Kanda.Sarga 7.4

श्रुत्वागस्त्येरितं वाक्यं रामो विस्मयमागतः ।कथमासीत्तु लङ्कायां सम्भवो रक्षसां पुरा॥

śrutvāgastyeritaṃ vākyaṃ rāmo vismayamāgataḥ |kathamāsīttu laṅkāyāṃ sambhavo rakṣasāṃ purā ||

ततः शिरः कम्पयित्वा त्रेताग्निसमविग्रहम् ।तमगस्त्यं मुहुर्दृष्ट्वा स्मयमानो ऽभ्यभाषत॥

tataḥ śiraḥ kampayitvā tretāgnisamavigraham |tamagastyaṃ muhurdṛṣṭvā smayamāno 'bhyabhāṣata ||

भगवन्पूर्वमप्येषा लङ्कासीत्पिशिताशिनाम् ।श्रुत्वेदं भगवद्वाक्यं जातो मे विस्मयः परः॥

bhagavanpūrvamapyeṣā laṅkāsītpiśitāśinām |śrutvedaṃ bhagavadvākyaṃ jāto me vismayaḥ paraḥ ||

पुलस्त्यवंशादुद्भूता राक्षसा इति नः श्रुतम् ।इदानीमन्यतश्चापि सम्भवः कीर्तितस्त्वया॥

pulastyavaṃśādudbhūtā rākṣasā iti naḥ śrutam |idānīmanyataścāpi sambhavaḥ kīrtitastvayā ||

रावणात्कुम्भकर्णाच्च प्रहस्ताद्विकटादपि ।रावणस्य च पुत्रेभ्यः किं नु ते बलवत्तराः॥

rāvaṇātkumbhakarṇācca prahastādvikaṭādapi |rāvaṇasya ca putrebhyaḥ kiṃ nu te balavattarāḥ ||

क एषां पूर्वको ब्रह्मन्किन्नामा च बलोत्कटः ।अपराधं च कं प्राप्य विष्णुना द्राविताः कथम्॥

ka eṣāṃ pūrvako brahmankinnāmā ca balotkaṭaḥ |aparādhaṃ ca kaṃ prāpya viṣṇunā drāvitāḥ katham ||

एतद्विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ ।कुतूहलमिदं मह्यं नुद भानुर्यथा तमः॥

etadvistarataḥ sarvaṃ kathayasva mamānagha |kutūhalamidaṃ mahyaṃ nuda bhānuryathā tamaḥ ||

राघवस्य वचः श्रुत्वा संस्कारालङ्कृतं शुभम् ।ईषद्विस्मयमानस्तमगस्त्यः प्राह राघवम्॥

rāghavasya vacaḥ śrutvā saṃskārālaṅkṛtaṃ śubham |īṣadvismayamānastamagastyaḥ prāha rāghavam ||

प्रजापतिः पुरा सृष्ट्वा ह्यपः सलिलसम्भवः ।तासां गोपायने सत्त्वानसृजत्पद्मसम्भवः॥

prajāpatiḥ purā sṛṣṭvā hyapaḥ salilasambhavaḥ |tāsāṃ gopāyane sattvānasṛjatpadmasambhavaḥ ||

ते सत्त्वाः सत्त्वकर्तारं विनीतवदुपस्थिताः ।किं कुर्म इति भाषन्तः क्षुत्पिपासाभयार्दिताः॥

te sattvāḥ sattvakartāraṃ vinītavadupasthitāḥ |kiṃ kurma iti bhāṣantaḥ kṣutpipāsābhayārditāḥ ||

प्रजापतिस्तु तान्याह सत्वानि प्रहसन्निव ।आभाष्य वाचा यत्नेन रक्षध्वमिति मानदः॥

prajāpatistu tānyāha satvāni prahasanniva |ābhāṣya vācā yatnena rakṣadhvamiti mānadaḥ ||

रक्षामेति च तत्रान्ये जक्षाम इति चापरे ।भुक्षिताभुक्षितैरुक्तस्ततस्तानाह भूतकृत्॥

rakṣāmeti ca tatrānye jakṣāma iti cāpare |bhukṣitābhukṣitairuktastatastānāha bhūtakṛt ||

रक्षामेति च यैरुक्तं राक्षसास्ते भवन्तु वः ।जक्षाम इति यैरुक्तं यक्षा एव भवन्तु वः॥

rakṣāmeti ca yairuktaṃ rākṣasāste bhavantu vaḥ |jakṣāma iti yairuktaṃ yakṣā eva bhavantu vaḥ ||

तत्र हेतिः प्रहेतिश्च भ्रातरौ राक्षसाधिपौ ।मधुकैटभसङ्काशौ बभूवतुररिन्दमौ॥

tatra hetiḥ prahetiśca bhrātarau rākṣasādhipau |madhukaiṭabhasaṅkāśau babhūvaturarindamau ||

प्रहेतिर्धार्मिकस्तत्र तपोवनगतस्तदा ।हेतिर्दारक्रियार्थे तु परं यत्नमथाकरोत्॥

prahetirdhārmikastatra tapovanagatastadā |hetirdārakriyārthe tu paraṃ yatnamathākarot ||

स कालभगिनीं कन्यां भयां नाम भयावहाम् ।उदावहदमेयात्मा स्वयमेव महामतिः॥

sa kālabhaginīṃ kanyāṃ bhayāṃ nāma bhayāvahām |udāvahadameyātmā svayameva mahāmatiḥ ||

