Kanda.Sarga 7.58

एवं ब्रुवति रामे तु लक्ष्मणः परवीरहा ।प्रत्युवाच महात्मानं ज्वलन्तमिव तेजसा॥

evaṃ bruvati rāme tu lakṣmaṇaḥ paravīrahā |pratyuvāca mahātmānaṃ jvalantamiva tejasā ||

महदद्भुतमाश्चर्यं विदेहस्य पुरातनम् ।निर्वृत्तं राजशार्दूल वसिष्ठस्य निमेस्सह॥

mahadadbhutamāścaryaṃ videhasya purātanam |nirvṛttaṃ rājaśārdūla vasiṣṭhasya nimessaha ||

निमिस्तु क्षत्रियः शूरो विशेषेण च दीक्षितः ।न क्षमां कृतवान्राजा वसिष्ठस्य महात्मनः॥

nimistu kṣatriyaḥ śūro viśeṣeṇa ca dīkṣitaḥ |na kṣamāṃ kṛtavānrājā vasiṣṭhasya mahātmanaḥ ||

एवमुक्तस्तु तेनायं श्रीमान् क्षत्रियपुङ्गवः ।उवाच लक्ष्मणं वाक्यं सर्वशास्त्रविशारदम्॥

evamuktastu tenāyaṃ śrīmān kṣatriyapuṅgavaḥ |uvāca lakṣmaṇaṃ vākyaṃ sarvaśāstraviśāradam ||

रामो रमयतां श्रेष्ठो भ्रातरं दीप्ततेजसम् ।न सर्वत्र क्षमा वीर पुरुषेषु प्रदृश्यते॥

rāmo ramayatāṃ śreṣṭho bhrātaraṃ dīptatejasam |na sarvatra kṣamā vīra puruṣeṣu pradṛśyate ||

सौमित्रे दुःसहो रोषो यथा क्षान्तो ययातिना ।सत्त्वानुगं पुरस्कृत्य तन्निबोध समाहितः॥

saumitre duḥsaho roṣo yathā kṣānto yayātinā |sattvānugaṃ puraskṛtya tannibodha samāhitaḥ ||

नहुषस्य सुतो राजा ययातिः पौरवर्धनः ।तस्य भार्याद्वयं सौम्य रूपेणाप्रतिमं भुवि॥

nahuṣasya suto rājā yayātiḥ pauravardhanaḥ |tasya bhāryādvayaṃ saumya rūpeṇāpratimaṃ bhuvi ||

एका तु तस्य राजर्षेर्नाहुषस्य पुरस्कृता ।शर्मिष्ठा नाम दैतेयी दुहिता वृषपर्वणः॥

ekā tu tasya rājarṣernāhuṣasya puraskṛtā |śarmiṣṭhā nāma daiteyī duhitā vṛṣaparvaṇaḥ ||

अन्या तूशनसः पत्नी ययातेः पुरुषर्षभ ।न तु सा दयिता राज्ञो देवयानी सुमध्यमा॥

anyā tūśanasaḥ patnī yayāteḥ puruṣarṣabha |na tu sā dayitā rājño devayānī sumadhyamā ||

तयोः पुत्रौ तु सम्भूतौ रूपवन्तौ समाहितौ ।शर्मिष्ठा ऽजनयत्पूरुं देवयानी यदुं तदा॥

tayoḥ putrau tu sambhūtau rūpavantau samāhitau |śarmiṣṭhā 'janayatpūruṃ devayānī yaduṃ tadā ||

पूरुस्तु दयितो राज्ञो गुणैर्मातृकृतेन च ।ततो दुःखसमाविष्टो यदुर्मातरमब्रवीत्॥

pūrustu dayito rājño guṇairmātṛkṛtena ca |tato duḥkhasamāviṣṭo yadurmātaramabravīt ||

भार्गवस्य कुले जाता देवस्याक्लिष्टकर्मणः ।सहसे हृद्गतं दुःखमवमानं च दुःसहम्॥

bhārgavasya kule jātā devasyākliṣṭakarmaṇaḥ |sahase hṛdgataṃ duḥkhamavamānaṃ ca duḥsaham ||

आवां च सहितौ देवि प्रविशाव हुताशनम् ।राजा तु रमतां सार्धं दैत्यपुत्र्या बहुक्षपाः॥

