Kanda.Sarga 6.119

एवमुक्ता तु वैदेही परुषं रोमहर्षणम् ।राघवेण सरोषेण भृशं प्रव्यथिता ऽभवत्॥

evamuktā tu vaidehī paruṣaṃ romaharṣaṇam |rāghaveṇa saroṣeṇa bhṛśaṃ pravyathitā 'bhavat ||

सा तदश्रुतपूर्वं हि जने महति मैथिली ।श्रुत्वा भर्तृवचो रूक्षं लज्जया व्रीडिता ऽभवत्॥

sā tadaśrutapūrvaṃ hi jane mahati maithilī |śrutvā bhartṛvaco rūkṣaṃ lajjayā vrīḍitā 'bhavat ||

प्रविशन्तीव गात्राणि स्वान्येव जनकात्मजा ।वाक्छल्यैस्तैः सशल्येव भृशमश्रूण्यवर्तयत्॥

praviśantīva gātrāṇi svānyeva janakātmajā |vākchalyaistaiḥ saśalyeva bhṛśamaśrūṇyavartayat ||

ततो बाष्पपरिक्लिष्टं प्रमार्जन्ती स्वमाननम् ।शनैर्गद्गदया वाचा भर्तारमिदमब्रवीत्॥

tato bāṣpaparikliṣṭaṃ pramārjantī svamānanam |śanairgadgadayā vācā bhartāramidamabravīt ||

किं मामसदृशं वाक्यमीदृशं श्रोत्रदारुणम् ।रूक्षं श्रावयसे वीर प्राकृतः प्राकृतामिव॥

kiṃ māmasadṛśaṃ vākyamīdṛśaṃ śrotradāruṇam |rūkṣaṃ śrāvayase vīra prākṛtaḥ prākṛtāmiva ||

न तथा ऽस्मि महाबाहो यथा त्वमवगच्छसि ।प्रत्ययं गच्छ मे येन चारित्रेणैव ते शपे॥

na tathā 'smi mahābāho yathā tvamavagacchasi |pratyayaṃ gaccha me yena cāritreṇaiva te śape ||

पृथक्स्त्रीणां प्रचारेण जातिं तां परिशङ्कसे ।परित्यजेमां शङ्कां तु यदि ते ऽहं परीक्षिता॥

pṛthakstrīṇāṃ pracāreṇa jātiṃ tāṃ pariśaṅkase |parityajemāṃ śaṅkāṃ tu yadi te 'haṃ parīkṣitā ||

यद्यहं गात्रसंस्पर्शं गता ऽस्मि विवशा प्रभो ।कामकारो न मे तत्र दैवं तत्रापराध्यति॥

yadyahaṃ gātrasaṃsparśaṃ gatā 'smi vivaśā prabho |kāmakāro na me tatra daivaṃ tatrāparādhyati ||

मदधीनं तु यत्तन्मे हृदयं त्वयि वर्तते ।पराधीनेषु गात्रेषु किं करिष्याम्यनीश्वरा॥

madadhīnaṃ tu yattanme hṛdayaṃ tvayi vartate |parādhīneṣu gātreṣu kiṃ kariṣyāmyanīśvarā ||

सहसंवृद्धभावाच्च संसर्गेण च मानद ।यद्यहं ते न विज्ञाता हता तेनास्मि शाश्वतम्॥

sahasaṃvṛddhabhāvācca saṃsargeṇa ca mānada |yadyahaṃ te na vijñātā hatā tenāsmi śāśvatam ||

प्रेषितस्ते यदा वीरो हनुमानवलोककः ।लङ्कास्था ऽहं त्वया वीर किं तदा न विसर्जिता॥

preṣitaste yadā vīro hanumānavalokakaḥ |laṅkāsthā 'haṃ tvayā vīra kiṃ tadā na visarjitā ||

प्रत्यक्षं वानरेन्द्रस्य तद्वाक्यसमनन्तरम् ।त्वया सन्त्यक्तया वीर त्यक्तं स्याज्जीवितं मया॥

pratyakṣaṃ vānarendrasya tadvākyasamanantaram |tvayā santyaktayā vīra tyaktaṃ syājjīvitaṃ mayā ||

