Kanda.Sarga 6.111

अथ संस्मारयामास राघवं मातलिस्तदा ।अजानन्निव किं वीर त्वमेनमनुवर्तसे॥

atha saṃsmārayāmāsa rāghavaṃ mātalistadā |ajānanniva kiṃ vīra tvamenamanuvartase ||

विसृजास्मै वधाय त्वमस्त्रं पैतामहं प्रभो ।विनाशकालः कथितो यः सुरैः सो ऽद्य वर्तत॥

visṛjāsmai vadhāya tvamastraṃ paitāmahaṃ prabho |vināśakālaḥ kathito yaḥ suraiḥ so 'dya vartata ||

ततः संस्मारितो रामस्तेन वाक्येन मातलेः ।जग्राह सशरं दीप्तं निश्वसन्तमिवोरगम्॥

tataḥ saṃsmārito rāmastena vākyena mātaleḥ |jagrāha saśaraṃ dīptaṃ niśvasantamivoragam ||

यमस्मै प्रथमं प्रादादगस्त्यो भगवानृषिः ।ब्रह्मदत्तं महाबाणममोघं युधि वीर्यवान्॥

yamasmai prathamaṃ prādādagastyo bhagavānṛṣiḥ |brahmadattaṃ mahābāṇamamoghaṃ yudhi vīryavān ||

ब्रह्मणा निर्मितं पूर्वमिन्द्रार्थममितौजसा ।दत्तं सुरपतेः पूर्वं त्रिलोकजयकाङ्क्षिणः॥

brahmaṇā nirmitaṃ pūrvamindrārthamamitaujasā |dattaṃ surapateḥ pūrvaṃ trilokajayakāṅkṣiṇaḥ ||

यस्य वाजेषु पवनः फले पावकभास्करौ ।शरीरमाकाशमयं गौरवे मेरुमन्दरौ॥

yasya vājeṣu pavanaḥ phale pāvakabhāskarau |śarīramākāśamayaṃ gaurave merumandarau ||

जाज्वल्यमानं वपुषा सुपुङ्खं हेमभूषितम् ।तेजसा सर्वभूतानां कृतं भास्करवर्चसम्॥

jājvalyamānaṃ vapuṣā supuṅkhaṃ hemabhūṣitam |tejasā sarvabhūtānāṃ kṛtaṃ bhāskaravarcasam ||

सधूममिव कालाग्निं दीप्तमाशीविषं यथा ।परनागाश्ववृन्दानां भेदनं क्षिप्रकारिणम्॥

sadhūmamiva kālāgniṃ dīptamāśīviṣaṃ yathā |paranāgāśvavṛndānāṃ bhedanaṃ kṣiprakāriṇam ||

द्वाराणां परिघाणां च गिरीणामपि भेदनम् ।नानारुधिरसिक्ताङ्गं मेदोदिग्धं सुदारुणम्॥

dvārāṇāṃ parighāṇāṃ ca girīṇāmapi bhedanam |nānārudhirasiktāṅgaṃ medodigdhaṃ sudāruṇam ||

वज्रसारं महानादं नानासमितिदारणम् ।सर्ववित्रासनं भीमं श्वसन्तमिव पन्नगम्॥

vajrasāraṃ mahānādaṃ nānāsamitidāraṇam |sarvavitrāsanaṃ bhīmaṃ śvasantamiva pannagam ||

कङ्कगृध्रवलानां च गोमायुगणरक्षसाम् ।नित्यं भक्ष्यप्रदं युद्धे यमरूपं भयावहम्॥

kaṅkagṛdhravalānāṃ ca gomāyugaṇarakṣasām |nityaṃ bhakṣyapradaṃ yuddhe yamarūpaṃ bhayāvaham ||

नन्दनं वानरेन्द्राणां रक्षसामवसादनम् ।वाजितं विविधैर्वाजैश्चारुचित्रैर्गरुत्मतः॥

nandanaṃ vānarendrāṇāṃ rakṣasāmavasādanam |vājitaṃ vividhairvājaiścārucitrairgarutmataḥ ||

