Kanda.Sarga 7.59

श्रुत्वा तूशनसं क्रुद्धं तदा ऽ ऽर्तो नहुषात्मजः ।जरां परमिकां प्राप्य यदुं वचनमब्रवीत्॥

śrutvā tūśanasaṃ kruddhaṃ tadā ' 'rto nahuṣātmajaḥ |jarāṃ paramikāṃ prāpya yaduṃ vacanamabravīt ||

यदो त्वमसि धर्मज्ञो मदर्थं प्रतिगृह्यताम् ।जरां परमिकां पुत्र भोगै रंस्ये महायशः॥

yado tvamasi dharmajño madarthaṃ pratigṛhyatām |jarāṃ paramikāṃ putra bhogai raṃsye mahāyaśaḥ ||

न तावत्कृतकृत्यो ऽस्मि विषयेषु नरर्षभ ।अनुभूय तदा कामं ततः प्राप्स्याम्यहं जराम्॥

na tāvatkṛtakṛtyo 'smi viṣayeṣu nararṣabha |anubhūya tadā kāmaṃ tataḥ prāpsyāmyahaṃ jarām ||

यदुस्तद्वचनं श्रुत्वा प्रत्युवाच नरर्षभम् ।पुत्रस्ते दयितः पूरुः प्रतिगृह्णातु वै जराम्॥

yadustadvacanaṃ śrutvā pratyuvāca nararṣabham |putraste dayitaḥ pūruḥ pratigṛhṇātu vai jarām ||

बहिष्कृतो ऽहमर्थेषु सन्निकर्षाच्च पार्थिव ।प्रतिगृह्णातु वै राजन्क सहाश्नाति भोजनम्॥

bahiṣkṛto 'hamartheṣu sannikarṣācca pārthiva |pratigṛhṇātu vai rājanka sahāśnāti bhojanam ||

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजा पूरुमथाब्रवीत् ।इयं जरा महाबाहो मदर्थं प्रतिगृह्यताम्॥

tasya tadvacanaṃ śrutvā rājā pūrumathābravīt |iyaṃ jarā mahābāho madarthaṃ pratigṛhyatām ||

नाहुषेणैवमुक्तस्तु पूरुः प्राञ्जलिरब्रवीत् ।धन्यो ऽस्म्यनुगृहीतो ऽस्मि शासने ऽस्मि तव स्थितः॥

nāhuṣeṇaivamuktastu pūruḥ prāñjalirabravīt |dhanyo 'smyanugṛhīto 'smi śāsane 'smi tava sthitaḥ ||

पूरोर्वचनमाज्ञाय नाहुषः परया मुदा ।प्रहर्षमतुलं लेभे जरां सङ्क्रामयच्च ताम्॥

pūrorvacanamājñāya nāhuṣaḥ parayā mudā |praharṣamatulaṃ lebhe jarāṃ saṅkrāmayacca tām ||

ततः स राजा तरुणः प्राप्य यज्ञान्सहस्रशः ।बहुवर्षसहस्राणि पालयामास मेदिनीम्॥

tataḥ sa rājā taruṇaḥ prāpya yajñānsahasraśaḥ |bahuvarṣasahasrāṇi pālayāmāsa medinīm ||

अथ दीर्घस्य कालस्य राजा पूरुमथाब्रवीत् ।आनयस्व जरां पुत्र न्यासं निर्यातयस्व मे॥

atha dīrghasya kālasya rājā pūrumathābravīt |ānayasva jarāṃ putra nyāsaṃ niryātayasva me ||

न्यासभूता मया पुत्र त्वयि सङ्क्रामिता जरा ।तस्मात्प्रतिग्रहीष्यामि तां जरां मा व्यथां कृथाः॥

nyāsabhūtā mayā putra tvayi saṅkrāmitā jarā |tasmātpratigrahīṣyāmi tāṃ jarāṃ mā vyathāṃ kṛthāḥ ||

