Valmiki Ramayana · 20 verses
Read this chapter as a bookततः स कर्मणा तस्य विस्मितो भीमविक्रमः ।हनुमान् रोषताम्राक्षो रक्षोधिपमवैक्षत॥
tataḥ sa karmaṇā tasya vismito bhīmavikramaḥ |hanumān roṣatāmrākṣo rakṣodhipamavaikṣata ||
भ्राजमानं महार्हेण काञ्चनेन विराजता ।मुक्ताजालावृतेनाथ मुकुटेन महाद्युतिम्॥
bhrājamānaṃ mahārheṇa kāñcanena virājatā |muktājālāvṛtenātha mukuṭena mahādyutim ||
वज्रसंयोगसंयुक्तैर्महार्हमणिविग्रहैः ।हैमैराभरणैश्चित्रैर्मनसेव प्रकल्पितैः॥
vajrasaṃyogasaṃyuktairmahārhamaṇivigrahaiḥ |haimairābharaṇaiścitrairmanaseva prakalpitaiḥ ||
महार्हक्षौमसंवीतं रक्तचन्दनरूषितम् ।स्वनुलिप्तं विचित्राभिर्विविधाभिश्च भक्तिभिः॥
mahārhakṣaumasaṃvītaṃ raktacandanarūṣitam |svanuliptaṃ vicitrābhirvividhābhiśca bhaktibhiḥ ||
विवृतैर्दर्शनीयैश्च रक्ताक्षैर्भीमदर्शनैः ।दीप्ततीक्ष्णमहादंष्ट्रैः प्रलम्बदशनच्छदैः॥
vivṛtairdarśanīyaiśca raktākṣairbhīmadarśanaiḥ |dīptatīkṣṇamahādaṃṣṭraiḥ pralambadaśanacchadaiḥ ||
शिरोभिर्दशभिर्वीरं भ्राजमानं महौजसम् ।नानाव्यालसमाकीर्णैः शिखरैरिव मन्दरम्॥
śirobhirdaśabhirvīraṃ bhrājamānaṃ mahaujasam |nānāvyālasamākīrṇaiḥ śikharairiva mandaram ||
नीलाञ्जनचयप्रख्यं हारेणोरसि राजता ।पूर्णचन्द्राभवक्रेण सबलाकमिवाम्बुदम्॥
nīlāñjanacayaprakhyaṃ hāreṇorasi rājatā |pūrṇacandrābhavakreṇa sabalākamivāmbudam ||
बाहुभिर्बद्धकेयूरैश्चन्दनोत्तमरूषितैः ।भ्राजमानाङ्गदैः पीनैः पञ्चशीर्षौरिवोरगैः॥
bāhubhirbaddhakeyūraiścandanottamarūṣitaiḥ |bhrājamānāṅgadaiḥ pīnaiḥ pañcaśīrṣaurivoragaiḥ ||
महति स्फाटिके चित्रे रत्नसंयोगसंस्कृते ।उत्तमास्तरणास्तीर्णे सूपविष्टं वरासने॥
mahati sphāṭike citre ratnasaṃyogasaṃskṛte |uttamāstaraṇāstīrṇe sūpaviṣṭaṃ varāsane ||
अलंकृताभिरत्यर्थं प्रमदाभिः समन्ततः ।वालव्यजनहस्ताभिरारात् समुपसेवितम्॥
alaṃkṛtābhiratyarthaṃ pramadābhiḥ samantataḥ |vālavyajanahastābhirārāt samupasevitam ||
दुर्धरेण प्रहस्तेन महापार्श्वेन रक्षसा ।मन्त्रिभिर्मन्त्रतत्त्वज्ञैर्निकुम्भेन च मन्त्रिणा॥
durdhareṇa prahastena mahāpārśvena rakṣasā |mantribhirmantratattvajñairnikumbhena ca mantriṇā ||
सुखोपविष्टं रक्षोभिश्चतुर्भिर्बलदर्पितैः ।कृत्स्न परिवृतं लोकं चतुर्भिरिव सागरैः॥
sukhopaviṣṭaṃ rakṣobhiścaturbhirbaladarpitaiḥ |kṛtsna parivṛtaṃ lokaṃ caturbhiriva sāgaraiḥ ||
सचिवैर्मन्त्रतत्त्वज्ञैरन्यैश्च शुभबुद्धिभिः ।अन्वास्यमानं रक्षोभिः सुरैरिव सुरेश्वरम्॥
sacivairmantratattvajñairanyaiśca śubhabuddhibhiḥ |anvāsyamānaṃ rakṣobhiḥ surairiva sureśvaram ||
अपश्यद्राक्षसपतिं हनुमानतितेजसम् ।विष्ठितं मेरुशिखरे सतोयमिव तोयदम्॥
apaśyadrākṣasapatiṃ hanumānatitejasam |viṣṭhitaṃ meruśikhare satoyamiva toyadam ||
स तैः संपीड्यमानो ऽपि रक्षोभिर्भीमविक्रमैः ।विस्मयं परमं गत्वा रक्षोधिपमवैक्षत॥
sa taiḥ saṃpīḍyamāno 'pi rakṣobhirbhīmavikramaiḥ |vismayaṃ paramaṃ gatvā rakṣodhipamavaikṣata ||
भ्राजमानं ततो दृष्ट्वा हनुमान् राक्षसेश्वरम् ।मनसा चिन्तयामास तेजसा तस्य मोहितः॥
bhrājamānaṃ tato dṛṣṭvā hanumān rākṣaseśvaram |manasā cintayāmāsa tejasā tasya mohitaḥ ||
अहो रूपमहो धैर्यमहो सत्त्वमहो द्युतिः ।अहो राक्षसराजस्य सर्वलक्षणयुक्तता॥
aho rūpamaho dhairyamaho sattvamaho dyutiḥ |aho rākṣasarājasya sarvalakṣaṇayuktatā ||
यद्यधर्मो न बलवान् स्यादयं राक्षसेश्वरः ।स्यादय सुरलोकस्य सशक्रस्यापि रक्षिता॥
yadyadharmo na balavān syādayaṃ rākṣaseśvaraḥ |syādaya suralokasya saśakrasyāpi rakṣitā ||
अस्य क्रूरैर्नृशंसैश्च कर्मभिर्लोककुत्सितैः ।तेन बिभ्यति खल्वस्माल्लोकाः सामरदानवाः॥
asya krūrairnṛśaṃsaiśca karmabhirlokakutsitaiḥ |tena bibhyati khalvasmāllokāḥ sāmaradānavāḥ ||
अयं ह्युत्सहते क्रुद्धः कर्तुमेकार्णवं जगत् ।इति चिन्तां बहुविधामकरोन्मतिमान् हरिः ।दृष्ट्वा राक्षसराजस्य प्रभावममितौजसः॥
ayaṃ hyutsahate kruddhaḥ kartumekārṇavaṃ jagat |iti cintāṃ bahuvidhāmakaronmatimān hariḥ |dṛṣṭvā rākṣasarājasya prabhāvamamitaujasaḥ ||