Kanda.Sarga 7.3

अथ पुत्रः पुलस्त्यस्य विश्रवा मुनिपुङ्गवः ।अचिरेणैव कालेन पितेव तपसि स्थितः॥

atha putraḥ pulastyasya viśravā munipuṅgavaḥ |acireṇaiva kālena piteva tapasi sthitaḥ ||

सत्यवाञ्छीलवाञ्छान्तः स्वाध्यायनिरतः शुचिः ।सर्वभोगेष्वसंसक्तो नित्यं धर्मपरायणः॥

satyavāñchīlavāñchāntaḥ svādhyāyanirataḥ śuciḥ |sarvabhogeṣvasaṃsakto nityaṃ dharmaparāyaṇaḥ ||

ज्ञात्वा तस्य तु तद्वृत्तं भरद्वाजो महामुनिः ।ददौ विश्रवसे भार्यां स्वसुतां देववर्णिनीम्॥

jñātvā tasya tu tadvṛttaṃ bharadvājo mahāmuniḥ |dadau viśravase bhāryāṃ svasutāṃ devavarṇinīm ||

प्रतिगृह्य तु धर्मेण भरद्वाजसुतां तदा ।प्रजान्वेक्षिकया बुद्ध्या श्रेयो ह्यस्य विचिन्तयन्॥

pratigṛhya tu dharmeṇa bharadvājasutāṃ tadā |prajānvekṣikayā buddhyā śreyo hyasya vicintayan ||

मुदा परमया युक्तो विश्रवा मुनिपुङ्गवः ।स तस्यां वीर्यसम्पन्नमपत्यं परमाद्भुतम्॥

mudā paramayā yukto viśravā munipuṅgavaḥ |sa tasyāṃ vīryasampannamapatyaṃ paramādbhutam ||

जनयामास धर्मज्ञः सर्वैर्ब्रह्मगुणैर्युतम् ।तस्मिञ्जाते तु संहृष्टः सम्बभूव पितामहः॥

janayāmāsa dharmajñaḥ sarvairbrahmaguṇairyutam |tasmiñjāte tu saṃhṛṣṭaḥ sambabhūva pitāmahaḥ ||

दृष्ट्वा श्रेयस्करीं बुद्धिं धनाध्यक्षो भविष्यति ।नाम तस्याकरोत्प्रीतः सार्धं देवर्षिभिस्तदा॥

dṛṣṭvā śreyaskarīṃ buddhiṃ dhanādhyakṣo bhaviṣyati |nāma tasyākarotprītaḥ sārdhaṃ devarṣibhistadā ||

यस्माद्विश्रवसो ऽपत्यं सादृश्याद्विश्रवा इव ।तस्माद्वैश्रवणो नाम भविष्यत्वेष विश्रुतः॥

yasmādviśravaso 'patyaṃ sādṛśyādviśravā iva |tasmādvaiśravaṇo nāma bhaviṣyatveṣa viśrutaḥ ||

स तु वैश्रवणस्तत्र तपोवनगतस्तदा ।अवर्धताहुतिहुतो महातेजा यथानलः॥

sa tu vaiśravaṇastatra tapovanagatastadā |avardhatāhutihuto mahātejā yathānalaḥ ||

तस्याश्रमपदस्थस्य बुद्धिर्जज्ञे महात्मनः ।चरिष्ये परमं धर्मं धर्मो हि परमा गतिः॥

tasyāśramapadasthasya buddhirjajñe mahātmanaḥ |cariṣye paramaṃ dharmaṃ dharmo hi paramā gatiḥ ||

स तु वर्षसहस्राणि तपस्तप्त्वा महावने ।यन्त्रितो नियमैरुग्रैश्चकार सुमहत्तपः॥

sa tu varṣasahasrāṇi tapastaptvā mahāvane |yantrito niyamairugraiścakāra sumahattapaḥ ||

पूर्णे वर्षसहस्रान्ते तं तं विधिमकल्पयत् ।जलाशी मारुताहारो निराहारस्तथैव च॥

pūrṇe varṣasahasrānte taṃ taṃ vidhimakalpayat |jalāśī mārutāhāro nirāhārastathaiva ca ||

