Valmiki Ramayana · 35 verses
Read this chapter as a bookततो हि दुर्मना रामः श्रुत्वैवं वदतां गिरः ।दध्यौ मुहूर्तं धर्मात्मा बाष्पव्याकुललोचनः॥
tato hi durmanā rāmaḥ śrutvaivaṃ vadatāṃ giraḥ |dadhyau muhūrtaṃ dharmātmā bāṣpavyākulalocanaḥ ||
ततो वैश्रवणो राजा यमश्चामित्रकर्शनः ।सहस्राक्षो महेन्द्रश्च वरुणश्च परन्तपः॥
tato vaiśravaṇo rājā yamaścāmitrakarśanaḥ |sahasrākṣo mahendraśca varuṇaśca parantapaḥ ||
षडर्धनयनः श्रीमान् महादेवो वृषध्वजः ।कर्ता सर्वस्य लोकस्य ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः॥
ṣaḍardhanayanaḥ śrīmān mahādevo vṛṣadhvajaḥ |kartā sarvasya lokasya brahmā brahmavidāṃ varaḥ ||
एते सर्वे समागम्य विमानैः सूर्यसन्निभैः ।आगम्य नगरीं लङ्कामभिजग्मुश्च राघवम्॥
ete sarve samāgamya vimānaiḥ sūryasannibhaiḥ |āgamya nagarīṃ laṅkāmabhijagmuśca rāghavam ||
ततः सहस्ताभरणान् प्रगृह्य विपुलान् भुजान् ।अब्रुवंस्त्रिदशश्रैष्ठाः प्राञ्जलिं राघवं स्थितम्॥
tataḥ sahastābharaṇān pragṛhya vipulān bhujān |abruvaṃstridaśaśraiṣṭhāḥ prāñjaliṃ rāghavaṃ sthitam ||
कर्ता सर्वस्य लोकस्य श्रेष्ठो ज्ञानवतां वरः ।उपेक्षसे कथं सीतां पतन्तीं हव्यवाहने॥
kartā sarvasya lokasya śreṣṭho jñānavatāṃ varaḥ |upekṣase kathaṃ sītāṃ patantīṃ havyavāhane ||
कथं देवगणश्रेष्ठमात्मानं नावबुध्यसे॥
kathaṃ devagaṇaśreṣṭhamātmānaṃ nāvabudhyase ||
ऋतधामा वसुः पूर्वं वसूनां त्वं प्रजापतिः ।त्रयाणां त्वं हि लोकानामादिकर्ता स्वयम्प्रभुः ।रुद्राणामष्टमो रुद्रः साध्यानामसि पञ्चमः॥
ṛtadhāmā vasuḥ pūrvaṃ vasūnāṃ tvaṃ prajāpatiḥ |trayāṇāṃ tvaṃ hi lokānāmādikartā svayamprabhuḥ |rudrāṇāmaṣṭamo rudraḥ sādhyānāmasi pañcamaḥ ||
अश्विनौ चापि ते कर्णौ चन्द्रसूर्यौ च चक्षुषी ।अन्ते चादौ च लोकानां दृश्यसे त्वं परन्तप॥
aśvinau cāpi te karṇau candrasūryau ca cakṣuṣī |ante cādau ca lokānāṃ dṛśyase tvaṃ parantapa ||
उपेक्षसे च वैदेहीं मानुषः पाकृतो यथा॥
upekṣase ca vaidehīṃ mānuṣaḥ pākṛto yathā ||
इत्युक्तो लोकपालैस्तैः स्वामी लोकस्य राघवः ।अब्रवीत्रिदशश्रेष्ठान् रामो धर्मभृतां वरः॥
ityukto lokapālaistaiḥ svāmī lokasya rāghavaḥ |abravītridaśaśreṣṭhān rāmo dharmabhṛtāṃ varaḥ ||
आत्मानं मानुषं मन्ये रामं दशरथात्मजम् ।यो ऽहं यस्य यतश्चाहं भगवांस्तद् ब्रवीतु मे॥
