Kanda.Sarga 2.69
Valmiki Ramayana · 21 verses
- 2.69.1
याम् एव रात्रिम् ते दूताः प्रविशन्ति स्म ताम् पुरीम् ।भरतेन अपि ताम् रात्रिम् स्वप्नो दृष्टः अयम् अप्रियः॥
yām eva rātrim te dūtāḥ praviśanti sma tām purīm |bharatena api tām rātrim svapno dṛṣṭaḥ ayam apriyaḥ ||
- 2.69.2
व्युष्टाम् एव तु ताम् रात्रिम् दृष्ट्वा तम् स्वप्नम् अप्रियम् ।पुत्रः राज अधिराजस्य सुभृशम् पर्यतप्यत॥
vyuṣṭām eva tu tām rātrim dṛṣṭvā tam svapnam apriyam |putraḥ rāja adhirājasya subhṛśam paryatapyata ||
- 2.69.3
तप्यमानम् समाज्ञाय वयस्याः प्रिय वादिनः ।आयासम् हि विनेष्यन्तः सभायाम् चक्रिरे कथाः॥
tapyamānam samājñāya vayasyāḥ priya vādinaḥ |āyāsam hi vineṣyantaḥ sabhāyām cakrire kathāḥ ||
- 2.69.4
वादयन्ति तथा शान्तिम् लासयन्ति अपि च अपरे ।नाटकानि अपरे प्राहुर् हास्यानि विविधानि च॥
vādayanti tathā śāntim lāsayanti api ca apare |nāṭakāni apare prāhur hāsyāni vividhāni ca ||
- 2.69.5
स तैः महात्मा भरतः सखिभिः प्रिय वादिभिः ।गोष्ठी हास्यानि कुर्वद्भिर् न प्राहृष्यत राघवः॥
sa taiḥ mahātmā bharataḥ sakhibhiḥ priya vādibhiḥ |goṣṭhī hāsyāni kurvadbhir na prāhṛṣyata rāghavaḥ ||
- 2.69.6
तम् अब्रवीत् प्रिय सखो भरतम् सखिभिर् वृतम् ।सुहृद्भिः पर्युपासीनः किम् सखे न अनुमोदसे॥
tam abravīt priya sakho bharatam sakhibhir vṛtam |suhṛdbhiḥ paryupāsīnaḥ kim sakhe na anumodase ||
- 2.69.7
एवम् ब्रुवाणम् सुहृदम् भरतः प्रत्युवाच ह ।शृणु त्वम् यन् निमित्तम्मे दैन्यम् एतत् उपागतम्॥
evam bruvāṇam suhṛdam bharataḥ pratyuvāca ha |śṛṇu tvam yan nimittamme dainyam etat upāgatam ||
- 2.69.8
स्वप्ने पितरम् अद्राक्षम् मलिनम् मुक्त मूर्धजम् ।पतन्तम् अद्रि शिखरात् कलुषे गोमये ह्रदे॥
svapne pitaram adrākṣam malinam mukta mūrdhajam |patantam adri śikharāt kaluṣe gomaye hrade ||
- 2.69.9
प्लवमानः च मे दृष्टः स तस्मिन् गोमय ह्रदे ।पिबन्न् अन्जलिना तैलम् हसन्न् इव मुहुर् मुहुः॥
plavamānaḥ ca me dṛṣṭaḥ sa tasmin gomaya hrade |pibann anjalinā tailam hasann iva muhur muhuḥ ||
- 2.69.10
ततः तिलोदनम् भुक्त्वा पुनः पुनर् अधः शिराः ।तैलेन अभ्यक्त सर्व अन्गः तैलम् एव अवगाहत॥
tataḥ tilodanam bhuktvā punaḥ punar adhaḥ śirāḥ |tailena abhyakta sarva angaḥ tailam eva avagāhata ||
- 2.69.11
स्वप्ने अपि सागरम् शुष्कम् चन्द्रम् च पतितम् भुवि ।सहसा च अपि सम्शन्तम् ज्वलितम् जात वेदसम्॥