एवं वर्षसहस्राणि जग्मुस्तान्येकवर्षवत् ।अथ प्रीतो महातेजाः सेन्द्रैः सुरगणैः सह॥

evaṃ varṣasahasrāṇi jagmustānyekavarṣavat |atha prīto mahātejāḥ sendraiḥ suragaṇaiḥ saha ||

गत्वा तस्याश्रमपदं ब्रह्मेदं वाक्यमब्रवीत् ।परितुष्टो ऽस्मि ते वत्स कर्मणानेन सुव्रत ।वरं वृणीष्व भद्रं ते वरार्हस्त्वं महामते॥

gatvā tasyāśramapadaṃ brahmedaṃ vākyamabravīt |parituṣṭo 'smi te vatsa karmaṇānena suvrata |varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te varārhastvaṃ mahāmate ||

अथाब्रवीद्वैश्रवणः पितामहमुपस्थितम् ।भगवँल्लोकपालत्वमिच्छेयं वित्तरक्षणम्॥

athābravīdvaiśravaṇaḥ pitāmahamupasthitam |bhagavam̐llokapālatvamiccheyaṃ vittarakṣaṇam ||

अथाब्रवीद्वैश्रवणं परितुष्टेन चेतसा ।ब्रह्मा सुरगणैः सार्धं बाढमित्येव हृष्टवत्॥

athābravīdvaiśravaṇaṃ parituṣṭena cetasā |brahmā suragaṇaiḥ sārdhaṃ bāḍhamityeva hṛṣṭavat ||

अहं वै लोकपालानां चतुर्थं स्रष्टुमुद्यतः॥

ahaṃ vai lokapālānāṃ caturthaṃ sraṣṭumudyataḥ ||

यमेन्द्रवरुणानां च पदं यत्तव चेप्सितम् ।तद्गच्छ त्वं हि धर्मज्ञ निधीशत्वमवाप्नुहि ।शक्राम्बुपयमानां च चतुर्थस्त्वं भविष्यसि॥

yamendravaruṇānāṃ ca padaṃ yattava cepsitam |tadgaccha tvaṃ hi dharmajña nidhīśatvamavāpnuhi |śakrāmbupayamānāṃ ca caturthastvaṃ bhaviṣyasi ||

एतच्च पुष्पकं नाम विमानं सूर्यसन्निभम् ।प्रतिगृह्णीष्व यानार्थं त्रिदशैः समतां व्रज॥

etacca puṣpakaṃ nāma vimānaṃ sūryasannibham |pratigṛhṇīṣva yānārthaṃ tridaśaiḥ samatāṃ vraja ||

स्वस्ति ते ऽस्तु गमिष्यामः सर्व एव यथागतम् ।कृतकृत्या वयं तात दत्त्वा तव वरद्वयम्॥

svasti te 'stu gamiṣyāmaḥ sarva eva yathāgatam |kṛtakṛtyā vayaṃ tāta dattvā tava varadvayam ||

इत्युक्त्वा स गतो ब्रह्मा स्वस्थानं त्रिदशैः सह॥

ityuktvā sa gato brahmā svasthānaṃ tridaśaiḥ saha ||

गतेषु ब्रह्मपूर्वेषु देवेष्वथ नभस्थलम् ।वने स पितरं प्राह प्राञ्जलिः प्रयतात्मवान् ।निवासनं न मे देवो विदधे स प्रजापतिः॥

gateṣu brahmapūrveṣu deveṣvatha nabhasthalam |vane sa pitaraṃ prāha prāñjaliḥ prayatātmavān |nivāsanaṃ na me devo vidadhe sa prajāpatiḥ ||

भगवँल्लब्धवानस्मि वरमिष्टं पितामहात् ।तं पश्य भगवन्कञ्चिन्निवासं साधु मे प्रभो॥

bhagavam̐llabdhavānasmi varamiṣṭaṃ pitāmahāt |taṃ paśya bhagavankañcinnivāsaṃ sādhu me prabho ||

न च पीडा भवेद्यत्र प्राणिनो यस्य कस्यचित् ।एवमुक्तस्तु पुत्रेण विश्रवा मुनिपुङ्गवः॥

na ca pīḍā bhavedyatra prāṇino yasya kasyacit |evamuktastu putreṇa viśravā munipuṅgavaḥ ||