तमुत्तमेषुं लोकानामिक्ष्वाकुभयनाशनम् ।द्विषतां कीर्तिहरणं प्रहर्षकरमात्मनः॥

tamuttameṣuṃ lokānāmikṣvākubhayanāśanam |dviṣatāṃ kīrtiharaṇaṃ praharṣakaramātmanaḥ ||

अभिमन्त्र्य ततो रामस्तं महेषुं महाबलः ।वेदप्रोक्तेन विधिना सन्दधे कार्मुके बली॥

abhimantrya tato rāmastaṃ maheṣuṃ mahābalaḥ |vedaproktena vidhinā sandadhe kārmuke balī ||

तस्मिन् सन्धीयमाने तु राघवेण शरोत्तमे ।सर्वभूतानि वित्रेसुश्चचाल च वसुन्धरा ॥ ६.१११.१५ ॥स रावणाय सङ्क्रुद्धो भृशमायम्य कार्मुकम् ।चिक्षेप परमायत्तस्तं शरं मर्मघातिनम्॥

tasmin sandhīyamāne tu rāghaveṇa śarottame |sarvabhūtāni vitresuścacāla ca vasundharā || 6.111.15 ||sa rāvaṇāya saṅkruddho bhṛśamāyamya kārmukam |cikṣepa paramāyattastaṃ śaraṃ marmaghātinam ||

स वज्र इव दुर्धर्षो वज्रिबाहुविसर्जितः ।कृतान्त इव चावार्यो न्यपतद्रावणोरसि॥

sa vajra iva durdharṣo vajribāhuvisarjitaḥ |kṛtānta iva cāvāryo nyapatadrāvaṇorasi ||

स विसृष्टो महावेगः शरीरान्तकरः शरः ।बिभेद हृदयं तस्य रावणस्य दुरात्मनः॥

sa visṛṣṭo mahāvegaḥ śarīrāntakaraḥ śaraḥ |bibheda hṛdayaṃ tasya rāvaṇasya durātmanaḥ ||

रुधिराक्तः स वेगेन जीवितान्तकरः शरः ।रावणस्य हरन् प्राणान् विवेश धरणीतलम्॥

rudhirāktaḥ sa vegena jīvitāntakaraḥ śaraḥ |rāvaṇasya haran prāṇān viveśa dharaṇītalam ||

स शरो रावणं हत्वा रुधिरार्दीकृतच्छविः ।कृतकर्मा निभृतवत् स्वतूणीं पुनरागमत्॥

sa śaro rāvaṇaṃ hatvā rudhirārdīkṛtacchaviḥ |kṛtakarmā nibhṛtavat svatūṇīṃ punarāgamat ||

तस्य हस्ताद्धतस्याशु कार्मुकं तत् ससायकम् ।निपपात सह प्राणैर्भ्रश्यमानस्य जीवितात्॥

tasya hastāddhatasyāśu kārmukaṃ tat sasāyakam |nipapāta saha prāṇairbhraśyamānasya jīvitāt ||

गतासुर्भीमवेगस्तु नैर्ऋतेन्द्रो महाद्युतिः ।पपात स्यन्दनाद्भूमौ वृत्रो वज्रहतो यथा॥

gatāsurbhīmavegastu nairṛtendro mahādyutiḥ |papāta syandanādbhūmau vṛtro vajrahato yathā ||

तं दृष्ट्वा पतितं भूमौ हतशेषा निशाचराः ।हतनाथा भयत्रस्ताः सर्वतः सम्प्रदुद्रुवुः॥

taṃ dṛṣṭvā patitaṃ bhūmau hataśeṣā niśācarāḥ |hatanāthā bhayatrastāḥ sarvataḥ sampradudruvuḥ ||

