Kanda.Sarga 4.7

एवम् उक्तः तु सुग्रीवः रामेण आर्तेन वानरः ।अब्रवीत् प्राञ्जलिः वाक्यम् सबाष्पम् बाष्प गद्गदः॥

evam uktaḥ tu sugrīvaḥ rāmeṇa ārtena vānaraḥ |abravīt prāñjaliḥ vākyam sabāṣpam bāṣpa gadgadaḥ ||

न जाने निलयम् तस्य सर्वथा पाप रक्षसः ।सामर्थ्यम् विक्रमम् वा अपि दौष्कुलेयस्य वा कुलम्॥

na jāne nilayam tasya sarvathā pāpa rakṣasaḥ |sāmarthyam vikramam vā api dauṣkuleyasya vā kulam ||

सत्यम् तु प्रतिजानामि त्यज शोकम् अरिन्दम ।करिष्यामि तथा यत्नम् यथा प्राप्स्यसि मैथिलीम्॥

satyam tu pratijānāmi tyaja śokam arindama |kariṣyāmi tathā yatnam yathā prāpsyasi maithilīm ||

रावणम् सगणम् हत्वा परितोष्य आत्म पौरुषम् ।तथा अस्मि कर्ता नचिराद् यथा प्रीतो भविष्यसि॥

rāvaṇam sagaṇam hatvā paritoṣya ātma pauruṣam |tathā asmi kartā nacirād yathā prīto bhaviṣyasi ||

अलम् वैक्लव्यम् आलम्ब्य धैर्यम् आत्मगतम् स्मर ।त्वत् विधानाम् न सदृशम् ईदृशम् बुद्धि लाघवम्॥

alam vaiklavyam ālambya dhairyam ātmagatam smara |tvat vidhānām na sadṛśam īdṛśam buddhi lāghavam ||

मया अपि व्यसनम् प्राप्तम् भार्या विरहजम् महत् ।न अहम् एवम् हि शोचामि धैर्यम् न च परित्यजे॥

mayā api vyasanam prāptam bhāryā virahajam mahat |na aham evam hi śocāmi dhairyam na ca parityaje ||

न अहम् ताम् अनुशोचामि प्राकृतो वानरो अपि सन् ।महात्मा च विनीतः च किम् पुनर् धृतिमान् महान्॥

na aham tām anuśocāmi prākṛto vānaro api san |mahātmā ca vinītaḥ ca kim punar dhṛtimān mahān ||

बाष्पम् आपतितम् धैर्यात् निग्रहीतुम् त्वम् अर्हसि ।मर्यादाम् सत्त्व युक्तानाम् धृतिम् न उत्स्रष्टुम् अर्हसि॥

bāṣpam āpatitam dhairyāt nigrahītum tvam arhasi |maryādām sattva yuktānām dhṛtim na utsraṣṭum arhasi ||

व्यसने वा अर्थ कृच्छ्रे वा भये वा जीवितान्तगे ।विमृशन् वै स्वया बुद्ध्या धृतिमान् न अवसीदति॥

vyasane vā artha kṛcchre vā bhaye vā jīvitāntage |vimṛśan vai svayā buddhyā dhṛtimān na avasīdati ||

बालिशस् तु नरो नित्यम् वैक्लब्यम् योऽनुवर्तते ।स मज्जति अवशः शोके भार आक्रान्ता इव नौः जले॥

bāliśas tu naro nityam vaiklabyam yo'nuvartate |sa majjati avaśaḥ śoke bhāra ākrāntā iva nauḥ jale ||

एषो अन्जलिः मया बद्धः प्रणयात् त्वाम् प्रसादये ।पौरुषम् श्रय शोकस्य न अन्तरम् दातुम् अर्हसि॥

eṣo anjaliḥ mayā baddhaḥ praṇayāt tvām prasādaye |pauruṣam śraya śokasya na antaram dātum arhasi ||

ये शोकम् अनुवर्तन्ते न तेषाम् विद्यते सुखम् ।तेजः च क्षीयते तेषाम् न त्वम् शोचितुम् अर्हसि॥

ye śokam anuvartante na teṣām vidyate sukham |tejaḥ ca kṣīyate teṣām na tvam śocitum arhasi ||

शोकेन अभिप्रपन्नस्य जीविते च अपि संशयः ।स शोकम् त्यज राजेन्द्र धैर्यम् आश्रय केवलम्॥