वचनं प्राह धर्मज्ञः श्रूयतामिति सत्तमः ।दक्षिणस्योदधेस्तीरे त्रिकूटो नाम पर्वतः॥

vacanaṃ prāha dharmajñaḥ śrūyatāmiti sattamaḥ |dakṣiṇasyodadhestīre trikūṭo nāma parvataḥ ||

तस्याग्रे तु विशाला सा महेन्द्रस्य पुरी यथा ।लङ्का नाम पुरी रम्या निर्मिता विश्वकर्मणा॥

tasyāgre tu viśālā sā mahendrasya purī yathā |laṅkā nāma purī ramyā nirmitā viśvakarmaṇā ||

राक्षसानां निवासार्थं यथेन्द्रस्यामरावती ।तत्र त्वं वस भद्रं ते लङ्कायां नात्र संशयः॥

rākṣasānāṃ nivāsārthaṃ yathendrasyāmarāvatī |tatra tvaṃ vasa bhadraṃ te laṅkāyāṃ nātra saṃśayaḥ ||

हेमप्राकारपरिघा यन्त्रशस्त्रसमावृता ।रमणीया पुरी सा हि रुक्मवैडूर्यतोरणा॥

hemaprākāraparighā yantraśastrasamāvṛtā |ramaṇīyā purī sā hi rukmavaiḍūryatoraṇā ||

राक्षसैः सा परित्यक्ता पुरा विष्णुभयार्दितैः ।शून्या रक्षोगणैः सर्वै रसातलतलं गतैः॥

rākṣasaiḥ sā parityaktā purā viṣṇubhayārditaiḥ |śūnyā rakṣogaṇaiḥ sarvai rasātalatalaṃ gataiḥ ||

शून्या सम्प्रति लङ्का सा प्रभुस्तस्या न विद्यते ।स त्वं तत्र निवासाय गच्छ पुत्र यथासुखम्॥

śūnyā samprati laṅkā sā prabhustasyā na vidyate |sa tvaṃ tatra nivāsāya gaccha putra yathāsukham ||

निर्दोषस्तत्र ते वासो न बाधास्तत्र कस्यचित् ।एतच्छुत्वा स धर्मात्मा धर्मिष्ठं वचनं पितुः॥

nirdoṣastatra te vāso na bādhāstatra kasyacit |etacchutvā sa dharmātmā dharmiṣṭhaṃ vacanaṃ pituḥ ||

निवासयामास तदा लङ्कां पर्वतमूर्धनि ।नैर्ऋतानां सहस्रैस्तु हृष्टैः प्रमुदुतैः सह॥

nivāsayāmāsa tadā laṅkāṃ parvatamūrdhani |nairṛtānāṃ sahasraistu hṛṣṭaiḥ pramudutaiḥ saha ||

अचिरेणैव कालेन सम्पूर्णा तस्य शासनात्॥

acireṇaiva kālena sampūrṇā tasya śāsanāt ||

स तु तत्रावसत्प्रीतो धर्मात्मा नैर्ऋतर्षभः ।समुद्रपरिघायां तु लङ्कायां विश्रवात्मजः॥

sa tu tatrāvasatprīto dharmātmā nairṛtarṣabhaḥ |samudraparighāyāṃ tu laṅkāyāṃ viśravātmajaḥ ||

काले काले तु धर्मात्मा पुष्पकेण धनेश्वरः ।अभ्यागच्छद्विनीतात्मा पितरं मातरं च हि॥

kāle kāle tu dharmātmā puṣpakeṇa dhaneśvaraḥ |abhyāgacchadvinītātmā pitaraṃ mātaraṃ ca hi ||

स देवगन्धर्वगणैरभिष्टुतस्तथाप्सरोनृत्यविभूषितालयः ।गभस्तिभिः सूर्य इवावभासयन्पितुः समीपं प्रययौ स वित्तपः॥

sa devagandharvagaṇairabhiṣṭutastathāpsaronṛtyavibhūṣitālayaḥ |gabhastibhiḥ sūrya ivāvabhāsayanpituḥ samīpaṃ prayayau sa vittapaḥ ||