Loading
वाल्मीकि रामायण · 28 श्लोक
यह अध्याय पुस्तक में पढ़ेंअथ ताम् जात सम्तापाम् तेन वाक्येन मोदिताम् ।सरमा ह्लादयाम् आस महीं दग्धामिवाम्भसा॥
atha tām jāta samtāpām tena vākyena moditām |saramā hlādayām āsa mahīṃ dagdhāmivāmbhasā ||
ततस् तस्या हितम् सख्याश् चिकीर्षन्ती सखी वचः ।उवाच काले कालज्ना स्मित पूर्व अभिभाषिणी॥
tatas tasyā hitam sakhyāś cikīrṣantī sakhī vacaḥ |uvāca kāle kālajnā smita pūrva abhibhāṣiṇī ||
उत्सहेयम् अहम् गत्वा त्वद् वाक्यम् असित ईक्षणे ।निवेद्य कुशलम् रामे प्रतिच्चन्ना निवर्तितुम्॥
utsaheyam aham gatvā tvad vākyam asita īkṣaṇe |nivedya kuśalam rāme praticcannā nivartitum ||
न हि मे क्रममाणाया निरालम्बे विहायसि ।समर्थो गतिम् अन्वेतुम् पवनो गरुडो अपि वा॥
na hi me kramamāṇāyā nirālambe vihāyasi |samartho gatim anvetum pavano garuḍo api vā ||
एवम् ब्रुवाणाम् ताम् सीता सरमाम् पुनर् अब्रवीत् ।मधुरम् श्लक्ष्णया वाचा पूर्व शोक अभिपन्नया॥
evam bruvāṇām tām sītā saramām punar abravīt |madhuram ślakṣṇayā vācā pūrva śoka abhipannayā ||
समर्था गगनम् गन्तुम् अपि वा त्वम् रसा तलम् ।अवगच्चाम्य् अकर्तव्यम् कर्तव्यम् ते मद् अन्तरे॥
samarthā gaganam gantum api vā tvam rasā talam |avagaccāmy akartavyam kartavyam te mad antare ||
मत् प्रियम् यदि कर्तव्यम् यदि बुद्धिः स्थिरा तव ।ज्नातुम् इच्चामि तम् गत्वा किम् करोति इति रावणः॥
mat priyam yadi kartavyam yadi buddhiḥ sthirā tava |jnātum iccāmi tam gatvā kim karoti iti rāvaṇaḥ ||
स हि माया बलः क्रूरो रावणः शत्रु रावणः ।माम् मोहयति दुष्ट आत्मा पीत मात्रा इव वारुणी॥
sa hi māyā balaḥ krūro rāvaṇaḥ śatru rāvaṇaḥ |mām mohayati duṣṭa ātmā pīta mātrā iva vāruṇī ||
तर्जापयति माम् नित्यम् भर्त्सापयति च असक्र्त् ।राक्षसीभिः सुघोराभिर् या माम् रक्षन्ति नित्यशः॥
tarjāpayati mām nityam bhartsāpayati ca asakrt |rākṣasībhiḥ sughorābhir yā mām rakṣanti nityaśaḥ ||
उद्विग्ना शन्किता च अस्मि न च स्वस्थम् मनो मम ।तद् भयाच् च अहम् उद्विग्ना;अशोक वनिकाम् गताः॥
udvignā śankitā ca asmi na ca svastham mano mama |tad bhayāc ca aham udvignā;aśoka vanikām gatāḥ ||
यदि नाम कथा तस्य निश्चितम् वा अपि यद् भवेत् ।निवेदयेथाः सर्वम् तत् परो मे स्याद् अनुग्रहः॥
yadi nāma kathā tasya niścitam vā api yad bhavet |nivedayethāḥ sarvam tat paro me syād anugrahaḥ ||
साप्येवम् ब्रुवतीम् सीताम् सरमा वल्गु भाषिणी ।उवाच वचनम् तस्याः स्पृशन्ती बाष्प विक्लवम्॥
sāpyevam bruvatīm sītām saramā valgu bhāṣiṇī |uvāca vacanam tasyāḥ spṛśantī bāṣpa viklavam ||
एष ते यद्य् अभिप्रायस् तस्माद् गच्चामि जानकि ।गृह्य शत्रोर् अभिप्रायम् उपाव्र्त्ताम् च पश्य माम्॥
eṣa te yady abhiprāyas tasmād gaccāmi jānaki |gṛhya śatror abhiprāyam upāvrttām ca paśya mām ||
एवम् उक्त्वा ततो गत्वा समीपम् तस्य रक्षसः ।शुश्राव कथितम् तस्य रावणस्य समन्त्रिणः॥
evam uktvā tato gatvā samīpam tasya rakṣasaḥ |śuśrāva kathitam tasya rāvaṇasya samantriṇaḥ ||
सा श्रुत्वा निश्चयम् तस्य निश्चयज्ना दुरात्मनः ।पुनर् एव अगमत् क्षिप्रम् अशोक वनिकाम् तदा॥