प्रीतश्चास्मि महाबाहो शासनस्य प्रतिग्रहात् ।त्वां चाहमभिषेक्ष्यामि प्रीतियुक्तो नराधिपम्॥

prītaścāsmi mahābāho śāsanasya pratigrahāt |tvāṃ cāhamabhiṣekṣyāmi prītiyukto narādhipam ||

एवमुक्त्वा सुतं पूरुं ययातिर्नहुषात्मजः ।देवयानीसुतं क्रुद्धो राजा वाक्यमुवाच ह॥

evamuktvā sutaṃ pūruṃ yayātirnahuṣātmajaḥ |devayānīsutaṃ kruddho rājā vākyamuvāca ha ||

राक्षसस्त्वं मया जातः पुत्ररूपो दुरासदः ।प्रतिहंसि ममाज्ञां यत् प्रजार्थे विफलो भव॥

rākṣasastvaṃ mayā jātaḥ putrarūpo durāsadaḥ |pratihaṃsi mamājñāṃ yat prajārthe viphalo bhava ||

पितरं गुरुभूतं मां यस्मात्त्वमवमन्यसे ।राक्षसान्यातुधानांस्त्वं जनयिष्यसि दारुणान्॥

pitaraṃ gurubhūtaṃ māṃ yasmāttvamavamanyase |rākṣasānyātudhānāṃstvaṃ janayiṣyasi dāruṇān ||

न तु सोमकुलोत्पन्ने वंशे स्थास्यति दुर्मतेः ।वंशो ऽपि भवतस्तुल्यो दुर्विनीतो भविष्यति॥

na tu somakulotpanne vaṃśe sthāsyati durmateḥ |vaṃśo 'pi bhavatastulyo durvinīto bhaviṣyati ||

तमेवमुक्त्वा राजर्षिः पूरुं राज्यविवर्धनम् ।अभिषेकेण सम्पूज्य आश्रमं प्रविवेश ह॥

tamevamuktvā rājarṣiḥ pūruṃ rājyavivardhanam |abhiṣekeṇa sampūjya āśramaṃ praviveśa ha ||

ततः कालेन महता दिष्टान्तमुपजग्मिवान् ।त्रिदिवं सङ्गतो राजा ययातिर्नहुषात्मजः॥

tataḥ kālena mahatā diṣṭāntamupajagmivān |tridivaṃ saṅgato rājā yayātirnahuṣātmajaḥ ||

पूरुश्चकार तद्राज्यं धर्मेण महता वृतः ।प्रतिष्ठाने पुरवरे काशिराज्ये महायशाः॥

pūruścakāra tadrājyaṃ dharmeṇa mahatā vṛtaḥ |pratiṣṭhāne puravare kāśirājye mahāyaśāḥ ||

यदुस्तु जनयामास यातुधानान्सहस्रशः ।पुरे क्रौञ्चवने दुर्गे राजवंशबहिष्कृतः॥

yadustu janayāmāsa yātudhānānsahasraśaḥ |pure krauñcavane durge rājavaṃśabahiṣkṛtaḥ ||

एष तूशनसा मुक्तः शापोत्सर्गो ययातिना ।धारितः क्षत्रधर्मेण यन्निमिश्च न चक्षमे॥

eṣa tūśanasā muktaḥ śāpotsargo yayātinā |dhāritaḥ kṣatradharmeṇa yannimiśca na cakṣame ||

एतत्ते सर्वमाख्यातं दर्शनं सर्वकारिणाम् ।अनुवर्तामहे सौम्य दोषो न स्याद्यथा नृगे॥

etatte sarvamākhyātaṃ darśanaṃ sarvakāriṇām |anuvartāmahe saumya doṣo na syādyathā nṛge ||

इति कथयति रामे चन्द्रतुल्यानने च प्रविरलतरतारं व्योम जज्ञे तदानीम् ।अरुणकिरणरक्ता दिग्बभौ चैव पूर्वा कुसुमरसविमुक्तं वस्त्रमाकुण्ठितेव॥

iti kathayati rāme candratulyānane ca praviralataratāraṃ vyoma jajñe tadānīm |aruṇakiraṇaraktā digbabhau caiva pūrvā kusumarasavimuktaṃ vastramākuṇṭhiteva ||