnmedhyān mṛgān hatvā ceraturyamunāvane |vihṛtya te barhiṇapūganādite |śubhe vane vānaravāraṇāyute |samam nadīvapramupetya sammatam |nivāsamājagmu radīnadarśanāḥ ||