sā śrutvā niścayam tasya niścayajnā durātmanaḥ |punar eva agamat kṣipram aśoka vanikām tadā ||
सा प्रविष्टा पुनस् तत्र ददर्श जनक आत्मजाम् ।प्रतीक्षमाणाम् स्वाम् एव भ्रष्ट पद्माम् इव श्रियम्॥
sā praviṣṭā punas tatra dadarśa janaka ātmajām |pratīkṣamāṇām svām eva bhraṣṭa padmām iva śriyam ||
ताम् तु सीता पुनः प्राप्ताम् सरमाम् वल्गु भाषिणीम् ।परिष्वज्य च सुस्निग्धम् ददौ च स्वयम् आसनम्॥
tām tu sītā punaḥ prāptām saramām valgu bhāṣiṇīm |pariṣvajya ca susnigdham dadau ca svayam āsanam ||
इह आसीना सुखम् सर्वम् आख्याहि मम तत्त्वतः ।क्रूरस्य निश्चयम् तस्य रावणस्य दुरात्मनः॥
iha āsīnā sukham sarvam ākhyāhi mama tattvataḥ |krūrasya niścayam tasya rāvaṇasya durātmanaḥ ||
एवम् उक्ता तु सरमा सीतया वेपमानया ।कथितम् सर्वम् आचष्त रावणस्य समन्त्रिणः॥
evam uktā tu saramā sītayā vepamānayā |kathitam sarvam ācaṣta rāvaṇasya samantriṇaḥ ||
जनन्या राक्षस इन्द्रो वै त्वन् मोक्ष अर्थम् बृहद् वचः ।अविद्धेन च वैदेहि मन्त्रि वृद्धेन बोधितः॥
jananyā rākṣasa indro vai tvan mokṣa artham bṛhad vacaḥ |aviddhena ca vaidehi mantri vṛddhena bodhitaḥ ||
दीयताम् अभिसत्क्र्त्य मनुज इन्द्राय मैथिली ।निदर्शनम् ते पर्याप्तम् जन स्थाने यद् अद्भुतम्॥
dīyatām abhisatkrtya manuja indrāya maithilī |nidarśanam te paryāptam jana sthāne yad adbhutam ||
लन्घनम् च समुद्रस्य दर्शनम् च हनूमतः ।वधम् च रक्षसाम् युद्धे कः कुर्यान् मानुषो भुवि॥
langhanam ca samudrasya darśanam ca hanūmataḥ |vadham ca rakṣasām yuddhe kaḥ kuryān mānuṣo bhuvi ||
एवम् स मन्त्रि वृद्धैश्च मात्रा च बहु भाषितः ।न त्वाम् उत्सहते मोक्तुम् अर्तह्म् अर्थ परो यथा॥
evam sa mantri vṛddhaiśca mātrā ca bahu bhāṣitaḥ |na tvām utsahate moktum artahm artha paro yathā ||
न उत्सहत्य् अम्र्तो मोक्तुम् युद्धे त्वाम् इति मैथिलि ।सामात्यस्य नृशम्सस्य निश्चयो ह्य् एष वर्तते॥
na utsahaty amrto moktum yuddhe tvām iti maithili |sāmātyasya nṛśamsasya niścayo hy eṣa vartate ||
तद् एषा सुस्थिरा बुद्धिर्मृत्यु लोभाद् उपस्थिता ।भयान् न शक्तस् त्वाम् मोक्तुम् अनिरस्तस् तु सम्युगे॥
tad eṣā susthirā buddhirmṛtyu lobhād upasthitā |bhayān na śaktas tvām moktum anirastas tu samyuge ||
राक्षसानाम् च सर्वेषाम् आत्मनश् च वधेन हि ।निहत्य रावणम् सम्ख्ये सर्वथा निशितैः शरैः॥
rākṣasānām ca sarveṣām ātmanaś ca vadhena hi |nihatya rāvaṇam samkhye sarvathā niśitaiḥ śaraiḥ ||
प्रतिनेष्यति रामस् त्वाम् अयोध्याम् असित ईक्षणे ।एतस्मिन्न् अन्तरे शब्दो भेरी शन्ख समाकुलः॥
pratineṣyati rāmas tvām ayodhyām asita īkṣaṇe |etasminn antare śabdo bherī śankha samākulaḥ ||
श्रुतो वै सर्व सैन्यानाम् कम्पयन् धरणी तलम् ।श्रुत्वा तु तम् वानर सैन्य शब्दम् ।लन्का गता राक्षस राज भ्र्त्याः ।नष्ट ओजसो दैन्य परीत चेष्टाः ।श्रेयो न पश्यन्ति न्र्पस्य दोषैः॥
śruto vai sarva sainyānām kampayan dharaṇī talam |śrutvā tu tam vānara sainya śabdam |lankā gatā rākṣasa rāja bhrtyāḥ |naṣṭa ojaso dainya parīta ceṣṭāḥ |śreyo na paśyanti nrpasya doṣaiḥ ||