Kanda.Sarga 2.70

भरते ब्रुवति स्वप्नम् दूताः ते क्लान्त वाहनाः ।प्रविश्य असह्य परिखम् रम्यम् राज गृहम् पुरम्॥

bharate bruvati svapnam dūtāḥ te klānta vāhanāḥ |praviśya asahya parikham ramyam rāja gṛham puram ||

समागम्य तु राज्ञा च राज पुत्रेण च अर्चिताः ।राज्ञः पादौ गृहीत्वा तु तम् ऊचुर् भरतम् वचः॥

samāgamya tu rājñā ca rāja putreṇa ca arcitāḥ |rājñaḥ pādau gṛhītvā tu tam ūcur bharatam vacaḥ ||

पुरोहितः त्वा कुशलम् प्राह सर्वे च मन्त्रिणः ।त्वरमाणः च निर्याहि कृत्यम् आत्ययिकम् त्वया॥

purohitaḥ tvā kuśalam prāha sarve ca mantriṇaḥ |tvaramāṇaḥ ca niryāhi kṛtyam ātyayikam tvayā ||

इमानि च महार्हाणि वस्त्राण्Yआभरणानि च ।प्रतिगृह्य विशालाक्ष मातुलस्य च दापय॥

imāni ca mahārhāṇi vastrāṇYābharaṇāni ca |pratigṛhya viśālākṣa mātulasya ca dāpaya ||

अत्र विम्शति कोट्यः तु नृपतेर् मातुलस्य ते ।दश कोट्यः तु सम्पूर्णाः तथैव च नृप आत्मज॥

atra vimśati koṭyaḥ tu nṛpater mātulasya te |daśa koṭyaḥ tu sampūrṇāḥ tathaiva ca nṛpa ātmaja ||

प्रतिगृह्य च तत् सर्वम् स्वनुरक्तः सुहृज् जने ।दूतान् उवाच भरतः कामैः सम्प्रतिपूज्य तान्॥

pratigṛhya ca tat sarvam svanuraktaḥ suhṛj jane |dūtān uvāca bharataḥ kāmaiḥ sampratipūjya tān ||

कच्चित् सुकुशली राजा पिता दशरथो मम ।कच्चिच् च अरागता रामे लक्ष्मणे वा महात्मनि॥

kaccit sukuśalī rājā pitā daśaratho mama |kaccic ca arāgatā rāme lakṣmaṇe vā mahātmani ||

आर्या च धर्म निरता धर्मज्ञा धर्म दर्शिनी ।अरोगा च अपि कौसल्या माता रामस्य धीमतः॥

āryā ca dharma niratā dharmajñā dharma darśinī |arogā ca api kausalyā mātā rāmasya dhīmataḥ ||

कच्चित् सुमित्रा धर्मज्ञा जननी लक्ष्मणस्य या ।शत्रुघ्नस्य च वीरस्य सारोगा च अपि मध्यमा॥

kaccit sumitrā dharmajñā jananī lakṣmaṇasya yā |śatrughnasya ca vīrasya sārogā ca api madhyamā ||

आत्म कामा सदा चण्डी क्रोधना प्राज्ञ मानिनी ।अरोगा च अपि कैकेयी माता मे किम् उवाच ह॥

ātma kāmā sadā caṇḍī krodhanā prājña māninī |arogā ca api kaikeyī mātā me kim uvāca ha ||

एवम् उक्ताः तु ते दूता भरतेन महात्मना ।ऊचुः सम्प्रश्रितम् वाक्यम् इदम् तम् भरतम् तदा॥

evam uktāḥ tu te dūtā bharatena mahātmanā |ūcuḥ sampraśritam vākyam idam tam bharatam tadā ||

कुशलाः ते नर व्याघ्र येषाम् कुशलम् इच्चसि ।श्रीश्च त्वाम् वृणुते पद्मा युज्यताम् चापि ते रकः॥

kuśalāḥ te nara vyāghra yeṣām kuśalam iccasi |śrīśca tvām vṛṇute padmā yujyatām cāpi te rakaḥ ||

भरतः च अपि तान् दूतान् एवम् उक्तः अभ्यभाषत ।आपृच्चे अहम् महा राजम् दूताः सम्त्वरयन्ति माम्॥

bharataḥ ca api tān dūtān evam uktaḥ abhyabhāṣata |āpṛcce aham mahā rājam dūtāḥ samtvarayanti mām ||

एवम् उक्त्वा तु तान् दूतान् भरतः पार्थिव आत्मजः ।दूतैः सम्चोदितः वाक्यम् मातामहम् उवाच ह॥

evam uktvā tu tān dūtān bharataḥ pārthiva ātmajaḥ |dūtaiḥ samcoditaḥ vākyam mātāmaham uvāca ha ||

राजन् पितुर् गमिष्यामि सकाशम् दूत चोदितः ।पुनर् अपि अहम् एष्यामि यदा मे त्वम् स्मरिष्यसि॥

rājan pitur gamiṣyāmi sakāśam dūta coditaḥ |punar api aham eṣyāmi yadā me tvam smariṣyasi ||