ātmānaṃ mānuṣaṃ manye rāmaṃ daśarathātmajam |yo 'haṃ yasya yataścāhaṃ bhagavāṃstad bravītu me ||
इति ब्रुवन्तं काकुत्स्थं ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः ।अब्रवीच्छृणु मे राम सत्यं सत्यपराक्रम॥
iti bruvantaṃ kākutsthaṃ brahmā brahmavidāṃ varaḥ |abravīcchṛṇu me rāma satyaṃ satyaparākrama ||
भवान्नारायणो देवः श्रीमांश्चक्रायुधो विभुः ।एकशृङ्गो वराहस्त्वं भूतभव्यसपत्नजित्॥
bhavānnārāyaṇo devaḥ śrīmāṃścakrāyudho vibhuḥ |ekaśṛṅgo varāhastvaṃ bhūtabhavyasapatnajit ||
अक्षरं ब्रह्म सत्यं च मध्ये चान्ते च राघव ।लोकानां त्वं परो धर्मो विष्वक्सेनश्चतुर्भुजः॥
akṣaraṃ brahma satyaṃ ca madhye cānte ca rāghava |lokānāṃ tvaṃ paro dharmo viṣvaksenaścaturbhujaḥ ||
शार्ङ्गधन्वा हृषीकेशः पुरुषः पुरुषोत्तमः ।अजितः खड्गधृद्विष्णुः कृष्णश्चैव बृहद्बलः॥
śārṅgadhanvā hṛṣīkeśaḥ puruṣaḥ puruṣottamaḥ |ajitaḥ khaḍgadhṛdviṣṇuḥ kṛṣṇaścaiva bṛhadbalaḥ ||
सेनानीर्ग्रामणीश्च त्वं बुद्धिः सत्त्वं क्षमा दमः ।प्रभवश्चाप्ययश्च त्वमुपेन्द्रो मधुसूदनः॥
senānīrgrāmaṇīśca tvaṃ buddhiḥ sattvaṃ kṣamā damaḥ |prabhavaścāpyayaśca tvamupendro madhusūdanaḥ ||
इन्द्रकर्मा महेन्द्रस्त्वं पद्मनाभो रणान्तकृत् ।शरण्यं शरणं च त्वामाहुर्दिव्या महर्षयः॥
indrakarmā mahendrastvaṃ padmanābho raṇāntakṛt |śaraṇyaṃ śaraṇaṃ ca tvāmāhurdivyā maharṣayaḥ ||
सहस्रशृङ्गो वेदात्मा शतजिह्वो महर्षभः॥
sahasraśṛṅgo vedātmā śatajihvo maharṣabhaḥ ||
त्वं त्रयाणां हि लोकानामादिकर्ता स्वयम्प्रभुः ।सिद्धानामपि साध्यानामाश्रयश्चासि पूर्वजः॥
tvaṃ trayāṇāṃ hi lokānāmādikartā svayamprabhuḥ |siddhānāmapi sādhyānāmāśrayaścāsi pūrvajaḥ ||
त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वमोङ्कारः परन्तपः ।प्रभवं निधनं वा ते न विदुः को भवानिति॥
tvaṃ yajñastvaṃ vaṣaṭkārastvamoṅkāraḥ parantapaḥ |prabhavaṃ nidhanaṃ vā te na viduḥ ko bhavāniti ||
दृश्यसे सर्वभूतेषु ब्राह्मणेषु च गोषु च ।दिक्षु सर्वासु गगने पर्वतेषु वनेषु च॥
dṛśyase sarvabhūteṣu brāhmaṇeṣu ca goṣu ca |dikṣu sarvāsu gagane parvateṣu vaneṣu ca ||
सहस्रचरणः श्रीमान् शतशीर्षः सहस्रदृक् ।त्वं धारयसि भूतानि वसुधां च सपर्वताम्॥
sahasracaraṇaḥ śrīmān śataśīrṣaḥ sahasradṛk |tvaṃ dhārayasi bhūtāni vasudhāṃ ca saparvatām ||
