Kanda.Sarga 2.89
Valmiki Ramayana · 22 verses
- 2.89.1
व्युष्य रात्रिं तु तत्रैव गङ्गाकूले स राघव: ।भरत: काल्यमुत्थाय शत्रुघ्नमिदमब्रवीत्॥
vyuṣya rātriṃ tu tatraiva gaṅgākūle sa rāghava: |bharata: kālyamutthāya śatrughnamidamabravīt ||
- 2.89.2
शत्रुघ्नोत्तिष्ठ किं शेषे निषादाधिपतिं गुहम् ।शीघ्रमानय भद्रं ते तारयिष्यति वाहिनीम्॥
śatrughnottiṣṭha kiṃ śeṣe niṣādādhipatiṃ guham |śīghramānaya bhadraṃ te tārayiṣyati vāhinīm ||
- 2.89.3
जागर्मि नाहं स्वपिमि तमेवार्य्यं विचिन्तयन् ।इत्येवमब्रवीद्भ्रात्रा शत्रुघ्नोपि प्रचोदित:॥
jāgarmi nāhaṃ svapimi tamevāryyaṃ vicintayan |ityevamabravīdbhrātrā śatrughnopi pracodita: ||
- 2.89.4
इति संवदतोरेवमन्योन्यं नरसिंहयो: ।आगम्य प्राञ्जलि: काले गुहो भरतमब्रवीत्॥
iti saṃvadatorevamanyonyaṃ narasiṃhayo: |āgamya prāñjali: kāle guho bharatamabravīt ||
- 2.89.5
कच्चित्सुखं नदीतीरे ऽवात्सी: काकुत्स्थ शर्वरीम् ।कच्चित्ते सहसैन्यस्य तावत्सर्वमनामयम्॥
kaccitsukhaṃ nadītīre 'vātsī: kākutstha śarvarīm |kaccitte sahasainyasya tāvatsarvamanāmayam ||
- 2.89.6
गुहस्य तत्तु वचनं श्रुत्वा स्नेहादुदीरितम् ।रामस्यानुवशो वाक्यं भरतो ऽपीदमब्रवीत्॥
guhasya tattu vacanaṃ śrutvā snehādudīritam |rāmasyānuvaśo vākyaṃ bharato 'pīdamabravīt ||
- 2.89.7
सुखा न: शर्वरी राजन् पूजिताश्चापि ते वयम् ।गङ्गां तु नौभिर्बह्वीभिर्दाशा: सन्तारयन्तु न:॥
sukhā na: śarvarī rājan pūjitāścāpi te vayam |gaṅgāṃ tu naubhirbahvībhirdāśā: santārayantu na: ||
- 2.89.8
ततो गुह: संत्वरितं श्रुत्वा भरतशासनम् ।प्रतिप्रविश्य नगरं तं ज्ञातिजनमब्रवीत्॥
tato guha: saṃtvaritaṃ śrutvā bharataśāsanam |pratipraviśya nagaraṃ taṃ jñātijanamabravīt ||
- 2.89.9
उत्तिष्ठत प्रबुध्यध्वं भद्रमस्तु च व: सदा ।नाव: समनुकर्षध्वं तारयिष्याम वाहिनीम्॥
uttiṣṭhata prabudhyadhvaṃ bhadramastu ca va: sadā |nāva: samanukarṣadhvaṃ tārayiṣyāma vāhinīm ||
- 2.89.10
ते तथोक्ता: समुत्थाय त्वरिता राजशासनात् ।पञ्च नावां शतान्याशु समानिन्यु: समन्तत:॥
te tathoktā: samutthāya tvaritā rājaśāsanāt |pañca nāvāṃ śatānyāśu samāninyu: samantata: ||
- 2.89.11
अन्या: स्वस्तिकविज्ञेया महाघण्टाधरा वरा: ।शोभमाना: पताकाभिर्युक्तवाता: सुसंहता:॥
anyā: svastikavijñeyā mahāghaṇṭādharā varā: |śobhamānā: patākābhiryuktavātā: susaṃhatā: ||
- 2.89.12
तत: स्वस्तिकविज्ञेयां पाण्डुकम्बलसंवृताम् ।सनन्दिघोषां कल्याणीं गुहो नावमुपाहरत् ।तामारुरोह भरत: शत्रुघ्नश्च महाबल:॥