भरतेन एवम् उक्तः तु नृपो मातामहः तदा ।तम् उवाच शुभम् वाक्यम् शिरस्य् आघ्राय राघवम्॥

bharatena evam uktaḥ tu nṛpo mātāmahaḥ tadā |tam uvāca śubham vākyam śirasy āghrāya rāghavam ||

गच्च तात अनुजाने त्वाम् कैकेयी सुप्रजाः त्वया ।मातरम् कुशलम् ब्रूयाः पितरम् च परम् तप॥

gacca tāta anujāne tvām kaikeyī suprajāḥ tvayā |mātaram kuśalam brūyāḥ pitaram ca param tapa ||

पुरोहितम् च कुशलम् ये च अन्ये द्विज सत्तमाः ।तौ च तात महा इष्वासौ भ्रातरु राम लक्ष्मणौ॥

purohitam ca kuśalam ye ca anye dvija sattamāḥ |tau ca tāta mahā iṣvāsau bhrātaru rāma lakṣmaṇau ||

तस्मै हस्ति उत्तमामः चित्रान् कम्बलान् अजिनानि च ।अभिसत्कृत्य कैकेयो भरताय धनम् ददौ॥

tasmai hasti uttamāmaḥ citrān kambalān ajināni ca |abhisatkṛtya kaikeyo bharatāya dhanam dadau ||

रुक्म निष्क सहस्रे द्वे षोडश अश्व शतानि च ।सत्कृत्य कैकेयी पुत्रम् केकयो धनम् आदिशत्॥

rukma niṣka sahasre dve ṣoḍaśa aśva śatāni ca |satkṛtya kaikeyī putram kekayo dhanam ādiśat ||

तथा अमात्यान् अभिप्रेतान् विश्वास्यामः च गुण अन्वितान् ।ददाव् अश्व पतिः शीघ्रम् भरताय अनुयायिनः॥

tathā amātyān abhipretān viśvāsyāmaḥ ca guṇa anvitān |dadāv aśva patiḥ śīghram bharatāya anuyāyinaḥ ||

ऐरावतान् ऐन्द्र शिरान् नागान् वै प्रिय दर्शनान् ।खरान् शीघ्रान् सुसम्युक्तान् मातुलो अस्मै धनम् ददौ॥

airāvatān aindra śirān nāgān vai priya darśanān |kharān śīghrān susamyuktān mātulo asmai dhanam dadau ||

अन्तः पुरे अतिसम्वृद्धान् व्याघ्र वीर्य बल अन्वितान् ।दम्ष्ट्र आयुधान् महा कायान् शुनः च उपायनम् ददौ॥

antaḥ pure atisamvṛddhān vyāghra vīrya bala anvitān |damṣṭra āyudhān mahā kāyān śunaḥ ca upāyanam dadau ||

स मातामहम् आपृच्च्य मातुलम् च युधा जितम् ।रथम् आरुह्य भरतः शत्रुघ्न सहितः ययौ॥

sa mātāmaham āpṛccya mātulam ca yudhā jitam |ratham āruhya bharataḥ śatrughna sahitaḥ yayau ||

बभूव ह्यस्य हृदते चिन्ता सुमहती तदा ।त्वरया चापि दूतानाम् स्वप्नस्यापि च दर्शनात्॥

babhūva hyasya hṛdate cintā sumahatī tadā |tvarayā cāpi dūtānām svapnasyāpi ca darśanāt ||

स स्ववेश्माभ्यतिक्रम्य नरनागश्वसम्वृतम् ।प्रपेदे सुमहच्छ्रीमान् राजमार्गमनुत्तमम्॥

sa svaveśmābhyatikramya naranāgaśvasamvṛtam |prapede sumahacchrīmān rājamārgamanuttamam ||

अभ्यतीत्य ततोऽपश्यदन्तः पुरमुदारधीः ।ततस्तद्भरतः श्रीमानाविवेशानिवारितः॥

abhyatītya tato'paśyadantaḥ puramudāradhīḥ |tatastadbharataḥ śrīmānāviveśānivāritaḥ ||

स माता महमापृच्च्य मातुलम् च युधाजितम् ।रथमारुह्य भरतः शत्रुघ्नसहितो ययौ॥

sa mātā mahamāpṛccya mātulam ca yudhājitam |rathamāruhya bharataḥ śatrughnasahito yayau ||

रथान् मण्डल चक्रामः च योजयित्वा परः शतम् ।उष्ट्र गो अश्व खरैः भृत्या भरतम् यान्तम् अन्वयुः॥

rathān maṇḍala cakrāmaḥ ca yojayitvā paraḥ śatam |uṣṭra go aśva kharaiḥ bhṛtyā bharatam yāntam anvayuḥ ||

बलेन गुप्तः भरतः महात्मा ।सह आर्यकस्य आत्म समैः अमात्यैः ।आदाय शत्रुघ्नम् अपेत शत्रुर् ।गृहात् ययौ सिद्धैव इन्द्र लोकात्॥

balena guptaḥ bharataḥ mahātmā |saha āryakasya ātma samaiḥ amātyaiḥ |ādāya śatrughnam apeta śatrur |gṛhāt yayau siddhaiva indra lokāt ||