Loading
वाल्मीकि रामायण · 25 श्लोक
यह अध्याय पुस्तक में पढ़ेंकुम्भकर्णं हतं दृष्ट्वा राघवेण महात्मना।राक्षसा राक्षसेन्द्राय रावणाय न्यवेदयन्॥
kumbhakarṇaṃ hataṃ dṛṣṭvā rāghaveṇa mahātmanā |rākṣasā rākṣasendrāya rāvaṇāya nyavedayan ||
राजन् स कालसङ्काशः संयुक्तः कालकर्मणा।विद्राव्य वानरीं सेनां भक्षयित्वा च वानरान्॥
rājan sa kālasaṅkāśaḥ saṃyuktaḥ kālakarmaṇā |vidrāvya vānarīṃ senāṃ bhakṣayitvā ca vānarān ||
प्रतपित्वा मुहूर्तं च प्रशान्तो राम तेजसा।कायेनार्धप्रविष्टेन समुद्रं भीमदर्शनम्॥
pratapitvā muhūrtaṃ ca praśānto rāma tejasā |kāyenārdhapraviṣṭena samudraṃ bhīmadarśanam ||
निकृत्तकण्ठोरुभुजो विक्षरन् रुधिरं बहु।रुद्ध्वा द्वारं शरीरेण लङ्कायाः पर्वतोपमः॥
nikṛttakaṇṭhorubhujo vikṣaran rudhiraṃ bahu |ruddhvā dvāraṃ śarīreṇa laṅkāyāḥ parvatopamaḥ ||
कुम्भकर्णस्तव भ्राता काकुत्स्थशरपीडितः।लगण्डभूतो विकृतो दावदग्ध इव द्रुमः॥
kumbhakarṇastava bhrātā kākutsthaśarapīḍitaḥ |lagaṇḍabhūto vikṛto dāvadagdha iva drumaḥ ||
तं श्रुत्वा निहतं सङ्ख्ये कुम्भकर्णं महाबलम्।रावणः शोकसन्तप्तो मुमोह च पपात च॥
taṃ śrutvā nihataṃ saṅkhye kumbhakarṇaṃ mahābalam |rāvaṇaḥ śokasantapto mumoha ca papāta ca ||
पितृव्यं निहतं दृष्ट्वा देवान्तकनरान्तकौ।त्रिशिराश्चातिकायश्च रुरुदुः शोकपीडिताः॥
pitṛvyaṃ nihataṃ dṛṣṭvā devāntakanarāntakau |triśirāścātikāyaśca ruruduḥ śokapīḍitāḥ ||
भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा रामेणाक्लिष्टकर्मणा।महोदरमहापार्श्वौ शोकाक्रान्तौ बभूवतुः॥
bhrātaraṃ nihataṃ dṛṣṭvā rāmeṇākliṣṭakarmaṇā |mahodaramahāpārśvau śokākrāntau babhūvatuḥ ||
ततः कृच्छ्रात् समासाद्य सञ्ज्ञां राक्षसपुङ्गवः।कुम्भकर्णवधाद्दीनो विललाप स रावणः॥
tataḥ kṛcchrāt samāsādya sañjñāṃ rākṣasapuṅgavaḥ |kumbhakarṇavadhāddīno vilalāpa sa rāvaṇaḥ ||
हा वीर रिपुदर्पघ्न कुम्भकर्ण महाबल।त्वं मां विहाय वै दैवाद्यातो ऽसि यमसादनम्॥
hā vīra ripudarpaghna kumbhakarṇa mahābala |tvaṃ māṃ vihāya vai daivādyāto 'si yamasādanam ||
मम शल्यमनुद्धत्य बान्धवानां महाबल।शत्रुसैन्यं प्रताप्यैकस्त्वं मां सन्त्यज्य गच्छसि॥
mama śalyamanuddhatya bāndhavānāṃ mahābala |śatrusainyaṃ pratāpyaikastvaṃ māṃ santyajya gacchasi ||
इदानीं खल्वहं नास्मि यस्य मे दक्षिणो भुजः।पतितो यं समाश्रित्य न बिभेमि सुरासुरात्॥
idānīṃ khalvahaṃ nāsmi yasya me dakṣiṇo bhujaḥ |patito yaṃ samāśritya na bibhemi surāsurāt ||
कथमेवंविधो वीरो देवदानवदर्पहा।कालाग्निरुद्रप्रतिमो रणे रामेण वै हतः॥