न वृथा ते श्रमो ऽयं स्यात् संशये न्यस्य जीवितम् ।सुहृज्जनपरिक्लेशो न चायं निष्फलस्तव॥

na vṛthā te śramo 'yaṃ syāt saṃśaye nyasya jīvitam |suhṛjjanaparikleśo na cāyaṃ niṣphalastava ||

त्वया तु नरशार्दूल क्रोधमेवानुवर्तता ।लघुनेव मनुष्येण स्त्रीत्वमेव पुरस्कृतम्॥

tvayā tu naraśārdūla krodhamevānuvartatā |laghuneva manuṣyeṇa strītvameva puraskṛtam ||

अपदेशेन जनकान्नोत्पत्तिर्वसुधातलात् ।मम वृत्तं च वृत्तज्ञ बहु ते न पुरस्कृतम्॥

apadeśena janakānnotpattirvasudhātalāt |mama vṛttaṃ ca vṛttajña bahu te na puraskṛtam ||

न प्रमाणीकृतः पाणिर्बाल्ये बालेन पीडितः ।मम भक्तिश्च शीलं च सर्वं ते पृष्ठतः कृतम्॥

na pramāṇīkṛtaḥ pāṇirbālye bālena pīḍitaḥ |mama bhaktiśca śīlaṃ ca sarvaṃ te pṛṣṭhataḥ kṛtam ||

एवं ब्रुवाणा रुदती बाष्पगद्गदभाषिणी ।अब्रवील्लक्ष्मणं सीता दीनं ध्यानपरं स्थितम्॥

evaṃ bruvāṇā rudatī bāṣpagadgadabhāṣiṇī |abravīllakṣmaṇaṃ sītā dīnaṃ dhyānaparaṃ sthitam ||

चितां मे कुरु सौमित्रे व्यसनस्यास्य भेषजम् ।मिथ्योपघातोपहता नाहं जीवितुमुत्सहे॥

citāṃ me kuru saumitre vyasanasyāsya bheṣajam |mithyopaghātopahatā nāhaṃ jīvitumutsahe ||

अप्रीतस्य गुणैर्भर्तुस्त्यक्ताया जनसंसदि ।या क्षमा मे गतिर्गन्तुं प्रवेक्ष्ये हव्यवाहनम्॥

aprītasya guṇairbhartustyaktāyā janasaṃsadi |yā kṣamā me gatirgantuṃ pravekṣye havyavāhanam ||

एवमुक्तस्तु वैदेह्या लक्ष्मणः परवीरहा ।अमर्षवशमापन्नो राघवाननमैक्षत॥

evamuktastu vaidehyā lakṣmaṇaḥ paravīrahā |amarṣavaśamāpanno rāghavānanamaikṣata ||

स विज्ञाय ततश्छन्दं रामस्याकारसूचितम् ।चितां चकार सौमित्रिर्मते रामस्य वीर्यवान्॥

sa vijñāya tataśchandaṃ rāmasyākārasūcitam |citāṃ cakāra saumitrirmate rāmasya vīryavān ||

अधोमुखं तदा रामं शनैः कृत्वा प्रदक्षिणम् ।उपासर्पत वैदेही दीप्यमानं हुताशनम्॥

adhomukhaṃ tadā rāmaṃ śanaiḥ kṛtvā pradakṣiṇam |upāsarpata vaidehī dīpyamānaṃ hutāśanam ||

प्रणम्य देवताभ्यश्च ब्राह्मणेभ्यश्च मैथिली ।बद्धाञ्जलिपुटा चेदमुवाचाग्निसमीपतः॥

praṇamya devatābhyaśca brāhmaṇebhyaśca maithilī |baddhāñjalipuṭā cedamuvācāgnisamīpataḥ ||

