Kanda.Sarga 4.54

तथा ब्रुवति तारे तु तारा अधिपति वर्चसि ।अथ मेने हृतम् राज्यम् हनुमान् अंगदेन तत्॥

tathā bruvati tāre tu tārā adhipati varcasi |atha mene hṛtam rājyam hanumān aṃgadena tat ||

बुद्ध्या हि अष्ट अंगया युक्तम् चतुर् बल समन्वितम् ।चतुर् दश गुणम् मेने हनुमान् वालिनः सुतम्॥

buddhyā hi aṣṭa aṃgayā yuktam catur bala samanvitam |catur daśa guṇam mene hanumān vālinaḥ sutam ||

आपूर्यमाणम् शश्वत् च तेजो बल पराक्रमैः ।शशिनम् शुक्ल पक्ष आदौ वर्धमानम् इव श्रिया॥

āpūryamāṇam śaśvat ca tejo bala parākramaiḥ |śaśinam śukla pakṣa ādau vardhamānam iva śriyā ||

बृहस्पति समम् बुद्ध्या विक्रमे सदृशम् पितुः ।शुश्रूषमाणम् तारस्य शुक्रस्य इव पुरंदरम्॥

bṛhaspati samam buddhyā vikrame sadṛśam pituḥ |śuśrūṣamāṇam tārasya śukrasya iva puraṃdaram ||

भर्तुः अर्थे परिश्रान्तम् सर्व शास्त्र विशारदः ।अभिसंधातुम् आरेभे हनुमान् अंगदम् ततः॥

bhartuḥ arthe pariśrāntam sarva śāstra viśāradaḥ |abhisaṃdhātum ārebhe hanumān aṃgadam tataḥ ||

स चतुर्णाम् उपायानाम् तृतीयम् उपवर्णयन् ।भेदयामास तान् सर्वान् वानरान् वाक्य संपदा॥

sa caturṇām upāyānām tṛtīyam upavarṇayan |bhedayāmāsa tān sarvān vānarān vākya saṃpadā ||

तेषु सर्वेषु भिन्नेषु ततो अभीषय अंगदम् ।भीषणैः विविधैः वाक्यैः कोप उपाय समन्वितैः॥

teṣu sarveṣu bhinneṣu tato abhīṣaya aṃgadam |bhīṣaṇaiḥ vividhaiḥ vākyaiḥ kopa upāya samanvitaiḥ ||

त्वम् समर्थ तरः पित्रा युद्धे तारेय वै ध्रुवम् ।दृढम् धारयितुम् शक्तः कपि राज्यम् यथा पिता॥

tvam samartha taraḥ pitrā yuddhe tāreya vai dhruvam |dṛḍham dhārayitum śaktaḥ kapi rājyam yathā pitā ||

नित्यम् अस्थिर चित्ता हि कपयो हरि पुंगव ।न आज्ञाप्यम् विषहिष्यन्ति पुत्र दारान् विना त्वया॥

nityam asthira cittā hi kapayo hari puṃgava |na ājñāpyam viṣahiṣyanti putra dārān vinā tvayā ||

त्वाम् न एते हि अनुयुंजेयुः प्रत्यक्षम् प्रवदामि ते ।यथा अयम् जांबवान् नीलः सुहोत्रः च महाकपिः॥

tvām na ete hi anuyuṃjeyuḥ pratyakṣam pravadāmi te |yathā ayam jāṃbavān nīlaḥ suhotraḥ ca mahākapiḥ ||

न हि अहम् ते इमे सर्वे साम दान आदिभिः गुणैः ।दण्डेन न त्वया शक्याः सुग्रीवात् अपकर्षितुम्॥

na hi aham te ime sarve sāma dāna ādibhiḥ guṇaiḥ |daṇḍena na tvayā śakyāḥ sugrīvāt apakarṣitum ||

