Kanda.Sarga 3.1

प्रविश्य तु महारण्यम् दण्डकारण्यम् आत्मवान् ।रामो ददर्श दुर्धर्ष तापस आश्रम मण्डलम्॥

praviśya tu mahāraṇyam daṇḍakāraṇyam ātmavān |rāmo dadarśa durdharṣa tāpasa āśrama maṇḍalam ||

कुश चीर परिक्षिप्तम् ब्राह्म्या लक्ष्म्या समावृतम् ।यथा प्रदीप्तम् दुर्दर्शम् गगने सूर्य मण्डलम्॥

kuśa cīra parikṣiptam brāhmyā lakṣmyā samāvṛtam |yathā pradīptam durdarśam gagane sūrya maṇḍalam ||

शरण्यम् सर्व भूतानाम् सु संमृष्ट अजिरम् सदा ।मृगैः बहुभिः आकीर्णम् पक्षि सन्घैः समावृतम्॥

śaraṇyam sarva bhūtānām su saṃmṛṣṭa ajiram sadā |mṛgaiḥ bahubhiḥ ākīrṇam pakṣi sanghaiḥ samāvṛtam ||

पूजितम् च उपनृत्तम् च नित्यम् अप्सरसाम् गणैः ।विशालैः अग्नि शरणैः स्रुक् भाण्डैः अजिनैः कुशैः॥

pūjitam ca upanṛttam ca nityam apsarasām gaṇaiḥ |viśālaiḥ agni śaraṇaiḥ sruk bhāṇḍaiḥ ajinaiḥ kuśaiḥ ||

समिद्भिः तोय कलशैः फल मूलैः च शोभितम् ।आरण्यैः च महा वृक्षैः पुण्यैः स्वादु फलैर् वृतम्॥

samidbhiḥ toya kalaśaiḥ phala mūlaiḥ ca śobhitam |āraṇyaiḥ ca mahā vṛkṣaiḥ puṇyaiḥ svādu phalair vṛtam ||

बलि होम अर्चितम् पुण्यम् ब्रह्म घोष निनादितम् ।पुष्पैः च अन्यैः परिक्षिप्तम् पद्मिन्या च स पद्मया॥

bali homa arcitam puṇyam brahma ghoṣa nināditam |puṣpaiḥ ca anyaiḥ parikṣiptam padminyā ca sa padmayā ||

फलमूल अशनैः दान्तैः चीर कृष्णाजिन अम्बरैः ।सूर्य वैश्वानर आभैः च पुराणैः मुनिभिर् युतम्॥

phalamūla aśanaiḥ dāntaiḥ cīra kṛṣṇājina ambaraiḥ |sūrya vaiśvānara ābhaiḥ ca purāṇaiḥ munibhir yutam ||

पुण्यैः च नियत आहारैः शोभितम् परम ऋषिभिः ।तत् ब्रह्म भवन प्रख्यम् ब्रह्म घोष निनादितम्॥

puṇyaiḥ ca niyata āhāraiḥ śobhitam parama ṛṣibhiḥ |tat brahma bhavana prakhyam brahma ghoṣa nināditam ||

ब्रह्म विद्भिः महा भागैः ब्राह्मणैः उपशोभितम् ।तत् दृष्ट्वा राघवः श्रीमान् तापस आश्रम मण्डलम्॥

brahma vidbhiḥ mahā bhāgaiḥ brāhmaṇaiḥ upaśobhitam |tat dṛṣṭvā rāghavaḥ śrīmān tāpasa āśrama maṇḍalam ||

अभ्यगच्छत् महातेजा विज्यम् कृत्वा महद् धनुः ।दिव्य ज्ञान उपपन्नाः ते रामम् दृष्ट्वा महर्षयः॥

abhyagacchat mahātejā vijyam kṛtvā mahad dhanuḥ |divya jñāna upapannāḥ te rāmam dṛṣṭvā maharṣayaḥ ||

अभिजग्मुः तदा प्रीता वैदेहीम् च यशस्विनीम् ।ते तु सोमम् इव उद्यन्तम् दृष्ट्वा वै धर्मचारिणम्॥

abhijagmuḥ tadā prītā vaidehīm ca yaśasvinīm |te tu somam iva udyantam dṛṣṭvā vai dharmacāriṇam ||

