Kanda.Sarga 3.3

अथ उवाच पुनर् वाक्यम् विराधः पूरयन् वनम् ।पृच्छतो मम हि ब्रूतम् कौ युवाम् क्व गमिष्यथः॥

atha uvāca punar vākyam virādhaḥ pūrayan vanam |pṛcchato mama hi brūtam kau yuvām kva gamiṣyathaḥ ||

तम् उवाच ततो रामो राक्षसम् ज्वलित आननम् ।पृच्छन्तम् सुमहातेजा इक्ष्वाकु कुलम् आत्मनः॥

tam uvāca tato rāmo rākṣasam jvalita ānanam |pṛcchantam sumahātejā ikṣvāku kulam ātmanaḥ ||

क्षत्रियौ वृत्त संपन्नौ विद्धि नौ वनगोचरौ ।त्वाम् तु वेदितुम् इच्छावः कः त्वम् चरसि दण्डकान्॥

kṣatriyau vṛtta saṃpannau viddhi nau vanagocarau |tvām tu veditum icchāvaḥ kaḥ tvam carasi daṇḍakān ||

तम् उवाच विराधः तु रामम् सत्य पराक्रमम् ।हन्त वक्ष्यामि ते राजन् निबोध मम राघव॥

tam uvāca virādhaḥ tu rāmam satya parākramam |hanta vakṣyāmi te rājan nibodha mama rāghava ||

पुत्रः किल जवस्य अहम् माता मम शतह्रदा ।विराध इति माम् आहुः पृथिव्याम् सर्व राक्षसाः॥

putraḥ kila javasya aham mātā mama śatahradā |virādha iti mām āhuḥ pṛthivyām sarva rākṣasāḥ ||

तपसा च अभि संप्राप्ता ब्रह्मणो हि प्रसादजा ।शस्त्रेण अवध्यता लोके अच्छेद्य अभेद्यत्वम् एव च॥

tapasā ca abhi saṃprāptā brahmaṇo hi prasādajā |śastreṇa avadhyatā loke acchedya abhedyatvam eva ca ||

उत्सृज्य प्रमदाम् एनाम् अनपेक्षौ यथा आगतम् ।त्वरमाणौ पलायेथाम् न वाम् जीवितम् आददे॥

utsṛjya pramadām enām anapekṣau yathā āgatam |tvaramāṇau palāyethām na vām jīvitam ādade ||

तम् रामः प्रति उवाच इदम् कोप संरक्त लोचनः ।राक्षसम् विकृत आकारम् विराधम् पाप चेतसम्॥

tam rāmaḥ prati uvāca idam kopa saṃrakta locanaḥ |rākṣasam vikṛta ākāram virādham pāpa cetasam ||

क्षुद्र धिक्त्वाम् तु हीनार्थम् मृत्युम् अन्वेषसे ध्रुवम् ।रणे प्राप्स्यसि संतिष्ठ न मे जीवन् विमोक्ष्यसे॥

kṣudra dhiktvām tu hīnārtham mṛtyum anveṣase dhruvam |raṇe prāpsyasi saṃtiṣṭha na me jīvan vimokṣyase ||

ततः सज्यम् धनुः कृत्वा रामः सुनिशितान् शरान् ।सु शीघ्रम् अभिसंधाय राक्षसम् निजघान ह॥

tataḥ sajyam dhanuḥ kṛtvā rāmaḥ suniśitān śarān |su śīghram abhisaṃdhāya rākṣasam nijaghāna ha ||

धनुषा ज्या गुणवता सप्त बाणान् मुमोच ह ।रुक्म पुंखान् महावेगान् सुपर्ण अनिल तुल्य गान्॥

dhanuṣā jyā guṇavatā sapta bāṇān mumoca ha |rukma puṃkhān mahāvegān suparṇa anila tulya gān ||

ते शरीरम् विराधस्य भित्त्वा बर्हिण वाससः ।निपेतुः शोणिता दिग्धा धरण्याम् पावकोपमाः॥

te śarīram virādhasya bhittvā barhiṇa vāsasaḥ |nipetuḥ śoṇitā digdhā dharaṇyām pāvakopamāḥ ||

स विद्धो न्यस्य वैदेहीम् शूलम् उद्यम्य राक्षसः ।अभ्यद्रवत् सुसंक्रुद्धः तदा रामम् स लक्ष्मणम्॥

sa viddho nyasya vaidehīm śūlam udyamya rākṣasaḥ |abhyadravat susaṃkruddhaḥ tadā rāmam sa lakṣmaṇam ||