śokena abhiprapannasya jīvite ca api saṃśayaḥ |sa śokam tyaja rājendra dhairyam āśraya kevalam ||

हितम् वयस्य भावेन ब्रूमि न उपदिशामि ते ।वयस्यताम् पूजयन् मे न त्वम् शोचितुम् अर्हसि॥

hitam vayasya bhāvena brūmi na upadiśāmi te |vayasyatām pūjayan me na tvam śocitum arhasi ||

मधुरम् सान्त्वितः तेन सुग्रीवेण स राघवः ।मुखम् अश्रु परि क्लिन्नम् वस्त्र अन्तेन प्रमार्जयत्॥

madhuram sāntvitaḥ tena sugrīveṇa sa rāghavaḥ |mukham aśru pari klinnam vastra antena pramārjayat ||

प्रकृतिः स्थः तु काकुत्स्थः सुग्रीव वचनात् प्रभुः ।संपरिष्वज्य सुग्रीवम् इदम् वचनम् अब्रवीत्॥

prakṛtiḥ sthaḥ tu kākutsthaḥ sugrīva vacanāt prabhuḥ |saṃpariṣvajya sugrīvam idam vacanam abravīt ||

कर्तव्यम् यत् वयस्येन स्निग्धेन च हितेन च ।अनुरूपम् च युक्तम् च कृतम् सुग्रीव तत् त्वया॥

kartavyam yat vayasyena snigdhena ca hitena ca |anurūpam ca yuktam ca kṛtam sugrīva tat tvayā ||

एष च प्रकृतिः स्थः अहम् अनुनीतः त्वया सखे ।दुर्लभो हि ईदृशो बन्धुः अस्मिन् काले विशेषतः॥

eṣa ca prakṛtiḥ sthaḥ aham anunītaḥ tvayā sakhe |durlabho hi īdṛśo bandhuḥ asmin kāle viśeṣataḥ ||

किम् तु यत्नः त्वया कार्यो मैथिल्याः परिमार्गणे ।राक्षसस्य च रौद्रस्य रावणस्य दुरात्मनः॥

kim tu yatnaḥ tvayā kāryo maithilyāḥ parimārgaṇe |rākṣasasya ca raudrasya rāvaṇasya durātmanaḥ ||

मया च यद् अनुष्ठेयम् विस्रब्धेन तत् उच्यताम् ।वर्षासु इव च सुक्षेत्रे सर्वम् संपद्यते तव॥

mayā ca yad anuṣṭheyam visrabdhena tat ucyatām |varṣāsu iva ca sukṣetre sarvam saṃpadyate tava ||

मया च यदिदम् वाक्यम् अभिमानात् समीरितम् ।तत् त्वया हरिशार्दूल तत् त्वम् इति उपधार्यताम्॥

mayā ca yadidam vākyam abhimānāt samīritam |tat tvayā hariśārdūla tat tvam iti upadhāryatām ||

अनृतम् न उक्त पूर्वम् मे न च वक्ष्ये कदाचन ।एतत् ते प्रतिजानामि सत्येन एव शपामि अहम्॥

anṛtam na ukta pūrvam me na ca vakṣye kadācana |etat te pratijānāmi satyena eva śapāmi aham ||

ततः प्रहृष्टः सुग्रीवः वानरैः सचिवैः सह ।राघवस्य वचः श्रुत्वा प्रतिज्ञातम् विशेषतः॥

tataḥ prahṛṣṭaḥ sugrīvaḥ vānaraiḥ sacivaiḥ saha |rāghavasya vacaḥ śrutvā pratijñātam viśeṣataḥ ||

एवम् एकान्त संपृक्तौ ततः तौ नर वानरौ ।उभौ अन्योन्य सदृशम् सुख दुःखम् अभाष्ताम्॥

evam ekānta saṃpṛktau tataḥ tau nara vānarau |ubhau anyonya sadṛśam sukha duḥkham abhāṣtām ||

महानुभावस्य वचो निशम्यहरिर् नृपाणाम् अधिपस्य तस्य ।कृतम् स मेने हरिवीर मुख्यःतदा च कार्यम् हृदयेन विद्वान्॥

mahānubhāvasya vaco niśamyaharir nṛpāṇām adhipasya tasya |kṛtam sa mene harivīra mukhyaḥtadā ca kāryam hṛdayena vidvān ||