svapne api sāgaram śuṣkam candram ca patitam bhuvi |sahasā ca api samśantam jvalitam jāta vedasam ||
- 2.69.12
औपवाह्यस्य नागस्य विषाणम् शकलीकृतम् ।सहसा चापि सम्शान्तम् ज्वलितम् जातवेदसम्॥
aupavāhyasya nāgasya viṣāṇam śakalīkṛtam |sahasā cāpi samśāntam jvalitam jātavedasam ||
- 2.69.13
अवदीर्णाम् च पृथिवीम् शुष्कामः च विविधान् द्रुमान् ।अहम् पश्यामि विध्वस्तान् सधूमामः चैव पार्वतान्॥
avadīrṇām ca pṛthivīm śuṣkāmaḥ ca vividhān drumān |aham paśyāmi vidhvastān sadhūmāmaḥ caiva pārvatān ||
- 2.69.14
पीठे कार्ष्णायसे च एनम् निषण्णम् कृष्ण वाससम् ।प्रहसन्ति स्म राजानम् प्रमदाः कृष्ण पिन्गलाः॥
pīṭhe kārṣṇāyase ca enam niṣaṇṇam kṛṣṇa vāsasam |prahasanti sma rājānam pramadāḥ kṛṣṇa pingalāḥ ||
- 2.69.15
त्वरमाणः च धर्म आत्मा रक्त माल्य अनुलेपनः ।रथेन खर युक्तेन प्रयातः दक्षिणा मुखः॥
tvaramāṇaḥ ca dharma ātmā rakta mālya anulepanaḥ |rathena khara yuktena prayātaḥ dakṣiṇā mukhaḥ ||
- 2.69.16
प्रहसन्तीव राजानम् प्रमदा रक्तवासिनी ।प्रकर्षन्ती मया दृष्टा राक्षसी विकृतासना॥
prahasantīva rājānam pramadā raktavāsinī |prakarṣantī mayā dṛṣṭā rākṣasī vikṛtāsanā ||
- 2.69.17
एवम् एतन् मया दृष्टम् इमाम् रात्रिम् भय आवहाम् ।अहम् रामः अथ वा राजा लक्ष्मणो वा मरिष्यति॥
evam etan mayā dṛṣṭam imām rātrim bhaya āvahām |aham rāmaḥ atha vā rājā lakṣmaṇo vā mariṣyati ||
- 2.69.18
नरः यानेन यः स्वप्ने खर युक्तेन याति हि ।अचिरात् तस्य धूम अग्रम् चितायाम् सम्प्रदृश्यते॥
naraḥ yānena yaḥ svapne khara yuktena yāti hi |acirāt tasya dhūma agram citāyām sampradṛśyate ||
- 2.69.19
एतन् निमित्तम् दीनो अहम् तन् न वः प्रतिपूजये ।शुष्यति इव च मे कण्ठो न स्वस्थम् इव मे मनः॥
etan nimittam dīno aham tan na vaḥ pratipūjaye |śuṣyati iva ca me kaṇṭho na svastham iva me manaḥ ||
- 2.69.20
न पश्यामि भयस्थानम् भयम् चैवोपधारये ।भ्रष्टश्च स्वरयोगो मे चाया चोपहता मम॥
na paśyāmi bhayasthānam bhayam caivopadhāraye |bhraṣṭaśca svarayogo me cāyā copahatā mama ||
- 2.69.21
जुगुप्सन्न् इव च आत्मानम् न च पश्यामि कारणम् ।इमाम् हि दुह्स्वप्न गतिम् निशाम्य ताम् ।अनेक रूपाम् अवितर्किताम् पुरा ।भयम् महत् तद्द् हृदयान् न याति मे ।विचिन्त्य राजानम् अचिन्त्य दर्शनम्॥
jugupsann iva ca ātmānam na ca paśyāmi kāraṇam |imām hi duhsvapna gatim niśāmya tām |aneka rūpām avitarkitām purā |bhayam mahat tadd hṛdayān na yāti me |vicintya rājānam acintya darśanam ||