Kanda.Sarga 2.96

तां तथा दर्शयित्वा तु मैथिलीं गिरिनिम्नगाम् ।निषसाद गिरिप्रस्थे सीतां मांसेन छन्दयन्॥

tāṃ tathā darśayitvā tu maithilīṃ girinimnagām |niṣasāda giriprasthe sītāṃ māṃsena chandayan ||

इदं मेध्यमिदं स्वादु निष्टप्तमिदमग्निना ।एवमास्ते स धर्मात्मा सीतया सह राघव:॥

idaṃ medhyamidaṃ svādu niṣṭaptamidamagninā |evamāste sa dharmātmā sītayā saha rāghava: ||

तथा तत्रासतस्तस्य भरतस्योपयायिन: ।सैन्यरेणुश्च शब्दश्च प्रादुरास्तां नभस्स्पृशौ॥

tathā tatrāsatastasya bharatasyopayāyina: |sainyareṇuśca śabdaśca prādurāstāṃ nabhasspṛśau ||

एतस्मिन्नन्तरे त्रस्ता: शब्देन महता तत: ।अर्दिता यूथपा मत्ता: सयूथा दुद्रुवुर्दिश:॥

etasminnantare trastā: śabdena mahatā tata: |arditā yūthapā mattā: sayūthā dudruvurdiśa: ||

स तं सैन्यसमुद्धूतं शब्दं शुश्राव राघव: ।तांश्च विप्रद्रुतान् सर्वान् यूथपानन्ववैक्षत॥

sa taṃ sainyasamuddhūtaṃ śabdaṃ śuśrāva rāghava: |tāṃśca vipradrutān sarvān yūthapānanvavaikṣata ||

तांश्च विद्रवतो दृष्ट्वा तं च श्रुत्वा च निस्वनम् ।उवाच राम: सौमित्रिं लक्ष्मणं दीप्ततेजसम्॥

tāṃśca vidravato dṛṣṭvā taṃ ca śrutvā ca nisvanam |uvāca rāma: saumitriṃ lakṣmaṇaṃ dīptatejasam ||

हन्त लक्ष्मण पश्येह सुमित्रा सुप्रजास्त्वया ।भीमस्तनितगम्भीरस्तुमुल: श्रूयते स्वन:॥

hanta lakṣmaṇa paśyeha sumitrā suprajāstvayā |bhīmastanitagambhīrastumula: śrūyate svana: ||

गजयूथानि वा ऽरण्ये महिषा वा महावने ।वित्रासिता मृगा: सिंहै: सहसा प्रद्रुता दिश:॥

gajayūthāni vā 'raṇye mahiṣā vā mahāvane |vitrāsitā mṛgā: siṃhai: sahasā pradrutā diśa: ||

राजा वा राजमात्रो वा मृगयामटते वने ।अन्यद्वा श्वापदं किञ्चित् सौमित्रे ज्ञातुमर्हसि॥

rājā vā rājamātro vā mṛgayāmaṭate vane |anyadvā śvāpadaṃ kiñcit saumitre jñātumarhasi ||

सुदुश्चरो गिरिश्चायं पक्षिणामपि लक्ष्मण ।सर्वमेतद्यथातत्त्वमचिराज्ज्ञातुमर्हसि॥

suduścaro giriścāyaṃ pakṣiṇāmapi lakṣmaṇa |sarvametadyathātattvamacirājjñātumarhasi ||

स लक्ष्मण: संत्वरित: सालमारुह्य पुष्पितम् ।प्रेक्षमाणो दिश: सर्वा: पूर्वां दिशमुदैक्षत॥

sa lakṣmaṇa: saṃtvarita: sālamāruhya puṣpitam |prekṣamāṇo diśa: sarvā: pūrvāṃ diśamudaikṣata ||

उदङ्मुख: प्रेक्षमाणो ददर्श महतीं चमूम् ।रथाश्वगजसम्बाधां यत्तैर्युक्तां पदातिभि:॥

udaṅmukha: prekṣamāṇo dadarśa mahatīṃ camūm |rathāśvagajasambādhāṃ yattairyuktāṃ padātibhi: ||

तामश्वगजसम्पूर्णां रथध्वजविभूषिताम् ।शशंस सेनां रामाय वचनं चेदमब्रीत्॥

tāmaśvagajasampūrṇāṃ rathadhvajavibhūṣitām |śaśaṃsa senāṃ rāmāya vacanaṃ cedamabrīt ||

अग्निं संशमयत्वार्य: सीता च भजतां गुहाम् ।सज्यं कुरुष्व चापं च शरांश्च कवचं तथा॥

agniṃ saṃśamayatvārya: sītā ca bhajatāṃ guhām |sajyaṃ kuruṣva cāpaṃ ca śarāṃśca kavacaṃ tathā ||

तं राम: पुरुषव्याघ्रो लक्ष्मणं प्रत्युवाच ह ।अङ्गावेक्षस्व सौमित्रे कस्येमां मन्यसे चमूम्॥

taṃ rāma: puruṣavyāghro lakṣmaṇaṃ pratyuvāca ha |aṅgāvekṣasva saumitre kasyemāṃ manyase camūm ||

एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणो वाक्यमब्रवीत् ।दिधक्षन्निव तां सेनां रुषित: पावको यथा॥

evamuktastu rāmeṇa lakṣmaṇo vākyamabravīt |didhakṣanniva tāṃ senāṃ ruṣita: pāvako yathā ||

सम्पन्नं राज्यमिच्छंस्तु व्यक्तं प्राप्याभिषेचनम् ।आवां हन्तुं समभ्येति कैकेय्या भरत: सुत:॥

sampannaṃ rājyamicchaṃstu vyaktaṃ prāpyābhiṣecanam |āvāṃ hantuṃ samabhyeti kaikeyyā bharata: suta: ||

एष वै सुमहान् श्रीमान् विटपी सम्प्रकाशते ।विराजत्युद्गतस्कन्ध: कोविदारध्वजो रथे॥

eṣa vai sumahān śrīmān viṭapī samprakāśate |virājatyudgataskandha: kovidāradhvajo rathe ||

भजन्त्येते यथा काममश्वानारुह्य शीघ्रगान् ।एते भ्राजन्ति संहृष्टा गजानारुह्य सादिन:॥

bhajantyete yathā kāmamaśvānāruhya śīghragān |ete bhrājanti saṃhṛṣṭā gajānāruhya sādina: ||

गृहीतधनुषौ चावां गिरिं वीरश्रयावहै ।अथवेहैव तिष्ठाव: सन्नद्धावुद्यतायुधौ॥

gṛhītadhanuṣau cāvāṃ giriṃ vīraśrayāvahai |athavehaiva tiṣṭhāva: sannaddhāvudyatāyudhau ||

अपि नौ वशमागच्छेत् कोविदारध्वजो दणे॥

api nau vaśamāgacchet kovidāradhvajo daṇe ||

अपि द्रक्ष्यामि भरतं यत्कृते व्यसनं महत् ।त्वया राघव सम्प्राप्तं सीतया च मया तथा॥

api drakṣyāmi bharataṃ yatkṛte vyasanaṃ mahat |tvayā rāghava samprāptaṃ sītayā ca mayā tathā ||

यन्निमित्तं भवान् राज्याच्च्युतो राघव शाश्वतात् ।सम्प्राप्तो ऽयमरिर्वीर भरतो वध्य एव मे॥

yannimittaṃ bhavān rājyāccyuto rāghava śāśvatāt |samprāpto 'yamarirvīra bharato vadhya eva me ||

भरतस्य वधे दोषं नाहं पश्यामि राघव ।पूर्वापकारिणां त्यागे न ह्यधर्मो विधीयते॥

bharatasya vadhe doṣaṃ nāhaṃ paśyāmi rāghava |pūrvāpakāriṇāṃ tyāge na hyadharmo vidhīyate ||

पूर्वापकारी भरतस्त्यक्तधर्मश्च राघव ।एतस्मिन्निहते कृत्स्नामनुशाधि वसुन्धराम्॥

pūrvāpakārī bharatastyaktadharmaśca rāghava |etasminnihate kṛtsnāmanuśādhi vasundharām ||

अद्य पुत्रं हतं सङ्ख्ये कैकेयी राज्यकामुका ।मया पश्येत् सुदु:खार्त्ता हस्तिभग्नमिव द्रुमम्॥

adya putraṃ hataṃ saṅkhye kaikeyī rājyakāmukā |mayā paśyet sudu:khārttā hastibhagnamiva drumam ||

कैकेयीं च वधिष्यामि सानुबन्धां सबान्धवाम् ।कलुषेणाद्य महता मेदिनी परिमुच्यताम्॥

kaikeyīṃ ca vadhiṣyāmi sānubandhāṃ sabāndhavām |kaluṣeṇādya mahatā medinī parimucyatām ||

अद्येमं संयतं क्रोधमसत्कारं च मानद ।मोक्ष्यामि शत्रुसैन्येषु कक्षेष्विव हुताशनम्॥

adyemaṃ saṃyataṃ krodhamasatkāraṃ ca mānada |mokṣyāmi śatrusainyeṣu kakṣeṣviva hutāśanam ||

अद्यैतच्चित्रकूटस्य काननं निशितै: शरै: ।भिन्दन् शत्रुशरीराणि करिष्ये शोणितोक्षितम्॥

adyaitaccitrakūṭasya kānanaṃ niśitai: śarai: |bhindan śatruśarīrāṇi kariṣye śoṇitokṣitam ||

शरैर्निर्भिन्नहृदयान् कुञ्जरांस्तुरगांस्तथा ।श्वापदा: परिकर्षन्तु नरांश्च निहतान् मया॥

śarairnirbhinnahṛdayān kuñjarāṃsturagāṃstathā |śvāpadā: parikarṣantu narāṃśca nihatān mayā ||

शराणां धनुषश्चाहमनृणो ऽस्मि महामृधे ।ससैन्यं भरतं हत्वा भविष्यामि न संशय:॥

śarāṇāṃ dhanuṣaścāhamanṛṇo 'smi mahāmṛdhe |sasainyaṃ bharataṃ hatvā bhaviṣyāmi na saṃśaya: ||