kathamevaṃvidho vīro devadānavadarpahā |kālāgnirudrapratimo raṇe rāmeṇa vai hataḥ ||
यस्य ते वज्रनिष्पेषो न कुर्याद्व्यसनं सदा।स कथं रामबाणार्तः प्रसुप्तो ऽसि महीतले॥
yasya te vajraniṣpeṣo na kuryādvyasanaṃ sadā |sa kathaṃ rāmabāṇārtaḥ prasupto 'si mahītale ||
एते देवगणाः सार्धमृष्टिभिर्गगने स्थिताः।निहतं त्वां रणे दृष्ट्वा निनदन्ति प्रहर्षिताः॥
ete devagaṇāḥ sārdhamṛṣṭibhirgagane sthitāḥ |nihataṃ tvāṃ raṇe dṛṣṭvā ninadanti praharṣitāḥ ||
ध्रुवमद्यैव संहृष्टा लब्धलक्षाः प्लवङ्गमाः।आरोक्ष्यन्ति हि दुर्गाणि लङ्काद्वाराणि सर्वशः॥
dhruvamadyaiva saṃhṛṣṭā labdhalakṣāḥ plavaṅgamāḥ |ārokṣyanti hi durgāṇi laṅkādvārāṇi sarvaśaḥ ||
राज्येन नास्ति मे कार्यं किं करिष्यामि सीतया।कुम्भकर्णविहीनस्य जीविते नास्ति मे रतिः॥
rājyena nāsti me kāryaṃ kiṃ kariṣyāmi sītayā |kumbhakarṇavihīnasya jīvite nāsti me ratiḥ ||
यद्यहं भ्रातृहन्तारं न हन्मि युधि राघवम्।ननु मे मरणं श्रेयो न चेदं व्यर्थजीवितम्॥
yadyahaṃ bhrātṛhantāraṃ na hanmi yudhi rāghavam |nanu me maraṇaṃ śreyo na cedaṃ vyarthajīvitam ||
अद्यैव तं गमिष्यामि देशं यत्रानुजो मम।नहि भ्रातऽन् समुत्सृज्य क्षणं जीवितुमुत्सहे॥
adyaiva taṃ gamiṣyāmi deśaṃ yatrānujo mama |nahi bhrāta'n samutsṛjya kṣaṇaṃ jīvitumutsahe ||
देवा हि मां हसिष्यन्ति दृष्ट्वा पूर्वापकारिणम्।कथमिन्द्रं जयिष्यामि कुम्भकर्ण हते त्वयि॥
devā hi māṃ hasiṣyanti dṛṣṭvā pūrvāpakāriṇam |kathamindraṃ jayiṣyāmi kumbhakarṇa hate tvayi ||
तदिदं मामनुप्राप्तं विभीषणवचः शुभम्।यदज्ञानान्मया तस्य न गृहीतं महात्मनः॥
tadidaṃ māmanuprāptaṃ vibhīṣaṇavacaḥ śubham |yadajñānānmayā tasya na gṛhītaṃ mahātmanaḥ ||
विभीषणवचो यावत् कुम्भकर्णप्रहस्तयोः।विनाशो ऽयं समुत्पन्नो मां व्रीडयति दारुणः॥
vibhīṣaṇavaco yāvat kumbhakarṇaprahastayoḥ |vināśo 'yaṃ samutpanno māṃ vrīḍayati dāruṇaḥ ||
तस्यायं कर्मणः प्राप्तो विपाको मम शोकदः।यन्मया धार्मिकः श्रीमान् स निरस्तो विभीषणः॥
tasyāyaṃ karmaṇaḥ prāpto vipāko mama śokadaḥ |yanmayā dhārmikaḥ śrīmān sa nirasto vibhīṣaṇaḥ ||
इति बहुविधमाकुलान्तरात्मा कृपणमतीव विलप्य कुम्भकर्णम्।न्यपतदथ दशाननो भृशार्तस्तमनुजमिन्द्ररिपुं हतं विदित्वा॥
iti bahuvidhamākulāntarātmā kṛpaṇamatīva vilapya kumbhakarṇam |nyapatadatha daśānano bhṛśārtastamanujamindraripuṃ hataṃ viditvā ||
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे अष्टषष्टितमः सर्गः॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmadyuddhakāṇḍe aṣṭaṣaṣṭitamaḥ sargaḥ ||