स विनद्य महानादम् शूलम् शक्र ध्वज उपमम् ।प्रगृह्य अशोभत तदा व्यात्तानन इव अंतकः॥

sa vinadya mahānādam śūlam śakra dhvaja upamam |pragṛhya aśobhata tadā vyāttānana iva aṃtakaḥ ||

अथ तौ भ्रातरौ दीप्तम् शर वर्षम् ववर्षतुः ।विराधे राक्षसे तस्मिन् कालांतक अयम् उपमे॥

atha tau bhrātarau dīptam śara varṣam vavarṣatuḥ |virādhe rākṣase tasmin kālāṃtaka ayam upame ||

स प्रहस्य महा रौद्रः स्थित्वा अजृम्भत राक्षसः ।जृंभमाणस्य ते बाणाः कायात् निष्पेतुर् अशुगाः॥

sa prahasya mahā raudraḥ sthitvā ajṛmbhata rākṣasaḥ |jṛṃbhamāṇasya te bāṇāḥ kāyāt niṣpetur aśugāḥ ||

स्पर्शात् तु वर दानेन प्राणान् संरोध्य राक्षसः ।विराधः शूलम् उद्यम्य राघवौ अभ्यधावत॥

sparśāt tu vara dānena prāṇān saṃrodhya rākṣasaḥ |virādhaḥ śūlam udyamya rāghavau abhyadhāvata ||

तत् शूलम् वज्र संकाशम् गगने ज्वलन उपमम् ।द्वाभ्याम् शराभ्याम् चिच्छेद रामः शस्त्रभृताम् वरः॥

tat śūlam vajra saṃkāśam gagane jvalana upamam |dvābhyām śarābhyām ciccheda rāmaḥ śastrabhṛtām varaḥ ||

तत् राम विशिखैः छिन्नम् शूलम् तस्य आपतत् भुविः ।पपात अशनिना चिन्नम् मेरोर् इव शिला तलम्॥

tat rāma viśikhaiḥ chinnam śūlam tasya āpatat bhuviḥ |papāta aśaninā cinnam meror iva śilā talam ||

तौ खड्गौ क्षिप्रम् उद्यम्य कृष्ण सर्पौ इव उद्यतौ ।तूर्णम् आपेततुः तस्य तदा प्रहारताम् बलात्॥

tau khaḍgau kṣipram udyamya kṛṣṇa sarpau iva udyatau |tūrṇam āpetatuḥ tasya tadā prahāratām balāt ||

स वध्यमान सुभृशम् भुजाभ्याम् परिगृह्य तौ ।अप्रकंप्यौ नरव्याघ्रौ रौद्रः प्रस्थातुम् ऐच्छत॥

sa vadhyamāna subhṛśam bhujābhyām parigṛhya tau |aprakaṃpyau naravyāghrau raudraḥ prasthātum aicchata ||

तस्य अभिप्रायम् अज्ञाय रामो लक्ष्मणम् अब्रवीत् ।वहतु अयम् अलम् तावत् पथानेन तु राक्षसः॥

tasya abhiprāyam ajñāya rāmo lakṣmaṇam abravīt |vahatu ayam alam tāvat pathānena tu rākṣasaḥ ||

यथा च इच्छति सोउमित्रे तथा वहतु राक्षसः ।अयम् एव हि नः पन्था येन याति निशाचरः॥

yathā ca icchati soumitre tathā vahatu rākṣasaḥ |ayam eva hi naḥ panthā yena yāti niśācaraḥ ||

स तु स्व बल वीर्येण समुत्क्षिप्य निशाचरः ।बालाः इव स्कन्ध गतौ चकार अति बलोद्धतः॥

sa tu sva bala vīryeṇa samutkṣipya niśācaraḥ |bālāḥ iva skandha gatau cakāra ati baloddhataḥ ||

तौ आरोप्य ततः स्कन्धम् राघवो रजनी चरः ।विराधो विनदन् घोरम् जगाम अभिमुखो वनम्॥

tau āropya tataḥ skandham rāghavo rajanī caraḥ |virādho vinadan ghoram jagāma abhimukho vanam ||

वनम् महा मेघ निभम् प्रविष्टोद्रुमैः महद्भिः विविधैः उपेतम् ।नाना विधैः पक्षि कुलैः विचित्रम्शिव आयुतम् व्याल मृगैः विकीर्णम्॥

vanam mahā megha nibham praviṣṭodrumaiḥ mahadbhiḥ vividhaiḥ upetam |nānā vidhaiḥ pakṣi kulaiḥ vicitramśiva āyutam vyāla mṛgaiḥ vikīrṇam ||