यथा मे हृदयं नित्यं नापसर्पति राघवात् ।तथा लोकस्य साक्षी मां सर्वतः पातु पावकः॥

yathā me hṛdayaṃ nityaṃ nāpasarpati rāghavāt |tathā lokasya sākṣī māṃ sarvataḥ pātu pāvakaḥ ||

यथा मां शुद्धचारित्रां दुष्टां जानाति राघवः ।तथा लोकस्य साक्षी मां सर्वतः पातु पावकः॥

yathā māṃ śuddhacāritrāṃ duṣṭāṃ jānāti rāghavaḥ |tathā lokasya sākṣī māṃ sarvataḥ pātu pāvakaḥ ||

कर्मणा मनसा वाचा यथा नातिचराम्यहम् ।राघवं सर्वधर्मज्ञं तथा मां पातु पावकः॥

karmaṇā manasā vācā yathā nāticarāmyaham |rāghavaṃ sarvadharmajñaṃ tathā māṃ pātu pāvakaḥ ||

आदित्यो भगवान् वायुर्दिशश्चन्द्रस्तथैव च ।अहश्चापि तथा सन्ध्ये रात्रिश्च पृथिवी तथा ।यथान्ये ऽपि विजानन्ति तथा चारित्रसंयुताम्॥

ādityo bhagavān vāyurdiśaścandrastathaiva ca |ahaścāpi tathā sandhye rātriśca pṛthivī tathā |yathānye 'pi vijānanti tathā cāritrasaṃyutām ||

एवमुक्त्वा तु वैदेही परिक्रम्य हुताशनम् ।विवेश ज्वलनं दीप्तं निस्सङ्गेनान्तरात्मना॥

evamuktvā tu vaidehī parikramya hutāśanam |viveśa jvalanaṃ dīptaṃ nissaṅgenāntarātmanā ||

जनः स सुमहांस्त्रस्तो बालवृद्धसमाकुलः ।ददर्श मैथिलीं तत्र प्रविशन्तीं हुताशनम्॥

janaḥ sa sumahāṃstrasto bālavṛddhasamākulaḥ |dadarśa maithilīṃ tatra praviśantīṃ hutāśanam ||

सा तप्तनवहेमाभा तप्तकाञ्चनभूषणा ।पपात ज्वलनं दीप्तं सर्वलोकस्य सन्निधौ॥

sā taptanavahemābhā taptakāñcanabhūṣaṇā |papāta jvalanaṃ dīptaṃ sarvalokasya sannidhau ||

ददृशुस्तां महाभागां प्रविशन्तीं हुताशनम् ।सीतां कृत्स्नास्त्रयो लोकाः पुण्यामाज्याहुतीमिव॥

dadṛśustāṃ mahābhāgāṃ praviśantīṃ hutāśanam |sītāṃ kṛtsnāstrayo lokāḥ puṇyāmājyāhutīmiva ||

प्रचुक्रुशुः स्त्रियः सर्वास्तां दृष्ट्वा हव्यवाहने ।पतन्तीं संस्कृतां मन्त्रैर्वसोर्धारामिवाध्वरे॥

pracukruśuḥ striyaḥ sarvāstāṃ dṛṣṭvā havyavāhane |patantīṃ saṃskṛtāṃ mantrairvasordhārāmivādhvare ||

ददृशुस्तां त्रयो लोका देवगन्धर्वदानवाः ।शप्तां पतन्तीं निरये त्रिदिवाद्देवतामिव॥

dadṛśustāṃ trayo lokā devagandharvadānavāḥ |śaptāṃ patantīṃ niraye tridivāddevatāmiva ||

तस्यामग्निं विशन्त्यां तु हाहेति विपुलस्वनः ।रक्षसां वानराणां च सम्बभूवाद्भुतोपमः॥

tasyāmagniṃ viśantyāṃ tu hāheti vipulasvanaḥ |rakṣasāṃ vānarāṇāṃ ca sambabhūvādbhutopamaḥ ||

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे एकोनविंशत्युत्तरशततमः सर्गः॥

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmadyuddhakāṇḍe ekonaviṃśatyuttaraśatatamaḥ sargaḥ ||