स तस्यां जनयामास हेती राक्षसपुङ्गवः ।पुत्रं पुत्रवतां श्रेष्ठो विद्युत्केश इति श्रुतम्॥

sa tasyāṃ janayāmāsa hetī rākṣasapuṅgavaḥ |putraṃ putravatāṃ śreṣṭho vidyutkeśa iti śrutam ||

विद्युत्केशो हेतिपुत्रः स दीप्तार्कसमप्रभः ।व्यवर्धत महातेजास्तोयमध्य इवाम्बुदः॥

vidyutkeśo hetiputraḥ sa dīptārkasamaprabhaḥ |vyavardhata mahātejāstoyamadhya ivāmbudaḥ ||

स यदा यौवनं भद्रमनुप्राप्तो निशाचरः ।ततो दारक्रियां तस्य कर्तुं व्यवसितः पिता॥

sa yadā yauvanaṃ bhadramanuprāpto niśācaraḥ |tato dārakriyāṃ tasya kartuṃ vyavasitaḥ pitā ||

सन्ध्यायास्तनयां सो ऽथ सन्ध्यातुल्यां प्रभावतः ।वरयामास पुत्रार्थं हेती राक्षसपुङ्गवः॥

sandhyāyāstanayāṃ so 'tha sandhyātulyāṃ prabhāvataḥ |varayāmāsa putrārthaṃ hetī rākṣasapuṅgavaḥ ||

अवश्यमेव दातव्या परस्मै सेति सन्ध्यया ।चिन्तयित्वा सुता दत्ता विद्युत्केशाय राघव॥

avaśyameva dātavyā parasmai seti sandhyayā |cintayitvā sutā dattā vidyutkeśāya rāghava ||

सन्ध्यायास्तनयां लब्ध्वा विद्युत्केशो निशाचरः ।रमते स्म तया सार्धं पौलोम्या मघवानिव॥

sandhyāyāstanayāṃ labdhvā vidyutkeśo niśācaraḥ |ramate sma tayā sārdhaṃ paulomyā maghavāniva ||

केनचित्त्वथ कालेन राम सालकटङ्कटा ।विद्युत्केशाद्गर्भमाप घनराजिरिवार्णवात्॥

kenacittvatha kālena rāma sālakaṭaṅkaṭā |vidyutkeśādgarbhamāpa ghanarājirivārṇavāt ||

ततः सा राक्षसी गर्भं घनगर्भसमप्रभम् ।प्रसूता मन्दरं गत्वा गङ्गा गर्भमिवाग्निजम्॥

tataḥ sā rākṣasī garbhaṃ ghanagarbhasamaprabham |prasūtā mandaraṃ gatvā gaṅgā garbhamivāgnijam ||

समुत्सृज्य तु सा गर्भं विद्युत्केशरतार्थिनी ।रेमे तु सार्धं पतिना विस्मृत्य सुतमात्मजम्॥

samutsṛjya tu sā garbhaṃ vidyutkeśaratārthinī |reme tu sārdhaṃ patinā vismṛtya sutamātmajam ||

उत्सृष्टस्तु तदा गर्भो घनशब्दसमस्वनः ।तयोत्सृष्टः स तु शिशुः शरदर्कसमद्युतिः ।निधायास्ये स्वयं मुष्टिं रुरोद शनकैस्तदा॥

utsṛṣṭastu tadā garbho ghanaśabdasamasvanaḥ |tayotsṛṣṭaḥ sa tu śiśuḥ śaradarkasamadyutiḥ |nidhāyāsye svayaṃ muṣṭiṃ ruroda śanakaistadā ||

ततो वृषभमास्थाय पार्वत्या सहितः शिवः ।वायुमार्गेण गच्छन्वै शुश्राव रुदितस्वनम्॥

tato vṛṣabhamāsthāya pārvatyā sahitaḥ śivaḥ |vāyumārgeṇa gacchanvai śuśrāva ruditasvanam ||

अपश्यदुमया सार्धं रुदन्तं राक्षसात्मजम् ।कारुण्यभावात्पार्वत्या भवस्त्रिपुरसूदनः॥

apaśyadumayā sārdhaṃ rudantaṃ rākṣasātmajam |kāruṇyabhāvātpārvatyā bhavastripurasūdanaḥ ||

तं राक्षसात्मजं चक्रे मातुरेव वयःसमम् ।अमरं चैव तं कृत्वा महादेवो ऽक्षरो ऽव्ययः॥

taṃ rākṣasātmajaṃ cakre mātureva vayaḥsamam |amaraṃ caiva taṃ kṛtvā mahādevo 'kṣaro 'vyayaḥ ||

पुरमाकाशगं प्रादात्पार्वत्याः प्रियकाम्यया ।उमयापि वरो दत्तो राक्षसानां नृपात्मज॥

puramākāśagaṃ prādātpārvatyāḥ priyakāmyayā |umayāpi varo datto rākṣasānāṃ nṛpātmaja ||

सद्योपलब्धिर्गर्भस्य प्रसूतिः सद्य एव च ।सद्य एव वयःप्राप्तिर्मातुरेव वयस्समम्॥

sadyopalabdhirgarbhasya prasūtiḥ sadya eva ca |sadya eva vayaḥprāptirmātureva vayassamam ||

ततः सुकेशो वरदानगर्वितः श्रियं प्रभोः प्राप्य हरस्य पार्श्वतः ।चचार सर्वत्र महान्महामतिः खगं पुरं प्राप्य पुरन्दरो यथा॥

tataḥ sukeśo varadānagarvitaḥ śriyaṃ prabhoḥ prāpya harasya pārśvataḥ |cacāra sarvatra mahānmahāmatiḥ khagaṃ puraṃ prāpya purandaro yathā ||