नर्दन्तश्चाभिपेतुस्तान् वानरा द्रुमयोधिनः॥

nardantaścābhipetustān vānarā drumayodhinaḥ ||

दशग्रीववधं दृष्ट्वा विजयं राघवस्य च ।अर्दिता वानरैर्हृष्टैर्लङ्कामभ्यपतन् भयात् ।गताश्रयत्वात् करुणैर्बाष्पप्रस्रवणैर्मुखैः॥

daśagrīvavadhaṃ dṛṣṭvā vijayaṃ rāghavasya ca |arditā vānarairhṛṣṭairlaṅkāmabhyapatan bhayāt |gatāśrayatvāt karuṇairbāṣpaprasravaṇairmukhaiḥ ||

ततो विनेदुः संहृष्टा वानरा जितकाशिनः ।वदन्तो राघवजयं रावणस्य च तद्वधम्॥

tato vineduḥ saṃhṛṣṭā vānarā jitakāśinaḥ |vadanto rāghavajayaṃ rāvaṇasya ca tadvadham ||

अथान्तरिक्षे व्यनदत् सौम्यस्त्रिदशदुन्दुभिः ।दिव्यगन्धवहस्तत्र मारुतः ससुखो ववौ॥

athāntarikṣe vyanadat saumyastridaśadundubhiḥ |divyagandhavahastatra mārutaḥ sasukho vavau ||

निपपातान्तरिक्षाच्च पुष्पवृष्टिस्तदा भुवि ।किरन्ती राघवरथं दुरवापा मनोरमा॥

nipapātāntarikṣācca puṣpavṛṣṭistadā bhuvi |kirantī rāghavarathaṃ duravāpā manoramā ||

राघवस्तवसंयुक्ता गगने ऽपि च शुश्रुवे ।साधु साध्विति वागग्र्या दैवतानां महात्मनाम्॥

rāghavastavasaṃyuktā gagane 'pi ca śuśruve |sādhu sādhviti vāgagryā daivatānāṃ mahātmanām ||

आविवेश महाहर्षो देवानां चारणैः सह ।रावणे निहते रौद्रे सर्वलोकभयङ्करे॥

āviveśa mahāharṣo devānāṃ cāraṇaiḥ saha |rāvaṇe nihate raudre sarvalokabhayaṅkare ||

ततः सकामं सुग्रीवमङ्गदं च महाबलम् ।चकार राघवः प्रीतो हत्वा राक्षसपुङ्गवम्॥

tataḥ sakāmaṃ sugrīvamaṅgadaṃ ca mahābalam |cakāra rāghavaḥ prīto hatvā rākṣasapuṅgavam ||

ततः प्रजग्मुः प्रशमं मरुद्गणा दिशः प्रसेदुर्विमलं नभो ऽबवत् ।मही चकम्पे न हि मारुतो ववौ स्थिरप्रभश्चाप्यभवद्दिवाकरः॥

tataḥ prajagmuḥ praśamaṃ marudgaṇā diśaḥ prasedurvimalaṃ nabho 'bavat |mahī cakampe na hi māruto vavau sthiraprabhaścāpyabhavaddivākaraḥ ||

ततस्तु सुग्रीवविभीषणादयः सुहृद्विशेषाः सहलक्ष्मणास्तदा ।समेत्य हृष्टा विजयेन राघवं रणे ऽभिरामं विधिना ह्यपूजयन्॥

tatastu sugrīvavibhīṣaṇādayaḥ suhṛdviśeṣāḥ sahalakṣmaṇāstadā |sametya hṛṣṭā vijayena rāghavaṃ raṇe 'bhirāmaṃ vidhinā hyapūjayan ||

स तु निहतरिपुः स्थिरप्रतिज्ञः स्वजनबलाभिवृतो रणे रराज ।रघुकुलनृपनन्दनो महौजास्त्रिदशगणैरभिसंवृतो यथेन्द्रः॥

sa tu nihataripuḥ sthirapratijñaḥ svajanabalābhivṛto raṇe rarāja |raghukulanṛpanandano mahaujāstridaśagaṇairabhisaṃvṛto yathendraḥ ||

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे एकादशोत्तरशततमः सर्गः॥

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmadyuddhakāṇḍe ekādaśottaraśatatamaḥ sargaḥ ||