āvāṃ ca sahitau devi praviśāva hutāśanam |rājā tu ramatāṃ sārdhaṃ daityaputryā bahukṣapāḥ ||

यदि वा सहनीयं ते मामनुज्ञातुमर्हसि ।क्षम त्वं न क्षमिष्ये ऽहं मरिष्यामि न संशयः॥

yadi vā sahanīyaṃ te māmanujñātumarhasi |kṣama tvaṃ na kṣamiṣye 'haṃ mariṣyāmi na saṃśayaḥ ||

पुत्रस्य भाषितं श्रुत्वा परमार्तस्य रोदतः ।देवयानी तु सङ्क्रुद्धा सस्मार पितरं तदा॥

putrasya bhāṣitaṃ śrutvā paramārtasya rodataḥ |devayānī tu saṅkruddhā sasmāra pitaraṃ tadā ||

इङ्गितं तदभिज्ञाय दुहितुर्भार्गवस्तदा ।आगतस्त्वरितं तत्र देवयानी तु यत्र सा॥

iṅgitaṃ tadabhijñāya duhiturbhārgavastadā |āgatastvaritaṃ tatra devayānī tu yatra sā ||

दृष्ट्वा चाप्रकृतिस्थां तामप्रहृष्टामचेतनाम् ।पिता दुहितरं वाक्यं किमेतदिति चाब्रवीत्॥

dṛṣṭvā cāprakṛtisthāṃ tāmaprahṛṣṭāmacetanām |pitā duhitaraṃ vākyaṃ kimetaditi cābravīt ||

पृच्छन्तमसकृत्तं वै भार्गवं दीप्ततेजसम् ।देवयानी तु सङ्क्रुद्धा पितरं वाक्यमब्रवीत्॥

pṛcchantamasakṛttaṃ vai bhārgavaṃ dīptatejasam |devayānī tu saṅkruddhā pitaraṃ vākyamabravīt ||

अहमग्निं विषं तीक्ष्णमपो वा मुनिसत्तम ।भक्षयिष्ये प्रवेक्ष्यामि न तु शक्ष्यामि जीवितुम्॥

ahamagniṃ viṣaṃ tīkṣṇamapo vā munisattama |bhakṣayiṣye pravekṣyāmi na tu śakṣyāmi jīvitum ||

न मां त्वमवजानीषे दुःखितामवमानिताम् ।वृक्षस्यावज्ञया ब्रह्मंश्छिद्यन्ते वृक्षजीविनः॥

na māṃ tvamavajānīṣe duḥkhitāmavamānitām |vṛkṣasyāvajñayā brahmaṃśchidyante vṛkṣajīvinaḥ ||

अवज्ञया च राजर्षिः परिभूय च भार्गव ।मय्यवज्ञां प्रयुङ्क्ते हि न च मां बहु मन्यते॥

avajñayā ca rājarṣiḥ paribhūya ca bhārgava |mayyavajñāṃ prayuṅkte hi na ca māṃ bahu manyate ||

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा कोपेनाभिपरिप्लुतः ।व्याहर्तुमुपचक्राम भार्गवो नहुषात्मजम्॥

tasyāstadvacanaṃ śrutvā kopenābhipariplutaḥ |vyāhartumupacakrāma bhārgavo nahuṣātmajam ||

यस्मान्मामवजानीषे नाहुष त्वं दुरात्मवान् ।जरया परया जीर्णः शैथिल्यमुपयास्यसि॥

yasmānmāmavajānīṣe nāhuṣa tvaṃ durātmavān |jarayā parayā jīrṇaḥ śaithilyamupayāsyasi ||

एवमुक्त्वा दुहितरं समाश्वास्य च भार्गवः ।पुनर्जगाम ब्रह्मर्षिर्भवनं स्वं महायशाः॥

evamuktvā duhitaraṃ samāśvāsya ca bhārgavaḥ |punarjagāma brahmarṣirbhavanaṃ svaṃ mahāyaśāḥ ||

स एवमुक्त्वा द्विजपुङ्गवाग्र्यः सुतां समाश्वास्य च देवयानीम् ।पुनर्ययौ सूर्यसमानतेजा दत्त्वा च शापं नहुषात्मजाय॥

sa evamuktvā dvijapuṅgavāgryaḥ sutāṃ samāśvāsya ca devayānīm |punaryayau sūryasamānatejā dattvā ca śāpaṃ nahuṣātmajāya ||