लक्ष्मणम् च एव दृष्ट्वा तु वैदेहीम् च यशश्विनीम् ।मङ्गलानि प्रयुञ्जानाः प्रत्यगृह्णान् दृढ व्रताः॥

lakṣmaṇam ca eva dṛṣṭvā tu vaidehīm ca yaśaśvinīm |maṅgalāni prayuñjānāḥ pratyagṛhṇān dṛḍha vratāḥ ||

रूप संहननम् लक्ष्मीम् सौकुमार्यम् सुवेषताम् ।ददृशुर् विस्मित आकारा रामस्य वन वासिनः॥

rūpa saṃhananam lakṣmīm saukumāryam suveṣatām |dadṛśur vismita ākārā rāmasya vana vāsinaḥ ||

वैदेहीम् लक्ष्मणम् रामम् नेत्रैर् अनिमिषैर् इव ।आश्चर्य भूतान् ददृशुः सर्वे ते वन वासिनः॥

vaidehīm lakṣmaṇam rāmam netrair animiṣair iva |āścarya bhūtān dadṛśuḥ sarve te vana vāsinaḥ ||

अत्र एनम् हि महाभागाः सर्व भूत हिते रताः ।अतिथिम् पर्णशालायाम् राघवम् संन्यवेशयन्॥

atra enam hi mahābhāgāḥ sarva bhūta hite ratāḥ |atithim parṇaśālāyām rāghavam saṃnyaveśayan ||

ततो रामस्य सत्कृत्य विधिना पावक उपमाः ।आजह्रुः ते महाभागाः सलिलम् धर्मचारिणः॥

tato rāmasya satkṛtya vidhinā pāvaka upamāḥ |ājahruḥ te mahābhāgāḥ salilam dharmacāriṇaḥ ||

मंगलानि प्रयुञ्जाना मुदा परमया युता ।मूलम् पुष्पम् फलम् सर्वम् आश्रमम् च महात्मनः॥

maṃgalāni prayuñjānā mudā paramayā yutā |mūlam puṣpam phalam sarvam āśramam ca mahātmanaḥ ||

निवेदयीत्वा धर्मज्ञाः ते तु प्रांजलयोऽब्रुवन् ।धर्मपालो जनस्य अस्य शरण्यः च महायशाः॥

nivedayītvā dharmajñāḥ te tu prāṃjalayo'bruvan |dharmapālo janasya asya śaraṇyaḥ ca mahāyaśāḥ ||

पूजनीयः च मान्यः च राजा दण्डधरो गुरुः ।इन्द्रस्य एव चतुर्भागः प्रजा रक्षति राघव॥

pūjanīyaḥ ca mānyaḥ ca rājā daṇḍadharo guruḥ |indrasya eva caturbhāgaḥ prajā rakṣati rāghava ||

राजा तस्माद् वरान् भोगान् रम्यान् भुङ्क्ते नमस्कृतः ।ते वयम् भवता रक्ष्या भवद् विषय वासिनः ।नगरस्थो वनस्थो वा त्वम् नः राजा जनेश्वरः॥

rājā tasmād varān bhogān ramyān bhuṅkte namaskṛtaḥ |te vayam bhavatā rakṣyā bhavad viṣaya vāsinaḥ |nagarastho vanastho vā tvam naḥ rājā janeśvaraḥ ||

न्यस्त दण्डा वयम् राजन् जित क्रोधा जितेन्द्रियाः ।रक्षणीयाः त्वया शश्वद् गर्भ भूताः तपोधनाः॥

nyasta daṇḍā vayam rājan jita krodhā jitendriyāḥ |rakṣaṇīyāḥ tvayā śaśvad garbha bhūtāḥ tapodhanāḥ ||

एवम् उक्त्वा फलैर् मूलैः पुष्पैर् अन्यैः च राघवम् ।वन्यैः च विविध आहारैः स लक्ष्मणम् अपूजयन्॥

evam uktvā phalair mūlaiḥ puṣpair anyaiḥ ca rāghavam |vanyaiḥ ca vividha āhāraiḥ sa lakṣmaṇam apūjayan ||

तथाऽन्ये तापसाः सिद्धा रामम् वैश्वानर उपमाः ।न्याय वृत्ता यथा न्यायम् तर्पयामासुर् ईश्वरम्॥

tathā'nye tāpasāḥ siddhā rāmam vaiśvānara upamāḥ |nyāya vṛttā yathā nyāyam tarpayāmāsur īśvaram ||