विगृह्य आसनम् अपि आहुः दुर्बलेन बलीयसा ।आत्म रक्षा करः तस्मात् न विगृह्णीत दुर्बलः॥

vigṛhya āsanam api āhuḥ durbalena balīyasā |ātma rakṣā karaḥ tasmāt na vigṛhṇīta durbalaḥ ||

याम् च इमाम् मन्यसे धात्रीम् एतत् बिलम् इति श्रुतम् ।एतत् लक्ष्मण बाणानाम् ईषत् कार्यम् विदारणे॥

yām ca imām manyase dhātrīm etat bilam iti śrutam |etat lakṣmaṇa bāṇānām īṣat kāryam vidāraṇe ||

स्वल्पम् हि कृतम् इन्द्रेण क्षिपता हि अशनिम् पुरा ।लक्ष्मणो निशितैः बाणैः भिन्द्यात् पत्र पुटम् यथा॥

svalpam hi kṛtam indreṇa kṣipatā hi aśanim purā |lakṣmaṇo niśitaiḥ bāṇaiḥ bhindyāt patra puṭam yathā ||

लक्ष्मणस्य च नाराचा बहवः सन्ति तत् विधाः ।वज्र अशनि सम स्पर्शा गिरीणाम् अपि दारकाः॥

lakṣmaṇasya ca nārācā bahavaḥ santi tat vidhāḥ |vajra aśani sama sparśā girīṇām api dārakāḥ ||

अवस्थाने यदा एव त्वम् आसिष्यसि परंतप ।तदा एव हरयः सर्वे त्यक्ष्यन्ति कृत निश्चयाः॥

avasthāne yadā eva tvam āsiṣyasi paraṃtapa |tadā eva harayaḥ sarve tyakṣyanti kṛta niścayāḥ ||

स्मरंतः पुत्र दाराणाम् नित्य उद्विग्ना बुभुक्षिताः ।खेदिता दुःख शय्याभिः त्वाम् करिष्यन्ति पृष्ठतः॥

smaraṃtaḥ putra dārāṇām nitya udvignā bubhukṣitāḥ |kheditā duḥkha śayyābhiḥ tvām kariṣyanti pṛṣṭhataḥ ||

स त्वम् हीनः सुहृद्भिः च हित कामैः च बंधुभिः ।तृणात् अपि भृश उद्विग्नः स्पंदमानात् भविष्यसि॥

sa tvam hīnaḥ suhṛdbhiḥ ca hita kāmaiḥ ca baṃdhubhiḥ |tṛṇāt api bhṛśa udvignaḥ spaṃdamānāt bhaviṣyasi ||

अति उग्र वेगा निशिता घोरा लक्ष्मण सायकाः ।अपवृत्तम् जिघांसन्तो महावेगा दुरासदाः॥

ati ugra vegā niśitā ghorā lakṣmaṇa sāyakāḥ |apavṛttam jighāṃsanto mahāvegā durāsadāḥ ||

अस्माभिः तु गतम् सार्धम् विनीतवत् उपस्थितम् ।आनुपूर्व्यात् तु सुग्रीवो राज्ये त्वाम् स्थापयिष्यति॥

asmābhiḥ tu gatam sārdham vinītavat upasthitam |ānupūrvyāt tu sugrīvo rājye tvām sthāpayiṣyati ||

धर्म राजः पितृव्यः ते प्रीति कामो दृढ व्रतः ।शुचिः सत्य प्रतिज्ञः च स त्वाम् जातु न नाशयेत्॥

dharma rājaḥ pitṛvyaḥ te prīti kāmo dṛḍha vrataḥ |śuciḥ satya pratijñaḥ ca sa tvām jātu na nāśayet ||

प्रिय कामः च ते मातुः तत् अर्थम् च अस्य जीवितम् ।तस्य अपत्यम् च न अस्ति अन्यत् तस्मात् अंगद गम्यताम्॥

priya kāmaḥ ca te mātuḥ tat artham ca asya jīvitam |tasya apatyam ca na asti anyat tasmāt aṃgada gamyatām ||