Kanda.Sarga 5.23

तथा तासां वदन्तीनां परुषं दारुणं बहु ।राक्षसीनामसौम्यानां रुरोद जनकात्मजा॥

tathā tāsāṃ vadantīnāṃ paruṣaṃ dāruṇaṃ bahu |rākṣasīnāmasaumyānāṃ ruroda janakātmajā ||

एवमुक्ता तु वैदेही राक्षसीभिर्मनस्विनी ।उवाच परमत्रस्ता बाष्पगद्गदया गिरा॥

evamuktā tu vaidehī rākṣasībhirmanasvinī |uvāca paramatrastā bāṣpagadgadayā girā ||

न मानुषी राक्षसस्य भार्या भवितुमर्हति ।कामं खादत मां सर्वा न करिष्यामि वो वचः॥

na mānuṣī rākṣasasya bhāryā bhavitumarhati |kāmaṃ khādata māṃ sarvā na kariṣyāmi vo vacaḥ ||

सा राक्षसी मध्यगता सीता सुरसुतोपमा ।न शर्म लेभे दुःखार्ता रावणेन च तर्जिता॥

sā rākṣasī madhyagatā sītā surasutopamā |na śarma lebhe duḥkhārtā rāvaṇena ca tarjitā ||

वेपते स्माधिकं सीता विशन्तीवाङ्गमात्मनः ।वने यूथपरिभ्रष्टा मृगी कोकैरिवार्दिता॥

vepate smādhikaṃ sītā viśantīvāṅgamātmanaḥ |vane yūthaparibhraṣṭā mṛgī kokairivārditā ||

सा त्वशोकस्य विपुलां शाखामालम्ब्य पुष्पिताम् ।चिन्तयामास शोकेन भर्तारं भग्नमानसा॥

sā tvaśokasya vipulāṃ śākhāmālambya puṣpitām |cintayāmāsa śokena bhartāraṃ bhagnamānasā ||

सा स्नापयन्ती विपुलौ स्तनौ नेत्रजलस्रवैः ।चिन्तयन्ती न शोकस्य तदान्तमधिगच्छति॥

sā snāpayantī vipulau stanau netrajalasravaiḥ |cintayantī na śokasya tadāntamadhigacchati ||

सा वेपमाना पतिता प्रवाते कदली यथा ।राक्षसीनां भयत्रस्ता विवर्णवदनाभवत्॥

sā vepamānā patitā pravāte kadalī yathā |rākṣasīnāṃ bhayatrastā vivarṇavadanābhavat ||

तस्या सा दीर्घविपुला वेपन्त्याः सीतया तदा ।ददृशे कम्पिनी वेणी व्यालीव परिसर्पती॥

tasyā sā dīrghavipulā vepantyāḥ sītayā tadā |dadṛśe kampinī veṇī vyālīva parisarpatī ||

सा निःश्वसन्ती दुःखार्ता शोकोपहतचेतना ।आर्ता व्यसृजदश्रूणि मैथिली विललाप ह॥

sā niḥśvasantī duḥkhārtā śokopahatacetanā |ārtā vyasṛjadaśrūṇi maithilī vilalāpa ha ||

हा रामेति च दुःखार्ता पुनर्हा लक्ष्मणेति च ।हा श्वश्रु मम कौसल्ये हा सुमित्रेति भाविनि॥

hā rāmeti ca duḥkhārtā punarhā lakṣmaṇeti ca |hā śvaśru mama kausalye hā sumitreti bhāvini ||

लोकप्रवादः सत्योऽयं पण्डितैः समुदाहृतः ।अकाले दुर्लभो मृत्युः स्त्रिया वा पुरुषस्य वा॥

lokapravādaḥ satyo'yaṃ paṇḍitaiḥ samudāhṛtaḥ |akāle durlabho mṛtyuḥ striyā vā puruṣasya vā ||

यत्राहमाभिः क्रूराभी राक्षसीभिरिहार्दिता ।जीवामि हीना रामेण मुहूर्तमपि दुःखिता॥

yatrāhamābhiḥ krūrābhī rākṣasībhirihārditā |jīvāmi hīnā rāmeṇa muhūrtamapi duḥkhitā ||

एषाल्पपुण्या कृपणा विनशिष्याम्यनाथवत् ।समुद्रमध्ये नौ पूर्णा वायुवेगैरिवाहता॥

eṣālpapuṇyā kṛpaṇā vinaśiṣyāmyanāthavat |samudramadhye nau pūrṇā vāyuvegairivāhatā ||

भर्तारं तमपश्यन्ती राक्षसीवशमागता ।सीदामि खलु शोकेन कूलं तोयहतं यथा॥

bhartāraṃ tamapaśyantī rākṣasīvaśamāgatā |sīdāmi khalu śokena kūlaṃ toyahataṃ yathā ||

तं पद्मदलपत्राक्षं सिंहविक्रान्तगामिनम् ।धन्याः पश्यन्ति मे नाथं कृतज्ञं प्रियवादिनम्॥

taṃ padmadalapatrākṣaṃ siṃhavikrāntagāminam |dhanyāḥ paśyanti me nāthaṃ kṛtajñaṃ priyavādinam ||

सर्वथा तेन हीनाया रामेण विदितात्मना ।तीष्क्णं विषमिवास्वाद्य दुर्लभं मम जीवितम्॥

sarvathā tena hīnāyā rāmeṇa viditātmanā |tīṣkṇaṃ viṣamivāsvādya durlabhaṃ mama jīvitam ||

कीदृशं तु मया पापं पुरा देहान्तरे कृतम् ।येनेदं प्राप्यते दुःखं मया घोरं सुदारुणम्॥

kīdṛśaṃ tu mayā pāpaṃ purā dehāntare kṛtam |yenedaṃ prāpyate duḥkhaṃ mayā ghoraṃ sudāruṇam ||

जीवितं त्यक्तुमिच्छामि शोकेन महता वृता ।राक्षसीभिश्च रक्षन्त्या रामो नासाद्यते मया॥

jīvitaṃ tyaktumicchāmi śokena mahatā vṛtā |rākṣasībhiśca rakṣantyā rāmo nāsādyate mayā ||

धिगस्तु खलु मानुष्यं धिगस्तु परवश्यताम् ।न शक्यं यत्परित्यक्तुमात्मच्छन्देन जीवितम्॥

dhigastu khalu mānuṣyaṃ dhigastu paravaśyatām |na śakyaṃ yatparityaktumātmacchandena jīvitam ||