अन्ते पृथिव्याः सलिले दृश्यसे त्वं महोरगः ।त्रील्लोँकान् धारयन् राम देवगन्धर्वदानवान्॥
ante pṛthivyāḥ salile dṛśyase tvaṃ mahoragaḥ |trīllom̐kān dhārayan rāma devagandharvadānavān ||
अहं ते हृदयं राम जिह्वा देवी सरस्वती ।देवा गात्रेषु रोमाणि निर्मिता ब्रह्मणः प्रभो॥
ahaṃ te hṛdayaṃ rāma jihvā devī sarasvatī |devā gātreṣu romāṇi nirmitā brahmaṇaḥ prabho ||
निमेषस्ते भवेद्रात्रिरुन्मेषस्ते भवेद्दिवा ।संस्कारास्ते ऽभवन् वेदा न तदस्ति त्वया विना॥
nimeṣaste bhavedrātrirunmeṣaste bhaveddivā |saṃskārāste 'bhavan vedā na tadasti tvayā vinā ||
जगत् सर्वं शरीरं ते स्थैर्यं ते वसुधातलम् ।अग्निः कोपः प्रसादस्ते सोमः श्रीवत्सलक्षणः॥
jagat sarvaṃ śarīraṃ te sthairyaṃ te vasudhātalam |agniḥ kopaḥ prasādaste somaḥ śrīvatsalakṣaṇaḥ ||
त्वया लोकास्त्रयः क्रान्ताः पुराणे विक्रमैस्त्रिभिः ।महेन्द्रश्च कृतो राजा बलिं बद्ध्वा महासुरम्॥
tvayā lokāstrayaḥ krāntāḥ purāṇe vikramaistribhiḥ |mahendraśca kṛto rājā baliṃ baddhvā mahāsuram ||
सीता लक्ष्मीर्भवान् विष्णुर्देवः कृष्णः प्रजापतिः ।वधार्थं रावणस्येह प्रविष्टो मानुषीं तनुम्॥
sītā lakṣmīrbhavān viṣṇurdevaḥ kṛṣṇaḥ prajāpatiḥ |vadhārthaṃ rāvaṇasyeha praviṣṭo mānuṣīṃ tanum ||
तदिदं नः कृतं कार्यं त्वया धर्मभृतां वर ।निहतो रावणो राम प्रहृष्टो दिवमाक्रम॥
tadidaṃ naḥ kṛtaṃ kāryaṃ tvayā dharmabhṛtāṃ vara |nihato rāvaṇo rāma prahṛṣṭo divamākrama ||
अमोघं बलवीर्यं ते अमोघस्ते पराक्रमः ।अमोघं दर्शनं राम न च मोघः स्तवस्तव॥
amoghaṃ balavīryaṃ te amoghaste parākramaḥ |amoghaṃ darśanaṃ rāma na ca moghaḥ stavastava ||
अमोघास्ते भविष्यन्ति भक्तिमन्तश्च ये नराः॥
amoghāste bhaviṣyanti bhaktimantaśca ye narāḥ ||
ये त्वां देवं ध्रुवं भक्ताः पुराणं पुरुषोत्तमम् ।प्राप्नुवन्ति सदा कामानिह लोके परत्र च॥
ye tvāṃ devaṃ dhruvaṃ bhaktāḥ purāṇaṃ puruṣottamam |prāpnuvanti sadā kāmāniha loke paratra ca ||
इममार्षं स्तवं नित्यमितिहासं पुरातनम् ।ये नराः कीर्तयिष्यन्ति नास्ति तेषां पराभवः॥
imamārṣaṃ stavaṃ nityamitihāsaṃ purātanam |ye narāḥ kīrtayiṣyanti nāsti teṣāṃ parābhavaḥ ||
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे विंशत्युत्तरशततमः सर्गः॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmadyuddhakāṇḍe viṃśatyuttaraśatatamaḥ sargaḥ ||