tata: svastikavijñeyāṃ pāṇḍukambalasaṃvṛtām |sanandighoṣāṃ kalyāṇīṃ guho nāvamupāharat |tāmāruroha bharata: śatrughnaśca mahābala: ||
- 2.89.13
कौसल्या च सुमित्रा च याश्चान्या राजयोषित: ।पुरोहितश्च तत्पूर्वं गुरवो ब्राह्मणाश्च ये ।अनन्तरं राजदारास्तथैव शकटापणा:॥
kausalyā ca sumitrā ca yāścānyā rājayoṣita: |purohitaśca tatpūrvaṃ guravo brāhmaṇāśca ye |anantaraṃ rājadārāstathaiva śakaṭāpaṇā: ||
- 2.89.14
आवासमादीपयतां तीर्थं चाप्यवगाहताम् ।भाण्डानि चाददानानां घोषस्त्रिदिवमस्पृशत्॥
āvāsamādīpayatāṃ tīrthaṃ cāpyavagāhatām |bhāṇḍāni cādadānānāṃ ghoṣastridivamaspṛśat ||
- 2.89.15
पताकिन्यस्तु ता नाव: स्वयं दाशैरधिष्ठिता: ।वहन्त्यो जनमारूढं तदा सम्पेतुराशुगा:॥
patākinyastu tā nāva: svayaṃ dāśairadhiṣṭhitā: |vahantyo janamārūḍhaṃ tadā sampeturāśugā: ||
- 2.89.16
नारीणामभिपूर्णास्तु काश्चित् काश्चिच्च वाजिनाम् ।काश्चिदत्र वहन्ति स्म यानयुग्यं महाधनम्॥
nārīṇāmabhipūrṇāstu kāścit kāścicca vājinām |kāścidatra vahanti sma yānayugyaṃ mahādhanam ||
- 2.89.17
ता: स्म गत्वा परं तीरमवरोप्य च तं जनम् ।निवृत्ता: काण्डचित्राणि क्रियन्ते दाशबन्धुभि:॥
tā: sma gatvā paraṃ tīramavaropya ca taṃ janam |nivṛttā: kāṇḍacitrāṇi kriyante dāśabandhubhi: ||
- 2.89.18
सवैजयन्तास्तु गजा गजारोहप्रचोदिता: ।तरन्त: स्म प्रकाशन्ते सध्वजा इव पर्वता:॥
savaijayantāstu gajā gajārohapracoditā: |taranta: sma prakāśante sadhvajā iva parvatā: ||
- 2.89.19
नावश्चारुरुहुश्चान्ये प्लवैस्तेरुस्तथापरे ।अन्ये कुम्भघटैस्तेरुरन्ये तेरुश्च बाहुभि:॥
nāvaścāruruhuścānye plavaisterustathāpare |anye kumbhaghaṭaisteruranye teruśca bāhubhi: ||
- 2.89.20
सा पुण्या ध्वजिनी गङ्गा दाशै: सन्तारिता स्वयम् ।मैत्रे मुहूर्त्ते प्रययौ प्रयागवनमुत्तमम्॥
sā puṇyā dhvajinī gaṅgā dāśai: santāritā svayam |maitre muhūrtte prayayau prayāgavanamuttamam ||
- 2.89.21
आश्वासयित्वा च चमूं महात्मा निवेशयित्वा च यथोपजोषम् ।द्रष्टुं भरद्वाजमृषिप्रवर्य्यमृत्विग्वृत: सन् भरत: प्रतस्थे॥
āśvāsayitvā ca camūṃ mahātmā niveśayitvā ca yathopajoṣam |draṣṭuṃ bharadvājamṛṣipravaryyamṛtvigvṛta: san bharata: pratasthe ||
- 2.89.22
स ब्राह्मणस्याश्रममभ्युपेत्य महात्मनो देवपुरोहितस्य ।ददर्श रम्योटजवृक्षषण्डं महद्वनं विप्रवरस्य रम्यम्॥
sa brāhmaṇasyāśramamabhyupetya mahātmano devapurohitasya |dadarśa ramyoṭajavṛkṣaṣaṇḍaṃ mahadvanaṃ vipravarasya ramyam ||